25 maja 2018 r. wchodzi w życie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej dotyczące ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu tych danych, czyli RODO.

Informuję, że wchodząc na "welthellsicht.blogspot.com" welthellsicht - moje spojrzenie na świat - przyjmujesz do wiadomości: więcej....

5 marca 2019

Wrocławskie korzenie Händla

Słynny kompozytor, autor „Mesjasza” i „Juliusza Cezara”, miał w sobie dolnośląską krew! Jego dziadek był wrocławianinem. 



Händel i król Jerzy I na Tamizie 

Któż nie zna muzyki Jerzego Fryderyka Haendla – rówieśnika Jana Sebastiana Bacha? Słynnego Niemca, który pisał włoską muzykę w Londynie. Chyba nie ma takiej osoby. Znany chór „Alleluja” z jego oratorium „Mesjasz” czy Hymn Ligi Mistrzów (Anthem Champions League UEFA) oparty na melodii z hymnu koronacyjnego „Zadok the Priest” - to chyba najbardziej rozpowszechnione, również w sferze popularnej, dowody na żywą obecność spuścizny kompozytora w dzisiejszych czasach. 




muzykujący anioł - zbiory Muzeum Narodowego we Wrocławiu 

Händel urodził się 23 lutego (lub 5 marca – według kalendarza gregoriańskiego) 1685 roku w Halle. Kilka tygodni później na świat przyszedł Bach. Wielcy twórcy baroku nigdy nie spotkali się na żywo, choć bywało, że przebywali niemal obok siebie. Bach raczej podróżował po Niemczech. Tymczasem jego kolega po fachu zjechał całą Europę. Osiadł wreszcie w Anglii i zajmował się pisaniem oper i oratoriów w Londynie. Dużo tworzył dla tamtejszego dworu królewskiego. Jerzy I i Jerzy II pochodzili z dworu Hanowerskiego (byli ostatnimi władcami Wielkiej Brytanii, którzy urodzili się poza terytorium korony).


Händel - ”Zadok the Priest” Coronation Anthem for George II HWV 258 (YouTube) 


Wróćmy jednak na Dolny Śląsk. Wiele biografii podaje (Dorothea Schröder "Georg Friedrich Händel", "Georg Friedrich Händel: Abstammung und Jugendwelt: Festschrift zur 250. Wiederkehr des Geburtstages Georg Friedrich Händels", James S. Hall "George Frideric Handel: The Story of His Life and Work", Marian Van Til "George Frideric Handel: A Music Lover's Guide to His Life, His Faith & the Development of Messiah and His Other Oratorios"), że dziadkowie ze strony ojca i matki kompozytora mieli śląskie i czeskie pochodzenie! Opuścili rodzinne strony z powodu złych nastrojów politycznych i wyznaniowych i wreszcie wojen religijnych (Wojna trzydziestoletnia).
Wiadomo, że Valentin Händel, kowal i kotlarz, urodził się we Wrocławiu. Dziadek kompozytora przyszedł na świat w 1582 roku.


Hallelujah - Choir of King's College, Cambridge live performance of Handel's Messiah (YouTube)

W 1609 roku był już obywatelem Halle, gdzie później na świat przyszedł słynny twórca oper i oratoriów oraz koncertów. Ojciec Jerzego Fryderyka, Georg, urodził się w 1622 roku (osierocił syna, kiedy ten miał zaledwie 12 lat). Także dziadek matki kompozytora, Dorothei, opuścił swój kraj w czasie wspomnianego konfliktu. Johann Taust pochodził z Czech (Uherský Brod - wschodnie Morawy, skąd pochodził też najprawdopodobniej żyjący w tym samym czasie myśliciel Komeniusz). Wyjechał z nich około 1625 roku.




6 kwietnia 1525 roku kościół św. Elżbiety stał się pierwszym ze śląskich kościołów, który przejęli ewangelicy, na zdjęciach wnętrze świątyni oraz widoki z jej wieży na Wrocław 

Warto przy okazji dodać, że pokłosiem wojny na Śląsku było powstanie w następstwie pokoju westalskiego tzw. Kościołów Pokoju. Było to ustępstwo na rzecz protestantów zamieszkujących region (tych, którzy zostali i nie wyemigrowali, jak dziadkowie kompozytora). Do dziś istnieją dwie z tych niezwykłych świątyń, w Jaworze i Świdnicy. Kościoły te znajdują się na liście zabytków UNESCO oraz Pomników Historii.








ewangelickie Kościoły Pokoju w Jaworze i Świdnicy - barokowe arcydzieła 


Warto podkreślić, że z Händlem wiąże się jeszcze jeden śląski kontekst, o którym już pisałem na blogu. Dotyczy też kolejnej wojny, która trawiła region.



Händel na obrazie Philipa Merciera, 1736 rok



W 2018 roku minęła 270. rocznica pokoju w Akwizgranie. W 1748 roku – 100 lat po pokoju westalskim - państwa uczestniczące w wojnie o sukcesję austriacką podpisały porozumienie. Z tej okazji w Londynie odbyła się kilka miesięcy później premiera specjalnie na tę okazję napisanego utworu połączona z prawdziwym pokazem fajerwerków.


Handel: Music for the Royal Fireworks - BBC Proms (YouTube)


Muzykę stworzył jeden z najważniejszych mistrzów baroków – Jerzy Fryderyk Haendel. Suita „Ognie Sztuczne” - The Music for the Royal Fireworks (HWV 351) uświetniła (z życiowym sukcesem kompozytora) londyńskie obchody zawarcia Pokoju w Akwizgranie.



George Frideric Handel - Concerto Grosso, Op. 6, No. 3 in E Minor, HWV 321, IV. Polonaise (YouTube) 

Nie dziwi zatem obecność takich części utworu jak „Pokój” (3) i „Radość” (4). Jednym z filarów owego świętowanego muzycznie i ogniście pokoju było usankcjonowanie nowej sytuacji politycznej w Europie. Chodziło o porządek po wojnach, które toczyły się też na Śląsku. II wojna śląska zakończyła się zajęciem tego regionu przez Prusy (epizod zakończony pokojem w Dreźnie). Austria tym samym straciła ważną część państwa.

Jedną z bitew tego konfliktu była potyczka (1745 rok) w okolicach Dobromierza i Strzegomia. Jej upamiętnieniem po stu latach był krzyż na Górze Krzyżowej.


krzyż w Strzegomiu 

Niestety pokój zawarty przez strony konfliktu wcale nie trwał długo. Wkrótce wybuchła III wojna śląska (część wojny siedmioletniej). Jedną z słynniejszych bitew była ta pod Kamienną Górą, nazywana Pruskim Termopile (1760). Jest ona upamiętniona na witrażu w ratuszu w Kamiennej Górze.

Kompozytor nie dożył już tej chwili, zmarł 14 kwietnia 1759 w Londynie. W 2019 roku mija 260. rocznica jego śmierci oraz 410. rocznica opuszczenia Śląska przez dziadka kompozytora.


Händel na obrazie pędzla Balthasara Dennera, 1727


Zachęcam też do lektury:
O romantycznych muzykach we Wrocławiu przeczytasz TUTAJ
O Vivaldim we Wrocławiu TUTAJ
O dolnośląskich smaczkach związanych z Bachem TUTAJ 

Polecam też inne teksty związane z wielką muzyką i Śląskiem oraz Sudetami:
Szczawno-Zdrój Henryka Wieniawskiego
Śpiewak ze Skalnego Miasta 
Ojcowie słynnych teatrów operowych – synowie kamiennogórzan
Brahms we Wrocławiu, Wrocław Brahmsowi
Mozart i Günther 
Przyjaciel Przybyszewskiego z Lubawki – między Lisztem a Furtwänglerem 
Mendelssohn – dał nam Marsz Weselny, ożywił Pasję Bacha... wsparł dolnośląskich powodzian


scena muzyczna na freskach w gmachu głównym Uniwersytetu Wrocławskiego 




Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...