Do DIABŁA! – diabelskie, czarcie i szatańskie konteksty artystyczne, kulturowe i inne ciekawostki dolnośląskie (GALERIA + dzieła sztuki, literatura, mistyka, teatr, muzyka, przysłowia, atrakcje turystyczne: zabytki, natura)

Diabeł to popularny motyw w kulturze. Symbol zła doczekał się wielu wizerunków i interpretacji. Bogata ikonografia, a także szereg kontekstów świadczą o atrakcyjności tej spersonifikowanej idei. Diabeł służył do straszenia Piekłem i potępieniem, do umacniania wiary; jako symbol zniszczenia, chaosu, wroga, ale i przebiegłości, był także wykorzystywany jako trop ironiczny czy wręcz komiczny. Zebrałem mnóstwo różnorodnych diabelskich kontekstów związanych z Dolnym Śląskiem i Sudetami. To zarówno dzieła sztuki, jak i nawiązania literackie, a także nazwy miejscowe. 

Mnóstwo zaskakujących diabłów: od średniowiecznych polichromii, przez diabły z pieśni i legend, po rozmaite czarcie skały. 

Salamandra – przyroda Sudetów, pieśń doktora Uniwersytetu Wrocławskiego, legenda z Lubania, studencki toast, mistyczne słowa i wiele innych kontekstów (GALERIA + ciekawostki)

Płaz z mitów, legend i naszych gór. Ciekawe stworzenie, które inspirowało swoją naturą i nadal jest symbolem! Kilka ciekawostek na temat salamandry – którą można spotkać w Sudetach na spacerze, a także w wierszach, legendach i pieśniach oraz przysłowiach. Przygotowałem wybór ciekawostek związanych z Dolnym Śląskiem i Łużycami. 

Będzie o miejscach, w których salamandra występuje, instytucjach i miejscach, które o niej uczą lub ją upamiętniają, o doktorze Uniwersytetu Wrocławskiego i jego pieśni, a także o salamandrze z… studenckiego toastu i wierszy, w tym mistycznych! 

Niedźwiedzie ciekawostki związane z Dolnym Śląskiem i Sudetami! (zabytki, geografia, sztuka, przyroda, literatura, przysłowia, maskotki)

Niedźwiedzie jednym kojarzą się ze zwierzyną leśną, innym z charakterystycznym gwiazdozbiorem, jeszcze innym z ulubioną maskotką czy miodem. Drapieżne misie są niewątpliwie obecne w kulturze. Polowano na nie („Pan Tadeusz”!) dla sportu i pożywienia, a także chwytano jako zwierzęta np. cyrkowe czy hodowlane w zoo („Bärenzwinger” – to jedna z najstarszych części wrocławskiego zoo). Opowiadano o nich bajki i przysłowia. Pisano o nich wiersze i pieśni. Przedstawiano je na obrazach i rzeźbach. Niedźwiedzie były nawet w pradawnych czasach zwierzętami kultowymi (rzeźba ze Ślęży!). Są symbolem dzikości, siły, ale i oddania. Jaskinia Niedźwiedzia w Sudetach uchodzi za jedną z najpiękniejszych w Polsce i Europie. 

Oto zestaw wybranych ciekawostek związanych z niedźwiedziami i ich obecnością w kulturze i historii oraz turystyce na Dolnym Śląsku i w Sudetach. 

Zając/Królik po śląsku – czyli ciekawostki związane z popularnym zwierzakiem w literaturze, heraldyce, języku, sztuce, botanice i nie tylko (maskotka i chiński znak zodiaku na Dolnym Śląsku i w twórczości oraz życiu Dolnoślązaków)

Mam dla Was wdzięczny i skoczny temat. Zające i króliki! Tropem futrzaków z długimi uszami trafimy m.in. do Wrocławia i Legnicy, ale i na karty książek, w tym poezji, dawnych przysłów i nazw geograficznych. Zajrzymy do herbarza i…. browaru. 

Zebrałem kilka intrygujących ciekawostek związanych z zającami i królikami. To m.in. niezwykłe, baśniowe sgraffito z Legnicy, wiersze śląskich poetów, do których powstała muzyka, zabytki związane z jednym z najważniejszych browarów we Wrocławiu, stare przysłowia zebrane przez nauczyciela z Jeleniej Góry. Do tego herb i inne zabytki kultury materialnej oraz atrakcje regionu, a także nazwy geograficzne z Dolnego Śląska. 

Dolnośląskie grzybobranie – od historycznych badaczy, przez skalne grzyby po sławne ofiary grzybów, a po drodze m.in. spotkanie poety ze świecącym grzybem, wierszowa zagadka i grzybowe kulinaria noblistki! (GALERIA + ciekawostki)

Oczekiwanie na wysyp grzybów i emocje grzybobrania to stałe tematy towarzyskie, a nawet prasowe późnego lata i jesieni. Grzyby to nie tylko kulinarny skarb lasów, ale i setki lat badań, odkrycia, a także fascynująca sfera wpływu grzybów na naszą kulturę. Grzyby goszczą w literaturze, są też inspiracją do nazywania miejsc i przedmiotów kojarzonych z tymi tajemniczymi organizmami. Grzyby to także zagrożenie: niszczenie upraw, choroby i śmierć! 

Oto przegląd wybranych ciekawostek związanych z grzybami i Dolnym Śląskiem oraz Sudetami. 

Szczurołap z Hameln – dolnośląskie konteksty (od kamienicy w Jeleniej Górze, przez wrocławski wiersz, aktorkę, pisarza i inne ciekawostki związane z Środą Śląską i okolicą Bolesławca)

Flecista lub Szczurołap z Hameln to niezwykle popularne, stare niemieckie podanie ludowe. Zostało spopularyzowane między innymi przez braci Grimm. Rzekomo opowiada o prawdziwych wydarzeniach, które miały zajść 26 czerwca 1284 w mieście Hameln, oddalonym ponad 500 km na zachód od Wrocławia. Fascynująca i niepokojąca opowieść szybko stała się owocnym źródłem dla autorów książek, pieśni, obrazów, witraży, rzeźb, a nawet sztuk teatralnych i oper. Szczurołap zawitał także na Dolny Śląsk! W tym wpisie kilka ciekawostek na ten temat. 

Bohatera średniowiecznej, dolnosaksońskiej sagi znaleźć można na fasadzie jeleniogórskiej kamienicy, ale też w twórczości dolnośląskich artystów oraz literatów. Jako dodatek pieśń z muzyką Schuberta, który był synem Ślązaków, mieszkańców Sudetów, a także intrygujący wycinek z książki o Wagnerze, napisanej przez pisarza z Tomaszowa Bolesławieckiego. 

Wilcze tropy na Śląsku i w Sudetach w naturze i kulturze – od legend i proroctwa po propagandę, medycynę i... łubin (GALERIA, #ciekawostki)

Liczne czarne legendy (nie tylko te literackie, ale i narracja medialna) sprawiły, że wilki nie mają dobrej opinii. Raczej straszy się nimi i to nie tylko w „Czerwonym kapturku”. Wilka można też „dostać”. Chyba każdy wie jak, choć chyba nie do końca wiadomo, na czym to polega. Zła sława ma wręcz wymiar metaforyczny, jest przenośnią agresji i fałszu, stąd: "człowiek człowiekowi wilkiem" i "wilk w owczej skórze". 

Całe mnóstwo wilków znajdziemy na Śląsku i w Sudetach w współczesnych i historycznych nazwach miejscowych oraz w herbach i dziełach sztuki. Wilka znajdziemy też w polu. To łubin! Jego nazwa wywodzi się od łacińskiego określenia zwierzęcia i wielu językach w wersji ludowej przybierała postać „wilczego grochu”. Na jeden z popularnych gatunków wielu przyrodników „patrzy wilkiem” - bo choć piękny – jest rośliną obcą i inwazyjną, wypierającą wiele cennych rodzimych skarbów Flory! 

Połowa zimy – czyli: wypatrując wiosny... niedźwiedzia wróżba i prastary śląski niedźwiedź (ciekawostki)

Początek lutego to czas między zimowym przesileniem a wiosenną równonocą. Z tą porą wiąże się wiele ciekawych obyczajów. W tym dotyczących... niedźwiedzi! Największy z lądowych ssaków drapieżnych w Sudetach praktycznie wyginął na przełomie XVIII i XIX wieku. Mamy jednak prastarego Niedźwiedzia na szczycie świętej góry – Ślęży! 

Święty Sebastian i wybrane dzieła sztuki z Dolnego Śląska (GALERIA)

Sebastian (urodzony prawdopodobnie w Mediolanie lub Narbonne, zmarł około 288 roku w Rzymie) był rzymskim żołnierzem. Od IV wieku czczony jest jako męczennik i święty w kościołach katolickich i prawosławnych. Dzieła sztuki, w tym rzeźby plenerowe, przedstawiające tego patrona, znaleźć można w wielu miejscach na Dolnym Śląsku. 

Bocian – ptak i symbol: dolnośląskie i sudeckie bociany w naturze i kulturze (GALERIA + ciekawostki historyczne i turystyczne)

Około 20-25 procent światowej populacji bociana białego to ptaki, które wykluły się w gniazdach na terenie Polski. Nic więc dziwnego, że właśnie w Polsce mają rangę narodowego symbolu. Ale i w innych krajach Europy bociany od wieków są poważane. Są nie tylko lubiane czy podziwiane, pojawiają się w legendach, są tematem dzieł sztuki. 

Majestatyczny ptak ma ważne miejsce w kulturze. Zobaczymy ciekawy eksponat z muzeum w Ziębicach, formę piernikarską z Niemczy, szkło artystyczne z Polic nad Metują, a także bociany w gniazdach w Kamiennej Górze i Sarnach. Wejdziemy też na górę Čáp. Do tego garść innych ciekawostek: od malarstwa, przez muzykę po literaturę. 

Dar Flory – roślina wszechstronna: len w naturze i kulturze (z kalendarza antycznego i polskiego, śląskie tkactwo, a także sztuka i kultura!)

Zwłaszcza w czasie upałów doceniamy niezwykłe właściwości włókien lnianych. Przewiewna odzież z tej rośliny uprawianej już tysiące lat temu to towar szczególnie wygodny i zdrowy. Moda na prawidłowe odżywianie przywróciła popularność oleistym właściwościom i błonnikowi z tej niepozornej rośliny. Len od wieków towarzyszył człowiekowi. Świadczą o tym niezwykle znaczące, a czasami dziś już niezauważane ślady w języku i cywilizacji. 

Przegląd wybranych lnianych ciekawostek: od języka i kalendarza, przez historię przemysłu tekstylnego i spożywczego, po kulturę. 

Benedykta bożą mocą dzionek już się równa z nocą (wiosenne ciekawostki na równonoc)

Kolejne wiosenne ludowe przysłowie. Związane z równonocą wiosenną i dawnym wspomnieniem Benedykta z Nursji  (zmarł 21 marca 547 roku w Monte Cassino). Z tej okazji garstka ciekawostek i regionalnych zdjęć na początek nowego sezonu! 

Już w połowie miesiąca św. Grzegorz zwiastował odejście zimy. Teraz czas na św. Benedykta. Co ciekawe figury tych niezwykle ważnych postaci kościoła zdobią barokową fasadę bazyliki w Krzeszowie. 

Marzec – nowy początek (język, historia, muzyka, zabytki, natura, ciekawostki)

Zastanawiało Was, dlaczego w wielu zachodnich językach miesiące od września mają nazwę nawiązującą do łacińskiej numeracji, która nie zgadza się z liczbowym porządkiem obowiązującego kalendarza? Dlaczego wrzesień to September czyli „siódmy”, a grudzień to December, czyli „dziesiąty”? Przyczyna leży w marcu! To miesiąc, kiedy zaczyna się wiosna, ale przez wieki zaczynał się też Nowy Rok. 

Czas to pojęcie bardzo względne, jak wyjaśniają fizycy. Kalendarz zaś to już czysta umowność. Stąd wiele nieporozumień i kłopotów, a i nawet teorii spiskowych związanych z liczeniem czasu. Dziś o ciekawostkach. I o wytęsknionej wiośnie. 

Flora - patronka wiosny - posąg z tarasów Zamku Książ 

Od Grzegorza zima idzie do morza!

Kapryśny marzec to koniec zimy. Mówi o tym przysłowie związane z wspomnieniem św. Grzegorza Wielkiego. 12 marca, na nieco ponad tydzień przed nadejściem astronomicznej wiosny, ludowe porzekadło daje nadzieję na rychły powrót cieplejszej połowy roku. Warto dodać, że bohater dnia, ojciec i doktor kościoła, zmarł 1415 lat temu! 

Grusze na św. Małgorzaty

Przysłowie mówi: w dzień świętej Małgorzaty pierwsze gruszki do chaty. Oznacza to, że  po 20 lipca można zrywać pierwsze dojrzałe owoce w sadzie. 20 lipca w Kościele katolickim następuje liturgiczne wspomnienie św. Małgorzaty Antiocheńskiej. Ta starożytna męczennica jest jedną z Czternastu Świętych Wspomożycieli. Jej święto przypada na czas żniw i zbiorów w sadach.