Szopka krzeszowska - bożonarodzeniowe miniatury zabytków w bazylice w Krzeszowie (GALERIA)

W jednym z najcenniejszych i najpiękniejszych kościołów Dolnego Śląska bożonarodzeniowa dekoracja ma szczególną formę. 

Żywa szopka w Krzeszowie (GALERIA)

Nietypowa aranżacja sceny betlejemskiej powstała przy bazylice w Krzeszowie. 

Organy Englera w Krzeszowie - barokowy instrument o brzmieniu z czasów Bacha (GALERIA)

Wspaniały zabytek techniki - instrument z czasów Bacha! Organy w Krzeszowie to jeden z najwspanialszych barokowych instrumentów na Śląsku i w Polsce. 

Betlejemskie ciekawostki związane z Sudetami, Dolnym Śląskiem i Dolnoślązakami: Betlejem w Krzeszowie, mistyka Angelusa Silesiusa, kolęda z Wrocławia, Betlém koło Kuksu, emigranci-pionierzy z Dolnego Śląska w amerykańskim Bethlehem w Pensylwanii! (#ciekawostki)

Betlejem znaczy „Dom Chleba” lub „Dom Ciała”. To miasto-symbol, miejsce narodzin Chrystusa. Jako realny ośrodek administracyjny w Autonomii Palestyńskiej leży od nas bardzo daleko, jednak nazwa biblijnego miasta jest kojarzona również z innymi miejscami, dziełami literatury, sztuki. Także w historii Dolnego Śląska i Sudetów oraz biografiach Dolnoślązaków można znaleźć ciekawe betlejemskie konteksty. Zapraszam! 

Kilka wybranych ciekawostek, które pokażą, jak niezwykle intrygujące związki ma Betlejem z regionem oddalonym ponad 2500 km od Ziemi Świętej. 

Rzymskie echa na Dolnym Śląsku – architektoniczne i artystyczne inspiracje (GALERIA i ciekawostki!)

Rzym, nazywany Wiecznym Miastem, jest symbolem kultury europejskiej. Przez wieki był stolicą starożytnego imperium, następnie wywierał wpływ na cały świat za pomocą sztuki i religii. Wielkie dziedzictwo stolicy Włoch widoczne jest też na północ od wspaniałego miasta – również na Dolnym Śląsku. W wielu miejscowościach można podziwiać niezwykłe budowle inspirowane rzymskimi pierwowzorami. Co więcej jedno z miast historycznie leżących na Dolnym Śląsku nazywane było „Śląskim Rzymem”! 

Co wspólnego z Rzymem ma Wrocław, Krzeszów, Sośnica, Nysa, Góra, Kłodzko a także inne miejsca?

Haydnowskie ciekawostki z Dolnego Śląska (Krzeszów, Wrocław, Jelenia Góra, Bielawa, Legnica i nie tylko!)

Jego kompozycje do dziś stanowią niezwykle ważną część repertuarów filharmonii i oper. Grane są jego symfonie, oratoria, muzyka religijna, kameralna, a także opery. Jeden z klasyków wiedeńskich cieszy się niesłabnącą popularnością. Także ten mistrz muzyki dawnej miał ciekawe związki z Dolnoślązakami. Co więcej, niektóre dawne biografie błędnie uważały go za twórcę pochodzącego z Śląska! 

Kilka ciekawostek na temat kontaktów Haydna z muzykami i nie tylko z Dolnego Śląska. Do tego biografowie i badacze spuścizny mistrza. W artykule znajdziecie też informacje o interesującym liście Haydna wysłanym na Dolny Śląsk oraz o wrocławskim wykonaniu jego ważnej kompozycji. 

(Co najmniej) 10 Mozartowskich ciekawostek związanych z Dolnym Śląskiem i Sudetami (co łączy wielkiego Klasyka i jego dzieła z Wrocławiem, Kamienną Górą, Strzegomiem, Jelenią Górą, Krzeszowem, Bożkowem, Legnicą, Braszowicami koło Ząbkowic, Vrchlabí?)

Nazwisko Mozarta to wręcz muzyczny symbol. Jego opery, symfonie, koncerty i inne kompozycje stanowią jeden z najcenniejszych skarbów kultury i nadal są podstawą repertuarów. Mozart to także źródło natchnienia i kontekstów. Wiele ciekawych wątków łączy tego wybitnego muzyka z Dolnoślązakami! Byli to wykonawcy, poeci, biografowie i inni artyści, którzy znali się z Mozartem lub też uczestniczyli w promowaniu jego twórczości. Z kolei w czasie II wojny światowej na Dolnym Śląsku ukryte zostały rękopisy dzieł mistrza! Oto kilka mniej lub bardziej znanych i zapomnianych Mozartowskich niezwykłości z Dolnym Śląskiem w tle. 

Postanowiłem zebrać w kilku punktach rozmaite ciekawostki odnalezione przeze mnie podczas poszukiwań dotyczących Mozarta. 

Perły Krzeszowa – barokowe cudo na Dolnym Śląsku i ciekawostki historyczne! (GALERIA + MAPY + ciekawostki)

Wędrując Głównym Szlakiem Sudeckim można natrafić nie tylko na wspaniałe góry, ale i lokalizacje cenne z uwagi na kulturowe konteksty. Takim miejscem bez wątpienia jest Krzeszów, wieś, która szczyci się posiadaniem „Europejskiej perły baroku” – czyli pocysterskiego zespołu klasztornego. Zabytek wpisany jest na prestiżową listę Pomników Historii, ustanawianych przez Prezydenta Polski. Od lat o krzeszowskich perłach mówi się też w kontekście pretendowania do wpisu na listę dziedzictwa UNESCO. 

Sztuka, historia, przyroda, krajobraz. Tutaj łączy się wiele niezwykłych dziedzin i powodów, by kusić turystę oraz badacza! 

Śląski Piast i tajemniczy niemiecki poemat o krucjacie (czy Bolko I - pan na Książu, założyciel Kamiennej Góry - ufundował poemat na temat męża świętej Elżbiety?)

Książę Bolko I znany jest jako budowniczy zamków w Sudetach, które miały bronić granicy jego księstwa przed Czechami. Jego grobowiec do dziś znajduje się w pięknym klasztorze w Krzeszowie. Kamienna Góra dumna jest z posiadania praw miejskich nadanych przez tego Piasta. Z władcą księstwa świdnicko-jaworskiego związana jest też filologiczna zagadka sprzed ponad 7 wieków! Czy książę ufundował poemat opiewający syna jego pradziada? 

W krzeszowskim Betlejem: pawilon na wodzie - barokowa perełka ukryta w sudeckim lesie! (GALERIA)

krytym mostkiem, ponad źródłami wód mineralnych, przechodzi się do kameralnego wnętrza wypełnionego bogatą dekoracją malarską i pachnącego dawnym drewnem! 

Krzeszów: Góra św. Anny - kaplica i widoki na zachód słońca (GALERIA)

Wzgórze z kaplicą i małą architekturą sakralną oraz wspaniałymi widokami. 

Ślązak związany z Wrocławiem – kolega i konkurent Bacha – muzyk określany jako „największy”, „najsłynniejszy”!

„Nigdy nie miał sobie równych, a ci, którzy po nim przyjdą, będą mogli w chwale go naśladować” - odnotowała w pamiętnikach wielbicielka muzyki Friederike Sophie Wilhelmine, siostra Fryderyka II Wielkiego, żona Friedricha III, margrabiego Bayreuth. Mowa o Sylwiuszu Leopoldzie Weissie. Mistrzu, który związany był z dworami Marysieńki i Aleksandra – żony i syna Jana III Sobieskiego oraz króla Augusta II Mocnego. Przyjaciel Bacha, z którym rywalizował o miano największego kompozytora ich czasów. 

Muzyk z Dolnego Śląska zaliczał się do czołówki barokowych twórców! Jego kompozycje do dziś są grane i nagrywane. 

"Czarodziejski Flet" - tajemnice opery Mozarta - z dolnośląskimi kontekstami! (Wrocław, Bożków i Krzeszów)

Masońska opera Mozarta i ciekawe tropy prowadzące na Dolny Śląsk. 

Czarodziejski flet (Die Zauberflöte, KV 620) to słynna dwuaktowa opera (ściślej singspiel – dzieło z mówionymi dialogami) z niemieckim librettem Emanuela Schikanedera i muzyką Wolfganga Amadeusa Mozarta. Prapremiera odbyła się 30 września 1791 roku w Wiedniu (zaledwie dwa miesiące przed przedwczesną śmiercią kompozytora! Dlatego uchodzi za ostatnie sceniczne dzieło Mozarta). Do dziś opera jest  jedną z najsłynniejszych i najczęściej wystawianych na świecie. Doczekała się też adaptacji filmowych. 

10 miejsc na Dolnym Śląsku, w których sztuka poruszy każdego (GALERIA)

Sztuki plastyczne, rzeźba, malarstwo, ale i architektura od wieków zajmują i zachwycają ludzi. Spotkanie z sztuką może wywoływać silne emocje. Są miejsca, w których trudno przejść obojętnie obok wielkich dzieł, lub też obok kalejdoskopowego wręcz natłoku artyzmu. Muzea, galerie – a w zasadzie ich zbiory, ale i złożone projekty, prawdziwe wizje artystyczne w postaci zamków, kościołów, teatrów to skarby sztuki. 

Także na Dolnym Śląsku nie brakuje miejsc, w których spotkamy dzieła ludzkiego talentu i rzemiosła. Te perły niewątpliwie pozwolą nam obcować z prawdziwą sztuką i duchem artystycznych wzlotów człowieka. 

Z Goethem na Dolnym Śląsku i w Sudetach, cz. III: Kłodzko, Radków, Szczeliniec Wielki, Adršpašskoteplické skály, Krzeszów, Kamienna Góra - GALERIA, ciekawostki + muzyka

Goethe – wielki pisarz, badacz, postać wręcz kultowa dla kultury europejskiej – odwiedził Dolny Śląsk i Sudety w 1790 roku. Podążając śladem jego wędrówki, możemy odkrywać wspaniałości architektoniczne czy przyrodnicze regionu. Proponuję wirtualną podróż w miejsca odwiedzone przez autora „Fausta” i sprawdzenie, co mógł zobaczyć, a co zobaczyłby tam dziś – gdyby miał szansę powtórzyć taką wyprawę. Do tego garść ciekawostek oraz muzyka do słów tego poety. 

Lubań, Gryfów Śląski, Jelenia Góra, Kamienna Góra, Dzierżonów, Wrocław, Świebodzice, Niemcza, Lądek-Zdrój, Radków, Szczeliniec Wielki, Adršpach, Krzeszów, Śnieżka, Wałbrzych, Zgorzelec – to wybrane miejsca, w których poszukamy śladów i kontekstów wiążących Dolny Śląsk i Sudety z Johannem Wolfgangiem Goethem. Zapraszam! 

Scheffler i Engler – śląscy mistrzowie późnego baroku (GALERIA - wybór)

Zostawili po sobie zapierające dech w piersi malowidła iluzjonistyczne, a także instrumenty, których brzmienie czaruje wciąż po setkach lat! 

Organy, które mają nie tylko bajeczny barokowy prospekt, ale i od prawie 300 lat brzmienie z czasów Bacha, a także freski odsłaniające przed nami metafizykę dzięki wyobraźni i talentowi mistrza pędzla. 

Mikołajkowy przegląd zabytków i kontekstów z Dolnego Śląska, Łużyc i Sudetów: Mikołaj, Niklas, Ruprecht i Weihnachtsmann, a do tego wizerunki Mikołaja i ciekawi imiennicy świętego (GALERIA i konteksty)

Jeden z symboli Adwentu i Świąt Bożego Narodzenia. Święty-biskup czy starszy pan w czerwonym stroju? W zależności od wielu czynników (w tym stopnia komercjalizacji i świeckości kultury) spojrzenie na postać związaną z obdarowywaniem jest inne. To nie nowy dylemat! Już w XIX wieku na dawnych niemieckich terenach Śląska święty Mikołaj, mający często przydomek Niklas, był zastępowany przez Weihnachtsmanna, którego dzieci kojarzyły z piosenek napisanych przez profesora Uniwersytetu Wrocławskiego! Mikołajowi towarzyszył też pomocnik - również kojarzony na dawnym Śląsku - Knecht Ruprecht. 

Ciekawostki na temat Mikołaja (lub Mikołajów), podarunków i miejsc związanych z wspomnieniem świętego. Do tego kilku innych imienników świętego wspominanego 6 grudnia. 

10 kompozytorów od baroku do romantyzmu i Boże Narodzenie w ich twórczości (+ związki autorów z Dolnym Śląskiem) (wybór)

Co ma wspólnego wnuczka fundatora Uniwersytetu Wrocławskiego z bachowskim Bożym Narodzeniem? Ile z Dolnoślązaka miał w sobie autor „Mesjasza”? Która kolęda pobrzmiewa w kompozycji genialnego kuracjusza z Dusznik-Zdroju? Do tego świąteczna kołysanka honorowego doktora wrocławskiej uczelni, święta w twórczości gości pałacu w Lwówku Śląskim i kilka innych smaczków.

Najpiękniejsze święta w roku to wdzięczny temat dla artystów. Do Bożego Narodzenia nawiązują pisarze (na blogu jest już tekst o „Dziadku do Orzechów”) czy malarze i inni artyści plastycy (na ten temat również na blogu). Także muzycy od wieków piszą dzieła inspirowane grudniowym świętem. To nie tylko kolędy, ale i rozmaite kompozycje na głos, orkiestrę czy instrumenty solo. Bożonarodzeniowe dzieła znajdziemy w twórczości mistrzów baroku, z Bachem i Haendlem na czele, ale też i romantyków, od Chopina przez Mendelssohna po Straussa. W moim wpisie bożonarodzeniowe dzieła, a także te kompozycje, które szczególnie popularne są w tym okresie, napisane przez wielkich muzyków w różny sposób związanych z Dolnym Śląskiem i z Dolnoślązakami.

Voltaire, Fryderyk Wielki, Kandyd i listy z Dolnego Śląska (o filozofie, władcy i ich korespondencji)

Voltaire zasłynął jako symbol XVIII wieku, filozof, który przyjaźnił się z władcami i zabierał zdecydowany głos w ważnych i kontrowersyjnych kwestiach. Czytany był i interpretowany przez pokolenia wpływowych myślicieli i twórców. Z jego poglądami i życiem wiąże się też wiele kontrowersji. Złożona relacja łączyła go z Fryderykiem II, słynnym władcą Prus, na którego dworze nawet przebywał. Z 1759 roku pochodzą listy, które król pisał do francuskiego filozofa z.... Wrocławia, Bolkowa i Kamiennej Góry (rok wcześniej też z Krzeszowa)! Tego samego roku Voltaire wydał swoją powiastkę „Kandyd”. 

Zachód słońca z góry św.Anny w Krzeszowie

Góra Świętej Anny (Krzeszowskie Wzgórza)

Góra Świętej Anny (niem. Annen Berg, Annaberg) – szczyt 593 m n.p.m.

jesienne widoki z zachodem słońca: Kotlina Krzeszowska z klasztorem, kaplica na górze, wiata