Post i Wielkanoc – kalendarium kontekstów – ciekawostki i zabytki z Dolnego Śląska i Sudetów (+ GALERIA)

Post, Triduum Paschalne z niedzielą wielkanocną to niemal 50-dniowy okres w kalendarzu liturgicznym Chrześcijan. Z tym wyjątkowym czasem związane są rozmaite obyczaje, historie, ale i dzieła sztuki, literatury oraz muzyki. Także na Dolnym Śląsku i w Sudetach znaleźć można niezwykłe przykłady postnych i wielkanocnych tradycji oraz dóbr kultury, które się z nimi wiążą. Co więcej historia i dziedzictwo regionu związane są z wieloma najsłynniejszymi dokonaniami twórczymi zainspirowanymi omawianym okresem. 

Zapraszam na spotkanie z Świętymi Schodami, Grobem Pańskim, Kalwarią, chustą Weroniki, Całunem, palmami, Pietą, autorami słów do „Pasji” Bacha, a także z dolnośląskim mistrzem, który skomponował niezwykłą kantatę „Stabat Mater”.  Będzie również wagnerowski „Parsifal”, a także... precle. 

Mauzoleum Piastów Śląskich w Legnicy (GALERIA + mapa)

Jedno z najważniejszych mauzoleów piastowskich w Polsce. 

Lubawskie przedwiośnie (w Górach Kruczych: Święta Góra i Kierz) (GALERIA + mapa)

Lubawskie przedwiośnie (w Górach Kruczych: Święta Góra i Kierz)

"Góry Krucze (cz. Vraní hory, niem. Rabengebirge) – zachodnia część Gór Kamiennych, należących do Sudetów Środkowych.  

Kierz (niem. Die Kierze) – dwuwierzchołkowy szczyt w środkowej części Gór Kruczych, pomiędzy Czarnogórą na północy, a Miejską Górką na południu, o wysokości 662 i 650 m n.p.m. Wyższa jest kulminacja zachodnia. 

Święta Góra (701 m n.p.m.) – wzniesienie w południowo-zachodniej Polsce, w Sudetach Środkowych, w Górach Kamiennych, w Górach Kruczych"

(wikipedia)

na zdjęciach:

Widoki na Lubawkę, Śnieżkę w oddali, Krzeszów, Trójgarb, Chełmiec i Góry Suche w oddali 

(w osobnym poście kaplice i kalwaria na Świętej Górze w Lubawce)

#GóryKrucze

Trójgarb zimą (GALERIA + mapa)

Trójgarb zimą (GALERIA)

"Trójgarb (krótko po 1945 Potrójna, niem. Sattelwald) – wzniesienie o trzech wierzchołkach o wysokości 778, 757 i 738 m n.p.m., w południowo-zachodniej Polsce, w Sudetach Środkowych, w paśmie Gór Wałbrzyskich" (wikipedia)

- podejście od strony Witkowa

na zdjęciach: Trójgarb - wieża widokowa, panoramy z wieży 

Wieloryb – dolnośląskie i łużyckie konteksty: zabytki i historia (GALERIA + #ciekawostki)

Wieloryby na Dolnym Śląsku i w okolicach? Tak daleko od mórz i oceanów? Tak! Skoro mamy u siebie Neptuna, syreny, delfiny, dlaczego nie miałoby też być i wielorybów? Zapraszam na poszukiwania wielkich wodnych ssaków. Oczywiście nie spotkamy żywego wieloryba – ale natkniemy się na niezwykłe zabytki i pamiątki z przeszłości. 

Gdzie znajdziemy szkielet płetwala, bramę z kości wieloryba, ambonę naśladującą to ogromne stworzenie? Kto nakreślił mapę nieba z Wielorybem, gdzie piło się piwo pod wielorybem i jakie substancje od wieków wykorzystywane przez człowieka związane są z morskimi gigantami? Jakiego proroka pożarł Wieloryb i co to ma wspólnego z Wielkanocą i dolnośląskimi kościołami? Zapraszam! 

Lesista Wielka - zimowe widoki (GALERIA + mapa)

Lesista Wielka - zimowe widoki

"Lesista Wielka (niem. Hohe Heide, 851 m n.p.m.) – najwyższy szczyt w Masywie Dzikowca i Lesistej Wielkiej, w północno-zachodniej części Gór Kamiennych, położonej między przełomową doliną Ścinawki na wschodzie i doliną Grzędzkiego Potoku na zachodzie. " (Wikipedia)

podejście szlakiem czerwonym (Główny Szlak Sudecki - trudne!) z Kowalowej - powrót szlakiem żółtym

widoki z punktów widokowych na zboczach

Luter i kilka ciekawostek oraz zabytków z Dolnego Śląska (GALERIA)

Reformator, jego sympatycy oraz efekty nauk. Wybór kontekstów z Dolnego Śląska. 

Zimowa Borowa (Góry Wałbrzyskie) (GALERIA + mapa)

"Borowa, Góra Czarna (niem. Schwarze-Berg, Schwarzeberg, Schwartzenberg) – najwyższy szczyt Gór Czarnych i całych Gór Wałbrzyskich w Sudetach Środkowych, o wysokości 853,3 m n.p.m. Uważany jest za odrębny masyw lub przypisywany do Rybnickiego Grzbietu. Jest najwyższym (granicznym) punktem w granicach administracyjnych Wałbrzycha, a także w granicach administracyjnych Jedliny-Zdroju. " (wikipedia)

podejście z Wałbrzycha

na zdjęciach widoki z wieży widokowej i z trasy oraz wieża

Precle – postne pieczywo i symbol piekarzy - zabytki z Dolnego Śląska + historyczny zwyczaj śląskich dzieci związany z niedzielą Wielkiego Postu

Precle i precelki są wdzięcznym tematem kulinarnym i kulturalnym. Od średniowiecza stanowią symbol piekarzy, a przede wszystkim przekąskę, którą można podawać na różne sposoby. Już stare przepisy mówią o preclach solonych, z cukrem, z migdałami czy nadzieniem. Wypiek ten podaje się też w polewie np. czekoladowej. Precle można spożywać łączone z daniami wytrawnymi (jako panierkę czy w sałatkach – jak grzanki) oraz z deserami (lodami, ciastami). Ten wszechstronny supełek z prostego cista był przez wieki kojarzony z Wielkim Postem! Stał się nawet symbolem tego okresu. Wykształciły się w kulturze tradycje związane z preclami. Dotyczą one również Śląska! 

Przygotowałem przegląd wybranych zabytków związanych z preclem z dolnośląskich miast i muzeów – to głównie dekoracje budynków i przedmiotów kojarzonych z cechami piekarzy. Do tego zebrałem kilka ciekawostek dotyczących zwyczaju związanego z IV niedzielą adwentu. O śląskim postnym „kolędowaniu” z preclami pisało wielu badaczy. Co więcej zachowała się pieśń spisana przez wybitnego wrocławskiego poetę. 

Kowary nocą (GALERIA)

"Kowary (niem. Schmiedeberg) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie karkonoskim, na pograniczu Karkonoszy, Rudaw Janowickich i Kotliny Jeleniogórskiej w Sudetach Zachodnich. Założenie i rozwój miasta Kowary związany jest głównie z wydobyciem rud żelaza oraz z kowalstwem. 4 września 1513 król Czech i Węgier Władysław Jagiellończyk nadał Kowarom prawa miejskie" (Wikipedia) 

nocny, zimowy spacer po urokliwym mieście pełnym zabytków i ciekawej małej architektury 

na zdjęciach m.in. figura św. Nepomucena, ratusz, kamienice, kościół parafialny pw. NMP, ośrodek WY.SPA, Dom tradycji

#Kowary

polecam również:

 Gdy noc króluje... (piękno Dolnego Śląska i ciekawostki) (GALERIA)

Mroźny poranek w Kamiennej Górze (z widokiem na ośnieżone Sudety) (GALERIA)

Mroźny poranek w Kamiennej Górze (z widokiem na ośnieżone Sudety)

Bajkowe krajobrazy - widoki z Góry Zamkowej (Góry Kamienne) w Kamiennej Górze - panorama na miasto oraz Rudawy Janowickie i Karkonosze ze Śnieżką 

Takie cuda namalował lutowy poranny przymrozek ponad -20 C

#KamiennaGóra

polecam również:

ciekawe punkty widokowe w Sudetach:

Ale widoki! - naturalne punkty widokowe w polskich Sudetach (GALERIA- wybór)

zima w Sudetach i na Dolnym Śląsku:

Biała i pełna wrażeń – zima: Dolny Śląsk, Sudety (GALERIA)

Marbach z Jawora – szwagier Wagnera, który zainspirował Nietzschego (#ciekawostka)

Pochodzący z Jawora na Dolnym Śląsku badacz literatury, tłumacz i filozof, ale też wpływowy mason - Gotthard Oswald Marbach – był mężem siostry Richarda Wagnera. Na tym nie kończy się jego związek z słynnym kompozytorem i reformatorem sztuki. Marbach był jednym z popularyzatorów idei i dzieł Wagnera. Zainspirował również powstanie słynnego dzieła Fryderyka Nietzschego, które także było jednym z najważniejszych traktatów dotyczących wagnerowskiej estetyki. 

Twórcza aktywność jaworskiego pisarza sprawiła, że jego nazwisko wiąże się z biografiami dwóch wielkich, wpływowych XIX-wiecznych niemieckich autorów. 

Wikingowie we Wrocławiu ("Truso. Legenda Bałtyku") (GALERIA)

Fotorelacja z wystawy czasowej (2020/21): "Truso. Legenda Bałtyku" w Muzeum Archeologicznym we Wrocławiu (oddział Muzeum Miejskiego Wrocławia)

 "Truso – wikiński port, miejsce handlu i rzemiosła, wczesne miasto. Bardzo ważny i intrygujący zarazem swoją indywidualnością element historii Europy. Na wzór antycznych emporiów, było jednym z tych miejsc obok Hedeby, Birki, Wolina czy Starej Ładogi, które umożliwiło wprowadzenie „barbarzyńskiej” Europy na nowe, integrujące drogi rozwoju – w IX-X wieku Truso stanowiło istotny składnik nadbałtyckiej strefy gospodarczej. Odkrycie i badania Truso wyjaśniły nie tylko kwestię obecności skandynawskiej w rejonie ujścia Wisły. Wykazały zwłaszcza jego wieloetniczny charakter w zakresie kontaktów handlowych. " za: https://muzeum.miejskie.wroclaw.pl/exhibition/truso-legenda-baltyku/

relacja z innych wystaw w tym muzeum: TUTAJ

polecam również:

#Wrocław 

#muzea 

Jelenia Góra pod śniegiem (GALERIA)

"Jelenia Góra (łac. Cervimontium, Mons Cervi, niem. Hirschberg im Riesengebirge, cz. Jelení Hora, dawniej Hiršberk, Hornšperk) — miasto na prawach powiatu w południowo-zachodniej Polsce, w województwie dolnośląskim, w śródgórskiej Kotlinie Jeleniogórskiej, nad rzeką Bóbr. Miasto otaczają od zachodu Góry Izerskie i Pogórze Izerskie, od północy Góry Kaczawskie, od wschodu Rudawy Janowickie, a od południa Karkonosze. Prawdopodobnie na terenie miasta istniał nieznany z nazwy słowiański gród, którego założenie polska tradycja przypisuje Bolesławowi III Krzywoustemu w latach 1108–1112" (Wikipedia)

#JeleniaGóra

na zdjęciach: widoki z baszty, rynek, fontanna Neptuna, brama miejska, pomnik Europy porywanej przez byka, kaplice grobowe przy dawnym Kościele Łaski, Cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła 

polecam również:

Biała i pełna wrażeń – zima: Dolny Śląsk, Sudety (GALERIA) 

Podwójne życie niezwykłego lekarza z Kudowy: leczył księcia anarchistów i wybitnych noblistów (Raphael Friedeberg – między sudeckim uzdrowiskiem a alpejską komuną na „Górze Prawdy”)

Na jego nazwisko można natrafić między innymi w międzywojennych książkach adresowych Hrabstwa Kłodzkiego, ale też w biografiach takich osób, jak Hermann Hesse czy Piotr Kropotkin. Bez Friedeberga nie ma też poważnej literatury na temat działalności ruchu Lebensreform i komuny w szwajcarskiej Asconie w Alpach Lombardzkich. Chodzi o wyjątkową osadę Monte Verità, którą odwiedzali słynni pisarze, muzycy, artyści, naukowcy, myśliciele i działacze na początku XX wieku. Ta oaza „odmieńców” zapowiadała nadejście ruchu hippisowskiego kilkadziesiąt lat później! 

Przez 20 lat Friedeberg mieszkał i działał w dwóch skrajnie odmiennych rzeczywistościach! O niezwykłym życiu i kontaktach lekarza z Kudowy. 

Dłużyna - Wołowiec - Kozioł (zima w Górach Wałbrzyskich z widokami) (GALERIA + mapa)

Góry Czarne – północno-wschodni człon Gór Wałbrzyskich w Sudetach Środkowych:

- Dłużyna (685 m n.p.m.) (platforma widokowa)

- Wołowiec (776 m n.p.m.)

- Kozioł (774 m n.p.m.)

szlak na Borową trawersujący zboczem wymienionych szczytów 

piękne widoki w kierunku Wałbrzycha (Podgórze), w oddali Karkonosze ze Śnieżką, oraz Góry Kamienne. 

A gdyby tak w Karkonosze? – jak Nietzsche z przyjaciółmi planował urlop w Cieplicach (uczennica Freuda, autor koncepcji nadczłowieka i teoretyk moralności w „pitagorejskim trójkącie”)

Młoda kobieta na wozie ciągniętym przez dwóch filozofów. To zdjęcie przeszło do historii. Był rok 1882. Kwitła krótka, ale intensywna i burzliwa relacja w niezwykłym trójkącie miłosno-przyjacielskim. Widzimy Lou Andreas-Salomé, która została później cenioną wychowanicą samego Freuda, przed nią Fryderyk Nietzsche, jeden z kultowych filozofów, oraz Paul Rée, lekarz próbujący swoich sił w filozofii moralności. 

Zbliżało się lato. Wyjątkowe. Grupa przyjaciół znajdowała się w kręgu wielbicieli Wagnera, który przygotowywał II festiwal swojej twórczości. Na afiszu znalazło się najnowsze – i jak się okazało ostatnie – dzieło kontrowersyjnego kompozytora. Ale festiwal w Bayreuth to nie wszystko. Gdzie można spędzić spokojnie czas, zanim gwar doniosłego wydarzenia kulturalnego pochłonie towarzystwo? Wybór padł na „urokliwe, wygodne... i tanie”(!) górskie uzdrowisko. Cieplice w Karkonoszach. 

W cieniu brata: Carl Hauptmann (z wizytą w Szczawnie, Szklarskiej Porębie, spotkanie z Karkonoszem i „kwestia reymontowska”)

Był 4 lata straszy od słynnego brata, laureata nagrody Nobla. Zmarł za to młodziej. Gerhart żył przeszło 20 lat dłużej, ciesząc się sławą i majątkiem. Pozostający w cieniu wielkiego brata, Carl był osobą wszechstronną i nie mniej interesującą! Warto poznać jego ciekawy dorobek literacki i naukowy, wybrać się w miejsca związane z tym śląskim, sudeckim badaczem i twórcą. Wokół jego życia narosło też wiele mitów. 

Kilka słów na ten temat i zdjęcia z wybranych miejsc. 

Weronika – od świętej z chustą po surogat herbaty z naszych lasów (zabytki z Dolnego Śląska i botaniczna ciekawostka)

Spopularyzowana przez tradycję chrześcijańską epizodyczna bohaterka drogi krzyżowej jest związana nie tylko z niezwykłą relikwią obecną w sztuce, ale i ze światem Flory! Zapraszam na spotkanie z Weroniką – świętą od „prawdziwego wizerunku” Chrystusa (vera icona) i „prawdziwego leku” z lasów (vera unica). Poznamy dzieła sztuki z kościołów i muzeów na Dolnym Śląsku oraz rośliny – rodzaj przetaczników – które pięknie kwitną w dolnośląskich i sudeckich lasach i na polach. To niepozorne i urokliwe zioło (czasem chwast) od wieków nazywane było... europejską herbatą. 

Oto kolejny odcinek mojego cyklu, w którym światy kultury, sztuki, mistyki i przyrody przenikają się, tworząc ciekawe konteksty. 

450 000 odwiedzin bloga! :)

Na początku lutego 2021 roku licznik odwiedzin na blogu odnotował łącznie ponad 450 000 wejść! 

Bardzo mnie to cieszy - to dowód na to, że moje posty interesują Was i podobają się - to motywacja, by tworzyć kolejne wpisy. Dziękuję Wam za wszelkie formy aktywności na blogu i w prowadzonych przeze mnie kontach Welthellsicht na portalach społecznościowych. 

Pora na upragnione pół miliona... pomożecie? :) 

Na blogu, który prowadzę od 2011 roku, jest już ponad 2900 postów, w tym około tysiąc artykułów do poczytania wzbogaconych o zdjęcia i multimedia (najwięcej związanych z tagami: #ciekawostka, #historia, #Sudety, #muzyka, #przewodnik, #poradnik), do tego fotorelacje z moich wypraw w różne piękne i ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku, Sudetach, polsko-czeskim i polsko-niemieckim pograniczu i nie tylko (ponad 1200!).

Zachęcam do lektury i śledzenia bloga oraz blogowych mediów społecznościowych: Facebooka i Twittera, gdzie umieszczam linki do nowych wpisów oraz wpisy rocznicowe i wspomnieniowe. 

Dziękuję za odwiedziny, szczególnie za polubienia, komentarze i udostępnienia moich postów. Wasze zainteresowanie jest dla mnie najlepszą motywacją do dalszych poszukiwań i dzielenia się nimi. Przypomnę, że blog jest zupełnie autorski, hobbystyczny i niekomercyjny (nie ma tu reklam itp)

Zapraszam – do zobaczenia w pięknych i ciekawych miejscach oraz życzę przyjemnej i pożytecznej lektury na welthellsicht.blogspot.com

Stożek Wielki - majestat zimy (GALERIA, mapa)

"Stożek Wielki (841 m n.p.m.) – wzniesienie w Sudetach Środkowych, w Górach Kamiennych, na północno-zachodnim krańcu Gór Suchych, w północnej części pasma Stożka. Od strony wschodniej oddzielony Kotliną Sokołowską od masywu Bukowca, a od zachodniej strony głęboka dolina przełomu Ścinawki oddziela wzniesienie od Masywu Dzikowca i Lesistej Wielkiej.

Jest to jedno z najbardziej charakterystycznych wzniesień powulkanicznych, o formie poosuwiskowej w kształcie stożka, o ostro zakończonej części szczytowej i stromych zboczach, z wyraźnie zaznaczonymi wierzchołkiem." (Wikipedia)

podejście z Sokołowska (możliwe również z Unisławia Śląskiego)

mapa/galeria:

Połowa zimy – czyli: wypatrując wiosny... niedźwiedzia wróżba i prastary śląski niedźwiedź (ciekawostki)

Początek lutego to czas między zimowym przesileniem a wiosenną równonocą. Z tą porą wiąże się wiele ciekawych obyczajów. W tym dotyczących... niedźwiedzi! Największy z lądowych ssaków drapieżnych w Sudetach praktycznie wyginął na przełomie XVIII i XIX wieku. Mamy jednak prastarego Niedźwiedzia na szczycie świętej góry – Ślęży! 

Perły Langera (GALERIA – wybór: Wrocław, Bielawa, Ząbkowice, Wałbrzych...)

Niezwykły architekt i jego wyjątkowe dzieła. 

Talent Alexisa Langera zaowocował budowlami, które wspaniale wpisały się w krajobraz miast Dolnego Śląska i nie tylko. Chciałbym przypomnieć o kilku wybranych realizacjach pomysłów tego architekta. 

Magiczny zamek Książ zimową nocą! (GALERIA)

"Książ (niem. Fürstenstein) – zespół rezydencjalny znajdujący się w Wałbrzychu w dzielnicy Książ, na terenie Książańskiego Parku Krajobrazowego na Pogórzu Wałbrzyskim. Znajduje się na Szlaku Zamków Piastowskich. Obejmuje trzeci co do wielkości zamek w Polsce (po zamku w Malborku i Zamku Królewskim na Wawelu). " (wikipedia)

oficjalna strona:

www.ksiaz.walbrzych.pl

(informacje o ofercie i dostępności)

#ZamekKsiąż

#Wałbrzych

polecam również:

Ogrody Światła - Zamek Książ (2021) (GALERIA) 

Zamek Książ – od podziemi, przez bogate wnętrza po tarasy i ogrody (+ wystawy i wydarzenia) (GALERIA)

 Gdy noc króluje... (piękno Dolnego Śląska i ciekawostki) (GALERIA)

Blogowe kalendarium: LUTY

Codziennie, każdego miesiąca w kalendarzu trafiamy na rozmaite ciekawe święta, rocznice czy wydarzenia. Część z nich jest związana z tym, co publikuję na moim blogu.

Rocznice historyczne i regionalne, święta państwowe i kościelne oraz międzynarodowe, a także święta i okoliczności nietypowe. Zapraszam!