Cmentarz w Lwówku Śląskim - zabytkowe epitafia, nagrobki, grobowce (GALERIA)

Stara nekropolia w Lwówku Śląskim znana jest z ciekawych zabytków sepulkralnych. 

Fontanna z Czaplą w Lwówku Śląskim

Wodotrysk z początku XX wieku został zniszczony i odbudowany. Znów cieszy oczy. 

Zamek w Płakowicach (części Lwówka Śląskiego) (GALERIA)

Renesansowa perła z krużgankami! 

Lwówek Śląski, paryski salon i muzyczne inspiracje – romans w nutach

Pałac w starym śląskim mieście rozbrzmiewał kiedyś muzyką. Gościł wielkich artystów. Oto historia miniaturowej perełki muzycznej, związanej z tym miejscem. 

Niezwykły splot okoliczności połączył za pośrednictwem melodii jednego z najbardziej wpływowych kompozytorów w dziejach, jego paryską mecenaskę i wirtuoza, który jako nastolatek zaczął karierę na Dolnym Śląsku. 

Tausig – cudowny pianista z Warszawy i jego występy na Dolnym Śląsku – o uczniu Liszta, pupilu Wagnera, który występował we Wrocławiu i Lwówku Śląskim

Żył tylko 29 lat. Zapowiadał się na największego pianistę w dziejach. Jego styl i technika zachwycały nawet największych wirtuozów XIX wieku. Już w młodzieńczych kompozycjach objawiał bardzo nowatorskie podejście do muzyki. Wiersz poety z Dolnego Śląska przeobraził w muzykę, która zaskakuje niesamowitym klimatem i poziomem trudności! 

Chciał być współtwórcą festiwalu wagnerowskiego. Razem z hrabiną „Mimi” – przyjaciółką Wagnera, którą kompozytor poznał we Wrocławiu w 1863 roku – założył towarzystwo na rzecz festiwalu w Bayreuth. Nie dożył otwarcia  tego wydarzenia. 

Jak niezwykła uwertura nabrała znaczenia w Lwówku Śląskim! O „Śpiewakach norymberskich” Wagnera i notatce kompozytora z 1863 roku

Orkiestrowy wstęp do opery „Śpiewacy norymberscy” Wagnera zachwyca majestatycznym brzemieniem potężnej orkiestry oraz skomplikowaną fakturą z gęstą polifonią. Wirtuozerska kompozycja ma niezwykle intrygujący związek z Dolnym Śląskiem. Kompozytor wykonał tę muzykę w Lwówku Śląskim i Wrocławiu w 1863 roku, 5 lat przed prapremierą całego dzieła! Co więcej, na koncert w pałacu w Lwówku Wagner napisał prozatorski program uwertury, będący miniaturową, narracyjną opowieścią o treści zawartej w tej programowej kompozycji. Lwóweckie wyjaśnienie Wagnera jest do dziś podstawą tworzenia programów koncertowych! 

Kilka ciekawostek na temat niezwykłego utworu. 

Sophie Menter – karierę zaczynała w Lwówku Śląskim, była przyjaciółką Liszta i Czajkowskiego, grała władcom, jej portret namalował Riepin, brylowała na okładce ważnej gazety, zachwyciła grą laureata Nobla i Oscara (ciekawostki)

Utalentowana, piękna, sławna. To bez wątpienia epitety, które nasuwają się, kiedy analizujemy biografię wybitnej pianistki przełomu XIX i XX wieku. Laureat Oscara i Nobla – George Bernard Shaw – zestawił jej wirtuozerską grę z Paderewskim. Sportretował ją Ilji Riepin, znany choćby z takiego słynnego arcydzieła jak „Car Iwan Groźny i jego syn Iwan”. Swoje kompozycje dedykowali jej Czajkowski i Wieniawski. W wieku 22 lat została nadworną pianistką księcia Konstantyna w Lwówku Śląskim. Dwadzieścia lat później jej twarz znalazła się na okładce „Neue Musik-Zeitung” – jednego z najważniejszych pism muzycznych Europy. 

Gwiazda muzyki związana z Dolnym Śląskiem. 

Profesor-organista z Lipska i jego sudeckie inspiracje! Klimatyczna muzyka związana z Karkonoszami i Lwówkiem Śląskim! (Sigfrid Karg-Elert, czyli jak brzmi nocna Śnieżka, Zamek Chojnik, Schronisko Pod Łabskim Szczytem?)

Sudety od zawsze inspirowały: podróżników, poszukiwaczy skarbów, poetów, malarzy. Były też natchnieniem dla muzyków! Wielcy kompozytorzy przybywali w okolice Karkonoszy, choćby do Lwówka Śląskiego, gdzie koncertowały takie sławy, jak Wagner, Liszt i Berlioz. W tym mieście przebywał też nieco zapomniany mistrz, który utrwalił swój związek z Dolnym Śląskiem i Sudetami w kompozycjach oraz listach! Przybył tam nie tylko przy okazji karkonoskich wycieczek. Tam tworzył ceniony przez niego konstruktor jego ukochanych fisharmonii - Johannes Titz.

Kilka ciekawostek na temat związków profesora z Lipska, który pisał muzykę na organy i fisharmonię. Właśnie brzmienia tych instrumentów kreują w jego dziełach dźwiękowe obrazy takich miejsc, jak Śnieżka, Chojnik czy inne karkonoskie schroniska, doliny oraz szczyty!

Ratusz w Lwówku Śląskim - gotycko-renesansowy skarb pełen zaskakujących zakamarków! (GALERIA + mapa i opis)

Jeden z najpiękniejszych gmachów urzędowych na Dolnym Śląsku. 

Precle – postne pieczywo i symbol piekarzy - zabytki z Dolnego Śląska + historyczny zwyczaj śląskich dzieci związany z niedzielą Wielkiego Postu

Precle i precelki są wdzięcznym tematem kulinarnym i kulturalnym. Od średniowiecza stanowią symbol piekarzy, a przede wszystkim przekąskę, którą można podawać na różne sposoby. Już stare przepisy mówią o preclach solonych, z cukrem, z migdałami czy nadzieniem. Wypiek ten podaje się też w polewie np. czekoladowej. Precle można spożywać łączone z daniami wytrawnymi (jako panierkę czy w sałatkach – jak grzanki) oraz z deserami (lodami, ciastami). Ten wszechstronny supełek z prostego cista był przez wieki kojarzony z Wielkim Postem! Stał się nawet symbolem tego okresu. Wykształciły się w kulturze tradycje związane z preclami. Dotyczą one również Śląska! 

Przygotowałem przegląd wybranych zabytków związanych z preclem z dolnośląskich miast i muzeów – to głównie dekoracje budynków i przedmiotów kojarzonych z cechami piekarzy. Do tego zebrałem kilka ciekawostek dotyczących zwyczaju związanego z IV niedzielą adwentu. O śląskim postnym „kolędowaniu” z preclami pisało wielu badaczy. Co więcej zachowała się pieśń spisana przez wybitnego wrocławskiego poetę. 

W krainie ukojenia – miejsca snu wiecznego (zabytki z Dolnego Śląska i muzyka)

Wyjątkowy czas kontemplacji nad życiem i śmiercią – początek listopada. Melancholia. Z drzew opadają liście, wieszcząc nieuchronny koniec sezonowej wegetacji, koniec roku... Czy jest bardziej refleksyjna pora na egzystencjalne rozmyślania i zadumę?

Kilka zdjęć na tę okazję i muzyka wprowadzająca w ten podniosły klimat. Wszystko z dolnośląskim kontekstem.

Szwajcaria Lwówecka (Lwówek Śląski) (GALERIA + mapa)

"Szwajcaria Lwówecka (Lwóweckie Skały, czes. Lwówecké Švýcarsko, niem. Löwenberger Schweiz) – zgrupowanie piaskowcowych form skalnych w Lwówku Śląskim, znajdujących się w obrębie Parku Krajobrazowego Doliny Bobru" (wikipedia) 

zdjęcia ścieżki przyrodniczej, widoki ze skałek  

Turnieje. Historyczne potyczki rycerskie w Lwówku Śląskim, Grodźcu i Książu oraz wrocławski książę jako słynny Minnesänger (GALERIA i ciekawostki historyczne, literackie i muzyczne)

Dolny Śląsk jest w niezwykły sposób związany z rycerską tradycją turniejów. To właśnie tutaj odbyła się pierwsza na ziemiach polskich rywalizacja rycerstwa przed obliczem księcia. Ostatnim tego typu wydarzeniem była paradna inscenizacja na zamku Stary Książ w Wałbrzychu, której świadkiem był 6. prezydent USA. Rycerze jednak pojedynkowali się nie tylko na kopie i miecze. Ważnym wydarzeniem były też turnieje śpiewacze, dla wojowników, którzy również tworzyli poezję i ją śpiewali. W historii jako jeden z docenionych rycerzy-pieśniarzy zapisał się wrocławski książę. 

Dworskie tradycje i ich kulturowa siła. 

10 kompozytorów od baroku do romantyzmu i Boże Narodzenie w ich twórczości (+ związki autorów z Dolnym Śląskiem) (wybór)

Co ma wspólnego wnuczka fundatora Uniwersytetu Wrocławskiego z bachowskim Bożym Narodzeniem? Ile z Dolnoślązaka miał w sobie autor „Mesjasza”? Która kolęda pobrzmiewa w kompozycji genialnego kuracjusza z Dusznik-Zdroju? Do tego świąteczna kołysanka honorowego doktora wrocławskiej uczelni, święta w twórczości gości pałacu w Lwówku Śląskim i kilka innych smaczków.

Najpiękniejsze święta w roku to wdzięczny temat dla artystów. Do Bożego Narodzenia nawiązują pisarze (na blogu jest już tekst o „Dziadku do Orzechów”) czy malarze i inni artyści plastycy (na ten temat również na blogu). Także muzycy od wieków piszą dzieła inspirowane grudniowym świętem. To nie tylko kolędy, ale i rozmaite kompozycje na głos, orkiestrę czy instrumenty solo. Bożonarodzeniowe dzieła znajdziemy w twórczości mistrzów baroku, z Bachem i Haendlem na czele, ale też i romantyków, od Chopina przez Mendelssohna po Straussa. W moim wpisie bożonarodzeniowe dzieła, a także te kompozycje, które szczególnie popularne są w tym okresie, napisane przez wielkich muzyków w różny sposób związanych z Dolnym Śląskiem i z Dolnoślązakami.

Czarodziej dźwięków kontra psychiatra – o tym jak Dolnoślązak zdiagnozował obłęd u geniusza (doktor z Lwówka ostrzega przed Wagnerem!)

Czy jeden z najbardziej wpływowych artystów w dziejach był faktycznie poważnie chory psychicznie, a obcowanie z jego twórczością jest szkodliwe dla zdrowia? Te śmiałe tezy za życia Wagnera, bo o nim mowa, głosił młody psychiatra pochodzący z Dolnego Śląska. Theodor Puschmann uznawany jest za zasłużonego naukowca, który położył podwaliny pod historię medycyny. Jako młody, początkujący praktyk, tuż po obronie doktoratu narobił sporego fermentu publikując obszerne studium na temat przypadku sławnego kompozytora i teoretyka Ryszarda Wagnera. 

Dzieło 29-letniego doktora psychiatrii wydane w Berlinie w 1873 roku, czyli w 60. urodziny Wagnera, stało się zaczątkiem gorącej dyskusji, która trwa do dziś. Niezwykłym zbiegiem okoliczności jest fakt, że 10 lat wcześniej Wagner podczas swoje jedynej śląskiej podróży odwiedził niewielki Lwówek Śląski, z którego pochodził autor kontrowersyjnej broszury, a nawet tam koncertował! 

Muzyczny zenit metafizycznego teatru miłości, czyli „Tristan” Wagnera i mieszkańcy Dolnego Śląska (Izoldy z Wrocławia, dziennikarz z Jeleniej Góry, psycholog w Karkonoszach, pianista z Lubawki i kapelmistrz z Lwówka)

W 1859 roku Wagner ukończył jedno z najważniejszych swoich i całej epoki dzieł, dramat muzyczny „Tristan i Izolda”. Nowatorska kompozycja muzyczna do słów własnych autora dźwięku musiała poczekać na premierę kilka lat. Dziś jest już klasyką. Pełna tęsknoty i dramatyzmu unikatowa melodyka i harmonia znane są nie tylko z teatru, ale i filmów. W czasach autora, w połowie XIX wieku, była to jednak „muzyka przyszłości”, dzieło zaskakujące rozwiązaniami, stawiające nowe wyzwania wykonawcom i publiczności. W wykonanie, promowanie i komentowanie tego epokowego utworu zaangażowani byli również mieszkańcy Dolnego Śląska. 

Wagner i Dolny Śląsk oraz Dolnoślązacy (odwiedziny w regionie, znajomi i wykonawcy)

Karl von Holtei, Henryk Laube, Carl Fuchs, Paul Lindau, Max Kalbeck,  Benjamin Bilse, Walter Soomer, Käthe Heidersbach, Annelies Kupper, Leopold Reichwein, Kurt Prerauer, Walter Johannes Damrosch, Johannes Maximilian Avenarius, Conrad Ansorge, Wilhelm Tappert, Alfred Pringsheim, Franz Crass, Helmut Pampuch, Georg Paskuda, Heinrich Conried czy Josef Tichatschek to urodzeni lub mieszkający i tworzący na Śląsku i w Sudetach bardziej lub mniej dziś znani artyści czy badacze, których nazwiska związane są z biografią Richarda Wagnera i recepcją jego dzieł. W wagnerowskich kompendiach natrafimy też na lokalizacje związane z życiem tego twórcy – Wrocław i Lwówek Śląski. Muzycy, dziennikarze, ludzie teatru czy też reprezentanci elit mieli personalną lub artystyczną styczność z Wagnerem.

Ryszard Wagner zmarł ponad 130 lat temu, a uchodzi wciąż za postać kontrowersyjną. W historii muzyki i teatru zapisał się jako reformator sztuki. Wprowadził do wykonawstwa i myślenia o muzyce epokowe rozwiązania. Także jego zasługi dla sceny są drobiazgowo przeanalizowane przez specjalistów. Z drugiej strony biografia i poglądy artysty, a także skomplikowane rodzinne dziedzictwo stanowią niejednokrotnie podstawę do budowania wrogiego stosunku wobec twórcy (niech jako najłagodniejszy przykład posłuży słynny ironiczny cytat z filmu Allena "Tajemnica morderstwa na Manhattanie"*). Zwykło się mówić, że nie ma drugiego podobnego twórcy w europejskiej kulturze. Właśnie ten nieoczywisty, a zarazem wyrazisty artysta miał ciekawe kontakty z mieszkańcami Dolnego Śląska, jak i regionem. W tym wpisie o tych związkach na wybranych przykładach. 

Ratusz w Lwówku Śląskim

"Ratusz w Lwówku Śląskim – gotycko-renesansowy budynek wzniesiony w latach 1522-1524, na skutek rozbudowy poprzedniego ratusza. Rozbudowany w latach 1902-1905, obecnie jest siedzibą władz miejskich i placówki historyczno-muzealnej i innych instytucji." (Wikipedia)

Świątynie w ruinie… - nie wszystkie miały szczęście (wybór z Dolnego Śląska i Sudetów)

Z okazji Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków oraz w nawiązaniu do pożaru paryskiej katedry. Kilka słów i zdjęć ukazujących losy sakralnych zabytków, które po zniszczeniach nie doczekały się szczęśliwej odbudowy (w ogóle lub pełnego odtworzenia). Może, choćby dla niektórych z nich, nadejdą jeszcze dobre czasy? Przegląd wybranych zniszczonych kościołów z dolnośląskich i sudeckich miejscowości. 

Te świątynie nie doczekały się takiej reakcji, jak w przypadku francuskiej katedry. Wiele z nich to od dawna trwałe ruiny. Jedne zabezpieczone, inne z roku na rok giną stopniowo pod naporem bezlitosnych zębów czasu. 

Zespół klasztorny franciszkanów w Lwówku Śląskim (GALERIA)

W kościele w Lwówku Śląskim znajduje się polichromia z XV wieku ukazująca Sąd Ostateczny. Intrygującym detalem jest... diabełek sikający do beczki piwa! To akcent regionalny związany z wiekowymi tradycjami browarniczymi miasta!