Park u Bolka - historia i legendy u stóp zamku w Bolkowie (GALERIA)

Edukacyjny park w Bolkowie. Ciekawa propozycja na familijną wycieczkę. 

Panteon Upiorów Sudeckich (GALERIA)

Multimedialna wystawa została zaprezentowana w 2024 roku w Kamiennej Górze. Inspiracją do jej powstania były przerażające legendy sudeckie! 

Do DIABŁA! – diabelskie, czarcie i szatańskie konteksty artystyczne, kulturowe i inne ciekawostki dolnośląskie (GALERIA + dzieła sztuki, literatura, mistyka, teatr, muzyka, przysłowia, atrakcje turystyczne: zabytki, natura)

Diabeł to popularny motyw w kulturze. Symbol zła doczekał się wielu wizerunków i interpretacji. Bogata ikonografia, a także szereg kontekstów świadczą o atrakcyjności tej spersonifikowanej idei. Diabeł służył do straszenia Piekłem i potępieniem, do umacniania wiary; jako symbol zniszczenia, chaosu, wroga, ale i przebiegłości, był także wykorzystywany jako trop ironiczny czy wręcz komiczny. Zebrałem mnóstwo różnorodnych diabelskich kontekstów związanych z Dolnym Śląskiem i Sudetami. To zarówno dzieła sztuki, jak i nawiązania literackie, a także nazwy miejscowe. 

Mnóstwo zaskakujących diabłów: od średniowiecznych polichromii, przez diabły z pieśni i legend, po rozmaite czarcie skały. 

Wampir z Wrocławia – straszył w 1591. Jak opowieść o śląskim szewcu-samobójcy siała trwogę kilka stuleci w Europie! (#ciekawostka)

Opowieści o wampirach, które opublikowali m.in. John Polidori czy Bram Stoker w XIX wieku na stałe wpisały się w popkulturę, inspirując w kolejnych dziesięcioleciach filmy, seriale, dzieła muzyczne i całą wampiryczną oprawę w postaci dekoracji czy gadżetów. Rozmaite przekazy na temat istot nieumarłych, żywiących się krwią, straszących po nocach były opowiadane przez stulecia w dużej części Europy. Na Śląsku znane były również stare przekazy o wampirach. Jedna z takich opowieści pochodzi z końca XVI wieku i dotyczy Wrocławia. Miała spory zasięg! Publikacje na temat nawiedzonego trupa szewca z Breslau były znane daleko poza Śląskiem! 

Salamandra – przyroda Sudetów, pieśń doktora Uniwersytetu Wrocławskiego, legenda z Lubania, studencki toast, mistyczne słowa i wiele innych kontekstów (GALERIA + ciekawostki)

Płaz z mitów, legend i naszych gór. Ciekawe stworzenie, które inspirowało swoją naturą i nadal jest symbolem! Kilka ciekawostek na temat salamandry – którą można spotkać w Sudetach na spacerze, a także w wierszach, legendach i pieśniach oraz przysłowiach. Przygotowałem wybór ciekawostek związanych z Dolnym Śląskiem i Łużycami. 

Będzie o miejscach, w których salamandra występuje, instytucjach i miejscach, które o niej uczą lub ją upamiętniają, o doktorze Uniwersytetu Wrocławskiego i jego pieśni, a także o salamandrze z… studenckiego toastu i wierszy, w tym mistycznych! 

Studnie – historyczny Dolny Śląsk i Sudety (ciekawostki, zabytki)

Przestawiłem już przegląd wież – dzięki którym możemy "oderwać się" od ziemi i zbliżyć do żywiołu powietrza. Tym razem chciałbym przyjrzeć się studniom – dzięki nim poprzez ziemię, zbliżamy się do wody! Od stuleci drążone w skale i kopane w ziemi, pozwalają nam na pozyskiwanie życiodajnej cieczy. Były nieodzowną częścią życia ludzi w czasach, kiedy nie było wodociągów i kanalizacji. Do dziś podziwiać możemy wiele zabytkowych studni. 

Na Dolnym Śląsku znaleźć można zarówno ciekawe historyczne studnie miejskie, jak i zamkowe i  pałacowe, ale też intrygujące studnie wewnątrz kościołów! Są również legendy i opowieści. W Sudetach także natrafić można na ciekawe studnie – w tym symboliczne źródła jednej z najważniejszych rzek Europy! 

Witosza – sudeckie krajobrazy, mistyczna historia (GALERIA + mapa)

Góra pełna historii, niezwykłego klimatu duchowego oraz oferująca wspaniałe widoki! 

Czas na sabat! Czarownice na Dolnym Śląsku i w Sudetach oraz Noc Walpurgii (legendy, tradycje, dzieła literackie, malarstwo, muzyka, zielarstwo i inne konteksty)

Czarownice i magia to nieśmiertelny temat kultury i popkultury. Kiedy w Europie zasadniczo nie płonęły już stosy, Goethe przypomniał w wielkim stylu o magicznych rytuałach oraz słynnym sabacie czarownic w noc Walpurgii. Zwłaszcza w romantycznym okresie fascynacji opowieścią gotycką i wszelaką fantastyką wiedźmy i ich sabaty stały się popularnym tematem, po który sięgali artyści, także ci związani z Dolnym Śląskiem. Region miał zresztą swoje własne legendy i  obyczaje związane z czarownicami. 

Właśnie tym tematom poświęcam ten wpis! Podobnego zestawienia o takim spojrzeniu nie znajdziecie nigdzie. 

Rübezahl w muzyce - czyli jak brzmi Liczyrzepa! Karkonoski Duch Gór w twórczości od XVIII do XX wieku (od starych oper po „cudowne dziecko” z dwoma Oscarami!)

Karkonosz ma więcej imion niż i tak różnorodnych oblicz. Wieczny Duch Gór, zamieszkujący Sudety, inspiruje od setek lat! Powstało mnóstwo obrazów, rzeźb, książek związanych z tym niezwykłym bohaterem legend górskich. Także kompozytorzy inspirowali się Liczyrzepą. Niektóre z ich utworów do dziś są wykonywane i nagrywane. Inne istnieją jako zapisy nutowe, które czekają na ożywienie. 

W tym wpisie zaprezentuję wybór ciekawych kompozycji, które związane są z sagą o Karkonoszu. To dzieła mniej lub bardziej znanych autorów. Z pewnością do grona tych lepiej kojarzonych muzyków zalicza się Weber – wybitny twórca oper romantycznych, w dodatku związany z Śląskiem, a także Korngold – zdobywca Oscarów i prawdziwa sława Hollywood. 

Szczurołap z Hameln – dolnośląskie konteksty (od kamienicy w Jeleniej Górze, przez wrocławski wiersz, aktorkę, pisarza i inne ciekawostki związane z Środą Śląską i okolicą Bolesławca)

Flecista lub Szczurołap z Hameln to niezwykle popularne, stare niemieckie podanie ludowe. Zostało spopularyzowane między innymi przez braci Grimm. Rzekomo opowiada o prawdziwych wydarzeniach, które miały zajść 26 czerwca 1284 w mieście Hameln, oddalonym ponad 500 km na zachód od Wrocławia. Fascynująca i niepokojąca opowieść szybko stała się owocnym źródłem dla autorów książek, pieśni, obrazów, witraży, rzeźb, a nawet sztuk teatralnych i oper. Szczurołap zawitał także na Dolny Śląsk! W tym wpisie kilka ciekawostek na ten temat. 

Bohatera średniowiecznej, dolnosaksońskiej sagi znaleźć można na fasadzie jeleniogórskiej kamienicy, ale też w twórczości dolnośląskich artystów oraz literatów. Jako dodatek pieśń z muzyką Schuberta, który był synem Ślązaków, mieszkańców Sudetów, a także intrygujący wycinek z książki o Wagnerze, napisanej przez pisarza z Tomaszowa Bolesławieckiego. 

Wilcze tropy na Śląsku i w Sudetach w naturze i kulturze – od legend i proroctwa po propagandę, medycynę i... łubin (GALERIA, #ciekawostki)

Liczne czarne legendy (nie tylko te literackie, ale i narracja medialna) sprawiły, że wilki nie mają dobrej opinii. Raczej straszy się nimi i to nie tylko w „Czerwonym kapturku”. Wilka można też „dostać”. Chyba każdy wie jak, choć chyba nie do końca wiadomo, na czym to polega. Zła sława ma wręcz wymiar metaforyczny, jest przenośnią agresji i fałszu, stąd: "człowiek człowiekowi wilkiem" i "wilk w owczej skórze". 

Całe mnóstwo wilków znajdziemy na Śląsku i w Sudetach w współczesnych i historycznych nazwach miejscowych oraz w herbach i dziełach sztuki. Wilka znajdziemy też w polu. To łubin! Jego nazwa wywodzi się od łacińskiego określenia zwierzęcia i wielu językach w wersji ludowej przybierała postać „wilczego grochu”. Na jeden z popularnych gatunków wielu przyrodników „patrzy wilkiem” - bo choć piękny – jest rośliną obcą i inwazyjną, wypierającą wiele cennych rodzimych skarbów Flory! 

Dinozaury i ich mityczni kuzynowie (GALERIA + ciekawostki) – śląskie i sudeckie konteksty: od gada „Ślązaka” po mistykę, legendy i dzieła sztuki

Dinozaury to fascynujące zwierzęta, których panowanie na Ziemi dawno się skończyło. Ich wydobywane od wieków szczątki oraz ślady wciąż rozpalają wyobraźnię. Kiedyś efektem pośmiertnej sławy tych stworzeń były smoki i bazyliszki – dziś parki jurajskie, filmy i gadżety. Wymarłe gady mają swoje miejsce w śląskiej przestrzeni. Polski dinozaur był "Ślązakiem"! Chodzi o Silezaura (Silesaurus opolensis) – rodzaj archozaura. Znane są też opowieści i legendy związane z smokami – mitycznymi kuzynami dinozaurów. 

Zapraszam na spacer śladem wymarłych i mitycznych gadów. Odwiedzimy miasta, muzea i parki. Spotkamy się z legendami, atrakcjami wielu ciekawych miejsc: Świdnicy, Wrocławia, Żmigrodu, Ziębic, Szklarskiej Poręby, Nowej Rudy, Cieplic czy Karłowa. Nie zabraknie poezji, mistyki oraz malarstwa i architektury! 

Od luksusowego wesela, przez pomyłkę historyczną, po wpis na listę UNESCO (czyli jak Śląsk pomylono z Bawarią)

„Jedną z najwspanialszych uroczystości weselnych XV wieku zorganizował książę Georg z Landshut na Śląsku z księżną Jadwigą z Polski. Uczta trwała pełne osiem dni i kosztowała 77 766 dukatów...” – brzmi opis wyjęty z definicji... „luksusu” w kultowej „Oekonomische Encyklopädie”. To jedno z kilku historycznych świadectw, będących dowodem na powielaną do dziś pomyłkę czy (przypadkowe) przekłamanie dziejów. Zupełnie wydumana legenda dotycząca niezwykłego wesela, które to rzekomo miało się odbyć na zamku w Kamiennej Górze, wykorzystywana jest wciąż do promocji. 

W rzeczywistości takie wesele odbyło się, ale... w miejscowości oddalonej o 444 km! Na pocieszenie powiem, że całkiem niezły ślub, również z udziałem cesarza, odbył się śląskiej Kamiennej Górze, ale... ponad 400 lat po luksusowej średniowiecznej fieście, o której mówią niektóre przewodniki. 

Autorka Frankensteina, grabarze z Ząbkowic Śląskich, czyli Mary Shelley i śląskie konteksty

O związkach Dolnego Śląska, Sudetów i mieszkańców regionu z literaturą, w tym z dreszczowcami i horrorami pisałem już w kilku artykułach, m.in. na przykładzie opowieści o wampirach, Jeźdźcu bez głowy czy Gabinecie doktora Caligari. Także słynny Frankenstein i jego autorka mają powiązania z śląskimi wydarzeniami i Ślązakami.

Czy potworne ząbkowickie wydarzenia z początku XVII wieku były dla młodej pisarki inspiracją do stworzenia kultowego dzieła?

Giselle – czyli jak słowiańska rusałka i śląski książę znaleźli się w francuskim balecie i angielskiej operze

„Na afiszu jest teraz niemiecki balet; akcja jest grana, a raczej tańczona na Śląsku, niedaleko Wrocławia, na ten pomysł wpadł niemiecki poeta Heinrich Heine” - donosił z Paryża latem 1841 roku młody Ryszard Wagner. Chodzi o „Giselle ou Les Willis” – balet romantyczny w 2 aktach – do dziś uznawany za arcydzieło w klasycznym kanonie spektaklu baletowego. 

Teatralna ciekawostka dotycząca Śląska. 

Jeździec bez głowy i... Liczyrzepa? - podróż Washingtona Irvinga, amerykańskiego autora horroru "Sleepy Hollow” przez sudeckie miasta! (ciekawostki z epoki powieści gotyckich)

Amerykańska opowieść o Jeźdźcu bez głowy z Sleepy Hollow to kultowe opowiadanie grozy. Proza w stylu gotyckim inspiruje już od 100 lat twórców kina z dreszczykiem. W 2020 roku minęło 200 lat od wydania tej niezwykłej historii! Co ciekawe historycy literatury widzą w niej wyraźne nawiązania do folkloru śląskiego! Chodzi o legendy związane z Liczyrzepą. Co więcej, trzy lata po publikacji „The Legend of Sleepy Hollow” - Washington Irving – autor nieśmiertelnego horroru – odwiedził Sudety i Dolny Śląsk! 

W moich wpisach wskazałem już na kilka ciekawych związków wielkiej światowej literatury z Dolnym Śląskiem i Sudetami. Pora na kolejny odcinek niezwykłych powiązań kultury o znaczeniu międzynarodowym z regionalnymi wpływami oraz kontekstami. 

Karkonosz, czyli Liczyrzepa – Duch Gór z szlaku, literatury, muzyki, sztuki i filmu (GALERIA, ciekawostki - wybór)

Mityczny władca Sudetów jest obecny w kulturze od wieków. Stał się z czasem wręcz lokalnym produktem, który świetnie reklamuje klimat tajemniczości Karkonoszy i innych sudeckich pasm górskich. Znany jest w swojej własnej małej ojczyźnie, ale i przeniknął do kultury popularnej. Ma rozmaite oblicza – każde skrywa w sobie ogromną dawkę inspiracji i znaczeń. 

Mój subiektywny przegląd ciekawych atrakcji, zabytków, dzieł sztuki i pamiątek związanych z Liczyrzepą. Literatura, muzyka, film, sztuki plastyczne, turystyka górska, zielarstwo... numerologia i nie tylko. Zapraszam. 

Pączkowy dwór z Kamiennej Góry - o zamku Kreppelhof (językowa i historyczna ciekawostka z Dolnego Śląska)

Czy nazwa dolnośląskiego zabytku wiąże się z kultowym przysmakiem? Tak twierdził XIX-wieczny geograf! Prekursor śląskiej onomastyki w swoim podręczniku zapisał ciekawą etymologię dawnej nazwy zamku i dzielnicy Kamiennej Góry. 

Badacz pochodzący z Kamiennej Góry, związany z Poznaniem i Wrocławiem, skojarzył nazwę pięknego dworu i okolic z pączkami! Szkoda, że w niezwykłym obiekcie nie ma dziś kawiarenki... 

Schiller – wrocławska Oda do Radości, Chojnik i Harcówka (Dolny Śląsk i mistrz Okresu Burzy i Naporu)

Johann Christoph Friedrich von Schiller: poeta, filozof, historyk, estetyk, teoretyk teatru i dramaturg, przedstawiciel tzw. klasyki weimarskiej, mistrz Okresu Burzy i Naporu, autor „Ody do radości” - to ważna postać w kulturze Niemiec i Europy. Ślady po tym twórcy i konteksty z nim związane znajdziemy też na Dolnym Śląsku i w Sudetach. 

W 2019 roku obchodzona była 260. rocznica urodzin młodszego kolegi Goethego. 

Muzyczne wampiry i kompozytorzy związani z Dolnym Śląskiem i Łużycami (Marschner i Erdmann)

Wampir to kultowa postać opowieści grozy. Najbardziej znane są liczne adaptacje klasycznego Drakuli z końca XIX wieku. Popularne stają się też zupełnie nowe, uwspółcześnione wersje wampirów. Nieco mniej znany, ale kultowy jest też wampir Nosferatu. Z kolei epokowym operowym wampirem jest Ruthwen. Specjalnie z okazji święta grozy – muzyczne wampiry z początku XIX i XX wieku w twórczości kompozytorów związanych z Dolnym Śląskiem i Łużycami. 

Ciekawostka kulturowa na Halloween i nie tylko.