Muzeum Historyczne w Lubinie - ratusz (GALERIA)

Muzeum w górniczym mieście. 

"Pionierzy lubińscy 1945" - historyczna wystawa plenerowa przy dworcu w Lubinie (GALERIA)

Zabytkowa lokomotywa z wagonami pełnymi historii. 

Miłosna „Burza” albo Paweł i Wirginia – czyli co wspólnego ma rzeźba z pałacu w Gliwicach z tkaniną w muzeum w Kamiennej Górze z… obrazem w Nowym Jorku… z powieścią wydaną sto lat wcześniej w Paryżu… i piosenką Céline Dion napisaną 200 lat po powieści (CIEKAWOSTKI)

Francuskie „love story” z końca XVIII wieku z akcją osadzoną na Mauritiusie zainspirowało wielu artystów. Opowieść o Pawle i Wirginii wpłynęła na literaturę, sztuki plastyczne, muzykę i film! 

Dwa przykłady tych inspiracji znalazłem w muzeach na terenie Śląska. 

„A jako zstępuje deszcz i śnieg z nieba". Pastor-poeta związany z Żarami, Żaganiem i Kożuchowem oraz kantata J.S.Bacha (muzyczna ciekawostka z poezją śląsko-łużyckiego pogranicza)

Bach wielokrotnie sięgał po twórczość poetycką liryków z Dolnego Śląska, o czym pisałem na blogu i mówiłem na moich wykładach. Tym razem chciałbym napisać kilka słów o jednej z moich ulubionych kantat mistrza z Lipska. Słowa do tego dzieła napisał pastor związany z Żarami na Łużycach Dolnych, związany również z dolnośląskimi miastami Żaganiem i Kożuchowem. Kantata odwołuje się do izajaszowej metafory, którą Bach przekomponował w niezwykły świat dźwiękowy. W sinfonii usłyszeć można padający deszcz i śnieg! 

Na tropie kontekstów związanych z geniuszem baroku. 

Z Legnicy do Lipska i Bacha: Sperontes i jego niezwykła książka: dwie pieśni Bacha i... Bach z żoną na ilustracji???

Johann Sigismund Scholze to bardzo tajemnicza postać. Pochodził z Dolnego Śląska. Prawdopodobnie osobiście znał się z Janem Sebastianem Bachem. Temu uczniowi szkoły w Legnicy przypisuje się wydanie almanachu pieśni z 1736 roku, w którym znalazły się dwie domniemane pieśni samego Bacha. Co więcej, książkę tę (wydaną w Lipsku, gdzie od dekady mieszkał i tworzył Bach) zdobi tajemnicza grafika z wedutą. To Lipsk i rozmaite osoby zajęte muzykowaniem. Niektórzy komentatorzy bachowscy wysnuli tezę, że para ukazana na tej ilustracji to Jan Sebastian Bach i jego żona, Anna Magdalena Bach - śpiewaczka, której mistrz dedykował słynny „Notatnik”!

Być może tajemniczy Scholze był jednym z najciekawszych łączników Dolnego Śląska z twórczością Bacha za życia mistrza! 

„W Cieniu Gór Olbrzymich. Czasy Nowożytne” - wystawa w Muzeum Karkonoskim w Jeleniej Górze (GALERIA)

Jedna z najważniejszych wystaw historycznych 2024 roku na Dolnym Śląsku. 

Dolnośląska droga do Tristana – ciekawostki związane z dramatem muzycznym Wagnera

„Tristan i Izolda” Wagnera to jedno z najważniejszych dzieł teatru i muzyki w dziejach ludzkości. Nietzsche nazwał ten dramat "opus metaphysicum". Dziełem zachwycali się muzycy, poeci, malarze, filozofowie przełomu XIX i XX wieku, widząc w nim zupełnie nową jakość i siłę twórczą, a także potęgę oddziaływania. Pod wpływem „Tristana” tworzyli tacy artyści i myśliciele, jak Strauss, Nietzsche czy Dali. Muzyka z „Tristana”, dzięki nowatorskim środkom harmonicznym i formalnym, wpłynęła znacząco na rozwój kompozycji muzyki teatralnej, filharmonicznej i filmowej. Sugestywna aura dźwiękowa dramatu muzycznego została wykorzystana m.in. w „Melancholii” Triera. 

Tym bardziej warto zaznaczyć, że Dolny Śląsk odegrał ważną rolę w powstaniu, wykonaniu i promocji tego arcydzieła. 

Unikatowa kantata Bacha do słów poety z Dolnego Śląska! Tekst został opublikowany we Wrocławiu w 1630 roku, muzyka powstała w Lipsku w 1724 roku

Jan Sebastian Bach w 1723 roku został kantorem w Lipsku. Jego pierwszym szefem był… profesor Ludovici, konrektor pochodzący z Kamiennej Góry na Dolnym Śląsku. Wielki barokowy kompozytor napisał w Lipsku wiele swoich najznakomitszych dzieł. Niektóre z nich mają intrygujący związek z Dolnym Śląskiem! To m.in. kantaty, chorały, arie napisane do tekstów, które stworzyli poeci dolnośląscy. Tak właśnie jest z kantatą „Was willst du dich betrüben”, która w całości napisana jest do tekstu hymnu opublikowanego we Wrocławiu w 1630. 

Autorem słów do utworu Bacha był poeta związany z Wrocławiem, Brzegiem, a także Rudną i Chobienią. 

Z DOLNEGO ŚLĄSKA DO USA – zasłużeni dla kultury i nauki ameryki (wybór niezwykłych osób)

Warto wspomnieć, że przez dziesięciolecia amerykańską kulturę, naukę, politykę i gospodarkę budowali emigranci z Europy, w tym z Dolnego Śląska. Niemieckojęzyczni mieszkańcy wówczas pruskiego Śląska osiedlali w XVIII, XIX i w I połowie XX wieku amerykańskie tereny, poszukując szczęścia, sławy i kariery. Niektórym się to udało. Na moim blogu opublikowałem teksty, w których wspominam o kilku takich niezwykłych osobach. To wybór spośród wielu niezwykłych postaci tego typu. Wspomnienie osoby zaliczają się do pionierów i szczególnie uznanych postaci. 

Zapraszam do lektury! 

Kafka i 3 sudeckie uzdrowiska

Franz Kafka to jeden z najważniejszych powieściopisarzy początku XX wieku. Chorował na gruźlicę, która spowodowała jego przedwczesną śmierć. Autor takich książek, jak "Proces", "Zamek", "Ameryka" szukał ratunku w uzdrowiskach, także w Sudetach!

Gluck – reformator opery. Wystawiał dzieła w Wiedniu i Paryżu. Wychował się w Sudetach!

Pisał opery po włosku i francusku, mówił po czesku! Wychował się w Sudetach – jego ojciec był leśniczym w Górach Łużyckich. Do dziś zachował się dom, w którym kompozytor spędził dzieciństwo w latach 1722 – 1727. Biografowie są przekonani, że pierwsze lekcje muzyki wielki reformator opery miał w szkole w miejscowości Chřibská, leżącej około 30 km na zachód od Bogatyni. 

Mało znana regionalna ciekawostka związana z jednym z największych kompozytorów XVIII wieku. 

SZTUKA – bogactwo DOLNEGO ŚLĄSKA: konteksty (GALERIA)

Sztuka jest wszędzie wokół nas, w najróżniejszych formach. To architektura, rzeźba, plakat czy mural. Otaczamy się nią sami, dekorując wnętrza malarstwem czy bibelotami ze szkła i porcelany, czy tkaninami. Wielu artystów wokół nas tworzy dzieła sztuki od obrazów, murali, przez rzeźby, wyroby rękodzielnicze,  po instalacje, projekty video. Mamy ogromne dziedzictwo artystyczne wieków minionych, związane z różnymi kulturami i wpływami. Możemy je podziwiać w muzeach, galeriach, ale też w zamkach i pałacach, kościołach i innych obiektach sakralnych, a także w przestrzeni publicznej, w postaci np. małej architektury. 

Korzyści z tworzenia sztuki i obcowania z nią jest bardzo wiele. Sztuka przekazuje nam wiedzę na temat historii, kształtuje postawę estetyczną, może wpływać na sferę ideologiczną. Jest też terapeutyczna, zarówno w warstwie czynnej (twórczej), jak i biernej (odbiorczej). 

Boska Komedia i Dante - dolnośląskie konteksty literackie i artystyczne oraz recepcja dzieła (GALERIA i wybór ciekawostek)

Wielkie literackie dzieło końca średniowiecza i interesujące konteksty dolnośląskie! 

O tym nie uczą w szkołach. Zapraszam.  

Bach w Cieplicach i Wrocławiu! Niezwykła historia portretu mistrza

 Jeden z najważniejszych muzyków w dziejach i jego portret. Najwierniejszy z wizerunków Bacha przez około 100 lat był przechowywany na Dolnym Śląsku. Dziś jest ozdobą sali wystawienniczej w Archiwum Bachowskim w Lipsku. Portret wywieziony tuż przed wybuchem II wojny światowej z Cieplic (Warmbrunn) do Anglii był inspiracją dla młodego Gardinera, jednego z najważniejszych interpretatorów muzyki baroku w naszych czasach!  

Wrocławianin dał Ameryce kartki świąteczne! (ciekawostki z XIX wieku)

Litograf i drukarz pochodzący z Wrocławia został pionierem amerykańskiej kartki bożonarodzeniowej! Urodzony w 1824 roku Prang wydał w 1874 roku pierwszą na rynku amerykańskim kartkę okolicznościową na Boże Narodzenie. W jego firmie drukowano także kartki walentynkowe i poświęcone innym okazjom. Były one ozdobione kolorowymi ilustracjami.

 Przybysz ze Śląska zapisał się w historii kultury masowej w Stanach Zjednoczonych Ameryki. 

Lisia Sztolnia w Wałbrzychu - górnicza pamiątka

inskrypcja przy nieczynnym wejściu do sztolni 

Ciekawostka górnicza z XVIII wieku. 

Zamek Książąt Głogowskich z muzeum w Głogowie (GALERIA)

Stary zamek, odbudowany po wojnie, z salami wypełnionymi ciekawymi eksponatami. 

Rok 2024 - wybór ciekawych rocznic: Dolny Śląsk, Sudety i nie tylko (subiektywny PRZEGLĄD)

Z tysięcy dat i okoliczności dotyczących niezwykłych postaci oraz wydarzeń czy dzieł wybrałem kilkaset, które według mnie zasługują na szczególną uwagę. To głównie rocznice związane z Dolnym Śląskiem, Dolnoślązakami i Sudetami.  Jest to wybór "okrągłych" rocznic dotyczących przede wszystkim historii kultury, nauki, sztuki, społeczeństwa, przemysłu i technologii, turystyki, samorządu, z mniejszym odniesieniem do historii polityki i wojskowości. Tradycyjnie będą również regionalne konteksty łączące swojskie ze światowym.

Są to w wielu przypadkach rocznice dotyczące postaci i wydarzeń, które opisałem już na blogu i można o nich przeczytać w moich artykułach. Przedstawiam je w kolejności, z datami dziennymi – jeżeli takie da się sprecyzować. Dotyczą wydarzeń z obszaru historycznego Dolnego Śląska, części Dolnych i Górnych Łużyc oraz części Sudetów, w tym szczególnie Ziemi Kłodzkiej i Karkonoszy, a także osób urodzonych na tych terenach. 

POLONEZ – kompozycje wydane na Dolnym Śląsku i twórcy polonezów związani z Dolnym Śląskiem – wybór ciekawostek dotyczących NIEMATERIALNEGO DZIEDZICTWA KULTUROWEGO LUDZKOŚCI UNESCO (utwory do posłuchania, historyczne partytury)

Polonez to tradycyjny polski taniec, który zachwycił Europę i od setek lat jest muzycznym znakiem rozpoznawczym polskiej kultury. Charakterystyczny rytm „chodzonego” zainspirował wielkich mistrzów kompozycji. Nie tylko Chopin, Moniuszko, Ogiński, Wieniawski czy Kilar skomponowali polonezy. Swoją własną wizję polskiego tańca mieli także inni mistrzowie muzyki poważnej od baroku z Bachem, Telemannem i Haendlem po romantyków z Lisztem, Wagnerem czy Czajkowskim. Współcześnie polonez króluje na studniówkach! 

W grudniu 2023 roku taniec został wpisany na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO. To szósta polska tradycja, która została w ten sposób wyróżniona. Warto zaznaczyć, że polonezy komponowali również mieszkańcy dawnego Dolnego Śląska, były one wydawane m.in. w wydawnictwach muzycznych we Wrocławiu oraz grywane podczas koncertów. Na Dolnym Śląsku gościli również wybitni kompozytorzy, którzy skomponowali polonezy. Właśnie o tym będzie ten wpis! 

Ukryte przesłanie? – czy kryminalista na gmachu komendy w Dreźnie to... młody Wagner?

Monumentalny, historyzujący gmach komendy policji stoi w historycznym centrum Drezna. Został wzniesiony pod koniec XIX wieku. Ozdobny portal budowli udekorowany jest trzema płaskorzeźbami z wizerunkami. To policjant, bogini sprawiedliwości i przestępca. W rysach tego ostatniego niektórzy doszukują się twarzy słynnego kompozytora, Richarda Wagnera! Nie bez powodu. W 1849 roku policja w Dreźnie wydała za nim list gończy! Przez kilkanaście lat były kapelmistrz opery drezdeńskiej był poszukiwanym przestępcą, który ukrywał się na emigracji!

Na podobieństwo wskazywać mogą m.in. charakterystyczne bokobrody Wagnera i jego biografia!