Rafał Krzemiński: "Z błękitu w czerń" - symbolistyczne malarstwo w Kamiennej Górze (GALERIA)

Symbolizm, synestezja, romantyczne metamorfozy, granie z mrokiem, wychodzenie poza ramy... Czyli to, co lubię. Wystawa Rafała Krzemińskiego przyciągnęła moją uwagę nie tylko dlatego, że znam artystę. 

Stavovské divadlo v Praze - jeden z najważniejszych zabytkowych teatrów operowych świata! (GALERIA)

W tym teatrze odbyły w 1787 i 1791 się światowe prapremiery dwóch oper Mozarta, w 1834 prapremiera opery, z której pochodzi czeski hymn, czy w 1885 czeska premiera Walkirii Wagnera. Kręcono tam ujęcia do takich filmów, jak: "Amadeusa" o Mozarcie czy "Immortal Beloved" o Beethovenie" 

Dolnośląska droga do Tristana – ciekawostki związane z dramatem muzycznym Wagnera

„Tristan i Izolda” Wagnera to jedno z najważniejszych dzieł teatru i muzyki w dziejach ludzkości. Nietzsche nazwał ten dramat "opus metaphysicum". Dziełem zachwycali się muzycy, poeci, malarze, filozofowie przełomu XIX i XX wieku, widząc w nim zupełnie nową jakość i siłę twórczą, a także potęgę oddziaływania. Pod wpływem „Tristana” tworzyli tacy artyści i myśliciele, jak Strauss, Nietzsche czy Dali. Muzyka z „Tristana”, dzięki nowatorskim środkom harmonicznym i formalnym, wpłynęła znacząco na rozwój kompozycji muzyki teatralnej, filharmonicznej i filmowej. Sugestywna aura dźwiękowa dramatu muzycznego została wykorzystana m.in. w „Melancholii” Triera. 

Tym bardziej warto zaznaczyć, że Dolny Śląsk odegrał ważną rolę w powstaniu, wykonaniu i promocji tego arcydzieła. 

Salvador Dali: Tristan i Izolda - wystawa w Jaworze + ciekawostki (GALERIA)

Średniowieczna opowieść o miłości na ilustracjach wielkiego surrealisty. 

POLONEZ – kompozycje wydane na Dolnym Śląsku i twórcy polonezów związani z Dolnym Śląskiem – wybór ciekawostek dotyczących NIEMATERIALNEGO DZIEDZICTWA KULTUROWEGO LUDZKOŚCI UNESCO (utwory do posłuchania, historyczne partytury)

Polonez to tradycyjny polski taniec, który zachwycił Europę i od setek lat jest muzycznym znakiem rozpoznawczym polskiej kultury. Charakterystyczny rytm „chodzonego” zainspirował wielkich mistrzów kompozycji. Nie tylko Chopin, Moniuszko, Ogiński, Wieniawski czy Kilar skomponowali polonezy. Swoją własną wizję polskiego tańca mieli także inni mistrzowie muzyki poważnej od baroku z Bachem, Telemannem i Haendlem po romantyków z Lisztem, Wagnerem czy Czajkowskim. Współcześnie polonez króluje na studniówkach! 

W grudniu 2023 roku taniec został wpisany na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO. To szósta polska tradycja, która została w ten sposób wyróżniona. Warto zaznaczyć, że polonezy komponowali również mieszkańcy dawnego Dolnego Śląska, były one wydawane m.in. w wydawnictwach muzycznych we Wrocławiu oraz grywane podczas koncertów. Na Dolnym Śląsku gościli również wybitni kompozytorzy, którzy skomponowali polonezy. Właśnie o tym będzie ten wpis! 

Ukryte przesłanie? – czy kryminalista na gmachu komendy w Dreźnie to... młody Wagner?

Monumentalny, historyzujący gmach komendy policji stoi w historycznym centrum Drezna. Został wzniesiony pod koniec XIX wieku. Ozdobny portal budowli udekorowany jest trzema płaskorzeźbami z wizerunkami. To policjant, bogini sprawiedliwości i przestępca. W rysach tego ostatniego niektórzy doszukują się twarzy słynnego kompozytora, Richarda Wagnera! Nie bez powodu. W 1849 roku policja w Dreźnie wydała za nim list gończy! Przez kilkanaście lat były kapelmistrz opery drezdeńskiej był poszukiwanym przestępcą, który ukrywał się na emigracji!

Na podobieństwo wskazywać mogą m.in. charakterystyczne bokobrody Wagnera i jego biografia! 

Romantyczny... – czyli jaki? Dolny Śląsk, Łużyce, Sudety – w poszukiwaniu kontekstów, śladów – subiektywna podróż (GALERIA + ciekawostki)

Kiedy myślimy o czymś romantycznym, chodzi nam zwykle o…? No właśnie. To coś związanego z miłością, zakochaniem? A może miejsce, rzecz, nastrój tajemniczy, a zarazem nostalgiczny? Czy jest to raczej "coś" przenikające historię lub naturę, w jakiś sposób oddziałujące na nas? Romantyczność jest złożona, podobnie jak sam romantyzm, który trudno dokładnie osadzić w ramach czasowych i stylistycznych. Dolny Śląsk i okolice także stanowiły bardzo ważny region... romantyzujący. Tutaj romantycy tworzyli, stąd czerpano romantyczne wątki. Nam pozostały do dziś m.in. romantyczne ruiny i romantyczne parki, a także romantyczna liryka i muzyka. 

Zapraszam do mojego subiektywnego przeglądu wybranych romantycznych ciekawostek. O romantykach na Dolnym Śląsku i w okolicy, o romantycznych tendencjach w architekturze i kulturze regionu, a także o Dolnym Śląsku w twórczości wielkich romantyków.  

Lwówek Śląski, paryski salon i muzyczne inspiracje – romans w nutach

Pałac w starym śląskim mieście rozbrzmiewał kiedyś muzyką. Gościł wielkich artystów. Oto historia miniaturowej perełki muzycznej, związanej z tym miejscem. 

Niezwykły splot okoliczności połączył za pośrednictwem melodii jednego z najbardziej wpływowych kompozytorów w dziejach, jego paryską mecenaskę i wirtuoza, który jako nastolatek zaczął karierę na Dolnym Śląsku. 

Tausig – cudowny pianista z Warszawy i jego występy na Dolnym Śląsku – o uczniu Liszta, pupilu Wagnera, który występował we Wrocławiu i Lwówku Śląskim

Żył tylko 29 lat. Zapowiadał się na największego pianistę w dziejach. Jego styl i technika zachwycały nawet największych wirtuozów XIX wieku. Już w młodzieńczych kompozycjach objawiał bardzo nowatorskie podejście do muzyki. Wiersz poety z Dolnego Śląska przeobraził w muzykę, która zaskakuje niesamowitym klimatem i poziomem trudności! 

Chciał być współtwórcą festiwalu wagnerowskiego. Razem z hrabiną „Mimi” – przyjaciółką Wagnera, którą kompozytor poznał we Wrocławiu w 1863 roku – założył towarzystwo na rzecz festiwalu w Bayreuth. Nie dożył otwarcia  tego wydarzenia. 

Jak niezwykła uwertura nabrała znaczenia w Lwówku Śląskim! O „Śpiewakach norymberskich” Wagnera i notatce kompozytora z 1863 roku

Orkiestrowy wstęp do opery „Śpiewacy norymberscy” Wagnera zachwyca majestatycznym brzemieniem potężnej orkiestry oraz skomplikowaną fakturą z gęstą polifonią. Wirtuozerska kompozycja ma niezwykle intrygujący związek z Dolnym Śląskiem. Kompozytor wykonał tę muzykę w Lwówku Śląskim i Wrocławiu w 1863 roku, 5 lat przed prapremierą całego dzieła! Co więcej, na koncert w pałacu w Lwówku Wagner napisał prozatorski program uwertury, będący miniaturową, narracyjną opowieścią o treści zawartej w tej programowej kompozycji. Lwóweckie wyjaśnienie Wagnera jest do dziś podstawą tworzenia programów koncertowych! 

Kilka ciekawostek na temat niezwykłego utworu. 

Z Neurode do Neuschwanstein: Wilhelm Hauschild - śląski malarz, który ozdobił najsłynniejszy zamek świata! (artysta ze Słupca w zamku marzeń)

Słupiec (niem. Schlegel) to część miasta Nowa Ruda (niem. Neurode). W linii prostej miejscowość dzieli ponad 500 km od słynnego alpejskiego zamku Neuschwanstein. Właśni w tym „romantycznym Disneylandzie” malowidła ścienne na zlecenie króla Ludwika II namalował artysta z ziemi kłodzkiej, która już wtedy była częścią Śląska. Jeden z najpopularniejszych obrazów ukazujących świętego Graala stworzył Wilhelm Hauschild w zamku  Neuschwanstein! Swoją pracę w bajkowym zamku i sławę przypłacił wypadkiem, który ostatecznie doprowadził po kilku latach do jego śmierci... Artysta zmarł 11 miesięcy po tragicznej śmieci króla, który go wynajął... 

Oto kilka ciekawostek na temat artysty i jego dzieła. 

Malvina Garrigues – zaczęła karierę we Wrocławiu, dokonała operowego cudu, który... zabił jej męża i odebrał jej zmysły (GALERIA)

W 1846 roku we Wrocławiu debiutowała młoda sopranistka. Miała 20 lat. Niespełna 20 lat później dostała rolę życia, dzięki której przeszła do historii, ale też przypłaciła ją osobistą tragedią. Kariera Malviny Garrigues zaczęła się na Dolnym Śląsku od roli Alicji, siostry głównego bohatera opery „Robert Diabeł”. Zakończyła się rolą Izoldy w prapremierowej inscenizacji „Tristana i Izoldy” Wagnera. Była to partia osławiona zanim usłyszał ją świat – opera uchodziła za niewykonalną, ultranowoczesną, wręcz szaloną. Premiera z udziałem Malviny i jej męża – Ludwiga – zaprzeczyła niewykonalności dzieła, ale… otoczyła je fatum tragizmu. 29-letni śpiewak zmarł wycieńczony pracą, a jego żona postradała zmysły.

Grób pary śpiewaków, którzy dokonali niemożliwego, dając światu dramat muzyczny, nazwany przez Nietzschego „opusem metafizycznym sztuki” –znajduje się na cmentarzu w Dreźnie. Autor opery - Wagner - na Dolnym Śląsku przebywał dwa razy, dyrygent prapremiery gościł wiele razy. Co więcej fragmenty orkiestrowe „Tristana” zabrzmiały na Dolnym Śląsku – we Wrocławiu i Lwówku Śląskim – jeszcze przed oficjalną prapremierą, czyniąc z regionu jedno z pierwszych miejsc na świecie, w którym usłyszano tę niezwykłą muzykę.

Wenecja: "La Serenissima" – królowa Adriatyku (GALERIA)

Jedno z najpiękniejszych miast świata. Delikatna i potężna zarazem. 

Bülow – uczeń Liszta i Wagnera – mistrz pianistyki i dyrygentury na Dolnym Śląsku i z Dolnoślązakami (ciekawostki związane ze słynnym muzykiem z XIX wieku)

Jego dokonania i dorobek wzbudzają szacunek, podziw. Jego życie prywatne było tematem plotek, skandali. Nazywał się tak samo jak żyjący w jego czasach generał, wywodził się z wpływowej szlachty, ale chciał zostać romantycznym czarodziejem dźwięków, jak ci, których podziwiał najbardziej. W pamięci potomnych zapisał się jako jeden z największych dyrygentów w dziejach. Często koncertował na Dolnym Śląsku, grając kompozycje Liszta, Chopina czy Beethovena, we Wrocławiu wydał kilka swoich własnych dzieł. Na tym nie kończą się ciekawostki związane z jego życiem, twórczością w kontekście Dolnego Śląska i Dolnoślązaków. 

Wybór interesujących związków. 

Specjalny Rok Wagnerowski 2023 na Welthellsicht (ciekawe rocznice z dolnośląskim kontekstem)

Kilka ciekawostek dotyczących słynnego kompozytora i teoretyka sztuki, Richarda Wagnera. W 2023 roku przypada sporo interesujących rocznic związanych z jego biografią i dokonaniami artystycznymi. Wiele z nich wiąże się z Dolnym Śląskiem, który był bardzo mocno powiązany z rodziną Wagnerów oraz wykonaniem dzieł kompozytora.  

Wybrane ciekawostki. 

Wagnerowska „Walkiria” i Dolny Śląsk – niezwykłe dzieje wzajemnego inspirowania (profesor Hagen z Uniwersytetu Wrocławskiego, kapelmistrz Radecke z Dziećmorowic, kantor Deutsch z wrocławskiej synagogi i malarz Hendrich ze Szklarskiej Poręby)

„Walkiria” jest operą o niezwykłym wpływie na kulturę wysoką, popularną, a nawet filozofię i politykę! Muzyka z tego dramatu muzycznego cytowana jest w setkach filmów, seriali, reklam. Część tematów muzycznych „Walkirii” zna dosłownie każdy. W dodatku jest to dzieło podatne na interpretacje, reinterpretacje… nadinterpretacje czy parodie. Z pewnością budzi emocje i jest rodzajem kamienia milowego. Niezwykłe wątki z dziedzin historii literatury, sztuki i muzyki wiążą dramat Richarda Wagnera z Dolnym Śląskiem i jego mieszkańcami! Wybrałem 4 niezwykle intrygujące powiązania „Walkirii” z interesującymi postaciami w historii kultury regionu. 

OPERY ZWIĄZANE Z KARKONOSZAMI! Jak Góry Olbrzymie i ich folklor inspirowały twórców teatru muzycznego (Liczyrzepa, zamek Chojnik, karkonoskie schroniska i miejscowości w operach od XVIII do XX wieku)

Znalazłem ponad 20 dzieł teatru muzycznego, których akcja dzieje się w okolicach Śnieżki, Łaby, Chojnika czy Jeleniej Góry! Są to opery, które powstały w ciągu około stu lat, od końca XVIII wieku do początku XX wieku wieku. Muzykę do tych kompozycji scenicznych napisali m.in. twórcy niemieccy i czescy. Prapremiery karkonoskich oper odbywały się m.in. we Wrocławiu, Berlinie, Pradze, Dreźnie, Królewcu – czyli na najlepszych scenach muzycznych Europy w tamtych czasach! 

Mój autorski wybór dzieł, które mają w sobie Ducha Gór i echa sudeckiego klimatu romantycznego!

Opera Sempera w Dreźnie - arcydzieło Sempera, którego ojciec pochodził z Kamiennej Góry na Dolnym Śląsku! (GALERIA)

Teatralna perła na mapie Europy. Swoją potoczną nazwę wzięła od architekta, który ją zaprojektował - nazwisko to wywodzi się... z Kamiennej Góry na Dolnym Śląsku! 

Hrabina Mimi – wrocławska przyjaciółka Wagnera, muza literatów i kompozytorów, aktywna przeciwniczka Bismarcka – o niezwykłej kobiecie związanej z Dolnym Śląskiem

Marie von Buch, von Schleinitz, von Wolkenstein, zwana potocznie jako Mimi, była osobą nietuzinkową – jej salon artystyczno-literacki słynął nie tylko jako miejsce spotkań wielkich twórców, ale też kuluary politycznego życia ówczesnych Niemiec. Zdeklarowana liberałka była przeciwniczką konserwatywnego kanclerza. Wspierała za to Wagnera, którego poznała jeszcze jako panienka we Wrocławiu. Była jedną z inicjatorek powstania festiwalu w Bayreuth – najstarszej muzycznej cyklicznej imprezy w Europie! 

Kilka słów o niezwykłej damie, której muzycy dedykowali swoje kompozycje i z której opinią liczyli się najwięksi politycy świata! Wagner nazwał ją we Wrocławiu "promieniem światła z lepszego świata", Bismarck jej nienawidził. 

Semperoper w Dreźnie i dolnośląskie ciekawostki! (architekt-syn kamiennogórzanina, do tego malarz, rzeźbiarz, reżyser, kompozytor, pisarz i primadonna z Wrocławia!)

Opera królewska w Dreźnie to perła architektury i miejsce niezwykle ważne w historii muzyki! Wspaniały gmach jest jednym z najważniejszych ośrodków operowych w Europie. Od początku związani byli z tą budowlą i działalnością instytucji artyści kojarzeni z Dolnym Śląskiem! Operę wzniósł syn kupca z Kamiennej Góry. Z kolei jego piękne dzieło zdobili malarstwem i rzeźbą artyści związani z Wrocławiem. Na scenie brylowała wielka śpiewaczka pochodząca z Wrocławia i mieszkająca w Lądku-Zdroju, prapremierę miał tam film operowy reżysera z Wrocławia i opera wrocławskiego kompozytora! 

To kilka z ciekawostek z mnóstwa innych, które zaprezentuję w artykule! Zapraszam.