Sudety jako Arkadia na barokowym weselu margrabiego z frankońskiego Bayreuth (góry, ciekawostka, muzyka)

W 1671 roku w Bayreuth – mieście leżącym ponad 250 km na południowy-zachód od krańca Sudetów – wystawiono balet o intrygującym tytule "Sudetische Frülings-Lust" (Rozkosze sudeckiej wiosny). Okazja była niezwykle ważna: na dwór wrócił margraf Christian Ernst von Brandenburg-Bayreuth z poślubioną w Stuttgarcie żoną, Sophie Luise von Württemberg. Były to więc miejscowe uroczystości związane z ponownymi zaślubinami młodo owdowiałego władcy. Nowa małżonka zapewniła upragnione potomstwo – następcę, a nawet córkę, która została żoną króla Polski. 

W sudeckim, mitycznym lesie baletowym pojawiają się nimfy, bogowie greccy. Z druku tekstu wiadomo, że role te wykonali wybitni tancerze tamtych czasów. Jedną z epizodycznych postaci zagrał artysta określony mianem „Mohr” - co znaczy tyle co „Murzyn”. Był to faktycznie Czarny dworzanin margrafów Bayreuth, ceniony za muzyczne zdolności.

Dom mistrza i Świątynia jego sztuki – wagnerowskie gmachy i dolnośląskie konteksty (z wizytą w Bayreuth w poszukiwaniu związku z Śląskiem) (GALERIA + ciekawostki)

Festspielhaus i Haus Wahnfried – to dwie budowle z bawarskiego Bayreuth, które powstały z inicjatywy Ryszarda Wagnera i do dziś są z nim i jego twórczością nierozłącznie związane. Znajdują się w Bawarii, jednak mają też związek z twórcami z Dolnego Śląska. Kilka ciekawostek na ten temat. 

Uczestniczyli w projektowaniu, promowaniu, gościli, występowali i odnosili się do nich w swoich dziełach. 

Jedno bawarskie miasto, dwa niezwykłe teatry oraz śląskie i polskie konteksty z nimi związane (Bayreuth: Festspielhaus i Markgräfliches Opernhaus)

Bayreuth to malowniczo położone miasto w Bawarii, siedziba rejencji Górna Frankonia. Znane jest z piwa, własnego – pełnego przepychu baroku - oraz muzyki. W XVIII wieku zbudowany tam został jeden z najwspanialszych teatrów operowych świata – dziś zabytek na liście dziedzictwa UNESCO. Z kolei w XIX wieku na Zielonym Wzgórzu w Bayreuth Wagner zbudował kolejny, nowatorski teatr. Od ponad 140 lat odbywa się w tym gmachu jeden z najważniejszych festiwali w Europie.

Z historią obu gmachów, ich autorów oraz zleceniodawców, a także z życiem kulturalnym i wykonawstwem wiążą się sylwetki osób pochodzących m.in. z Dolnego Śląska. 

Niespokojny filozof buntowników i jego dolnośląscy koledzy (Nietzsche oraz Gersdorff i Fuchs + list z Krzyżowej)

Nietzsche jest kultowym filozofem, który wywarł ogromny wpływ na myśl w XX wieku. Zmarł w 1900 roku i już wtedy fascynował głównie środowiska anarchistyczne i lewicowe zarówno w Europie, jak i Ameryce. Jego idee zostały następnie wypaczone i wykorzystane przez ideologów systemów totalitarnych, w tym niemieckiego nazizmu. Kojarzony jest z nihilizmem, modernizmem, rewolucyjnym podejściem do kwestii estetyki i moralności oraz krytyką chrześcijaństwa. Sam uchodził za zbuntowanego członka obozu wielbicieli Wagnera i Schopenhauera. Otoczony był własnym kręgiem przyjaciół i wielbicieli. W tym gronie wyliczyć można osoby związane z Dolnym Śląskiem. 

Dwóch przyjaciół Nietzschego o imieniu Carl – jeden mieszkał w Jeleniej Górze, drugi w okolicach Zawidowa. Znana jest ich korespondencja z filozofem oraz ciekawe okoliczności ich wieloletniej znajomości. 

Perła architektury teatralnej: Opera Margrabiny w Bayreuth (GALERIA) cz. II

Jeden z najpiękniejszych i najcenniejszych barokowych gmachów i teatrów operowych na świecie! 

Perła architektury teatralnej - Opera Margrabiny, cz. I

"Opera Margrabiów (niem. Markgräfliches Opernhaus) – gmach opery w Bayreuth zbudowany w latach 1745–1750 według projektu Giuseppe Galli da Bibiena na zlecenie margrabiny Wilhelminy, żony Fryderyka, margrabiego Brandenburgii-Bayreuth; przykład barokowej architektury teatralnej. W czerwcu 2012 gmach opery został wpisany na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO" (wikipedia)

UWAGA:

Administracja obiektu zakazuje wykonywania i publikowania zdjęć w celach komercyjnych. Niniejszy post ma charakter edukacyjny. Opublikowane zdjęcia mogą być wykorzystywane tylko w celach prywatnych. Obowiązuje zakaz rozpowszechniania fotografii w celach komercyjnych.

Nie wszystek umrę... groby artystów, pisarzy, ich muz oraz mistyków - ludzi, których dzieła i historie wciąż nas zaskakują i zajmują (wybór odwiedzonych przeze mnie) (+ poezja i muzyka)

Non omnis moriar - nie wszystek umrę, nie cały umrę – to „skrzydlate słowa” wyjęte z  "Pieśni" Horacego, antycznego łacińskiego liryka. Artysta, wielki twórca ma prawo tak mówić, bo będzie żył w swoich dziełach, w pamięci. Dzieła zmarłych twórców mają szczególną wartość - patrzymy na ich dorobek, jak na zamkniętą całość. Skarb, który nam po nich pozostał. 

O wielu artystach czy mistrzach możemy też pamiętać, jak o zwykłych ludziach czy naszych bliskich. Mamy ich groby. Te, które ocalały, lub w ogóle istnieją (pamiętajmy, że nawet wielcy kończyli w bezimiennych mogiłach) stanowią często miejsce szczególnie ważne dla ich wielbicieli. Odwiedzinom towarzyszy podniosły nastrój. 

Bayreuth: "Wahnfried" - Dom Wagnera i jego grób (GALERIA)

Muzeum Wagnera w Willi Wahnfried

Nazwa nadana przez Richarda Wagnera jego willi w Bayreuth pochodzi od słów Wahn (złudzenie, szaleństwo) i Friede (pokój, wolność). Dom został sfinansowany przez króla Bawarii Ludwika II w latach 1872–1874. Był budowany pod nadzorem Carla Wölfela według planów berlińskiego architekta Wilhelma Neumanna , które zostały zmienione osobiście przez Wagnera. Wraz z rodziną kompozytor przeprowadził się tu 28 kwietnia 1874 r. Od lat 70. XX wieku muzeum. W ogrodzie znajduje się grób Wagnera i jego żony.

Festspielhaus w Bayreuth - teatr Wagnera na Zielonym Wzgórzu (GALERIA)

Unikatowy budynek teatralny, który zrewolucjonizował podejście do architektury teatralnej i odbiór spektaklu

Festiwal Wagnerowski z blogiem Welthellsicht (Dolnośląskie i sudeckie konteksty – podsumowanie + osobiste refleksje)

To jedno z najważniejszy wydarzeń muzycznych nie tylko w Niemczech, ale i w Europie oraz na świecie. Ma wręcz legendarną renomę, jak i kontrowersyjną przeszłość. Na moim blogu przypominam o związkach kompozytora (Wagnera) i corocznego święta jego muzyki z mieszkańcami Dolnego Śląska, Sudetów i regionu. Małe podsumowanie na czas festiwalu, który odbywa się od ponad 140 lat. 

Bayreuther Festspiele to wyjątkowa impreza dla miłośników opery i Wagnera. Jeden z najstarszych letnich festiwali. W 2019 roku od 25 lipca do 28 sierpnia widzowie zobaczą 32 spektakle 5 inscenizacji dzieł Ryszarda Wagnera z tzw. Kanonu. Ciekawostki na temat kilku z tych dramatów oraz na temat samego festiwalu znajdują się na blogu. 

Bayreuth i Kanon Bayreuth a Dolny Śląsk – dzieła i festiwal Wagnera, ich związek z Dolnym Śląskiem oraz z działalnością Dolnoślązaków (Wrocław, Legnica, Kłodzko, Jelenia Góra, Kamienna Góra, Lwówek Śląski, Sudety...)

Gdzie debiutowały niektóre wielkie wagnerowskie gwiazdy czasów kompozytora? Gdzie zostały wydane książki, z których czerpał informacje na temat mitów i swoich bohaterów? Jakie miasto zobaczyło jedną z wagnerowskich oper kilka lat przed autorem dzieła? Gdzie Wagner poznał jedną z najważniejszych wielbicielek i patronek? Które miasto uchodziło za jedną z pierwszych i najważniejszych wagnerowskich  stolic? Odpowiedź to... Wrocław! Do tego istnieje mnogość innych kontekstów: wrocławskich, śląskich i sudeckich. 

Bayreuth, gdzie od ponad 140 lat odbywają się Festiwale Wagnerowskie, stolicę Górnej Frankonii w Bawarii, od Wrocławia dzieli około 500 km. Pomiędzy miastami jest Drezno, które również będzie ważne w tej opowieści. Dziś to właśnie Bayreuth jest niekwestionowaną stolicą wagnerowskiego świata. Ale zanim się tak stało szczególnym miejscem na mapie promowania „muzyki przyszłości” był Wrocław! O niezwykłych związkach dzieł i osoby Wagnera z Dolnym Śląskiem i Sudetami oraz Dolnoślązakami. 

Wagner i Dolny Śląsk oraz Dolnoślązacy (odwiedziny w regionie, znajomi i wykonawcy)

Karl von Holtei, Henryk Laube, Carl Fuchs, Paul Lindau, Max Kalbeck,  Benjamin Bilse, Walter Soomer, Käthe Heidersbach, Annelies Kupper, Leopold Reichwein, Kurt Prerauer, Walter Johannes Damrosch, Johannes Maximilian Avenarius, Conrad Ansorge, Wilhelm Tappert, Alfred Pringsheim, Franz Crass, Helmut Pampuch, Georg Paskuda, Heinrich Conried czy Josef Tichatschek to urodzeni lub mieszkający i tworzący na Śląsku i w Sudetach bardziej lub mniej dziś znani artyści czy badacze, których nazwiska związane są z biografią Richarda Wagnera i recepcją jego dzieł. W wagnerowskich kompendiach natrafimy też na lokalizacje związane z życiem tego twórcy – Wrocław i Lwówek Śląski. Muzycy, dziennikarze, ludzie teatru czy też reprezentanci elit mieli personalną lub artystyczną styczność z Wagnerem.

Ryszard Wagner zmarł ponad 130 lat temu, a uchodzi wciąż za postać kontrowersyjną. W historii muzyki i teatru zapisał się jako reformator sztuki. Wprowadził do wykonawstwa i myślenia o muzyce epokowe rozwiązania. Także jego zasługi dla sceny są drobiazgowo przeanalizowane przez specjalistów. Z drugiej strony biografia i poglądy artysty, a także skomplikowane rodzinne dziedzictwo stanowią niejednokrotnie podstawę do budowania wrogiego stosunku wobec twórcy (niech jako najłagodniejszy przykład posłuży słynny ironiczny cytat z filmu Allena "Tajemnica morderstwa na Manhattanie"*). Zwykło się mówić, że nie ma drugiego podobnego twórcy w europejskiej kulturze. Właśnie ten nieoczywisty, a zarazem wyrazisty artysta miał ciekawe kontakty z mieszkańcami Dolnego Śląska, jak i regionem. W tym wpisie o tych związkach na wybranych przykładach. 

Misterium czasów dekadencji i synteza sztuk - "Parsifal" Wagnera: śląskie ciekawostki związane z tym dziełem

Muzyczne misterium sceniczne „Parsifal” to szczególne dzieło w literaturze operowej. Nie tylko opowiada o rycerzach z legend arturiańskich, ale i świętym Graalu czy też mistyce męki Chrystusa. Te dość zaskakujące -  jak na romantyczną sztukę sceniczną – zagadnienia, dodatkowo oprawione w modernistyczną muzykę, jak i status „łabędziego śpiewu” twórcy zmarłego kilka miesięcy po premierze sprawiły, że dzieło otoczyła aura wręcz kojarzona z sektą. Co ciekawe bliski historyczny związek z tym dramatem i muzyką mają też śląskie lokalizacje i Ślązacy. 

Kilka słów i garść ciekawostek na temat jednego z najbardziej niezwykłych dzieł teatru muzycznego (I i II akt zawierają udramatyzowaną wizję nabożeństwa o chrześcijańskich, a według niektórych mowa raczej o jego już heretyckich rysach! - stąd padają nawet kategorie teatru rytualnego). Plus kontekst regionalny (Wrocław i Ślązacy).