Bílá věž i Daliborka w Zamku w Pradze (GALERIA)

Tortury...i alchemia. 

Hermes/Merkury – patron handlu, zwiastun bogactwa – wybrane dzieła sztuki i małej architektury z Dolnego Śląska (plus poeta, który zainspirował Mozarta!)

Podobnie jak Neptun, także Hermes przeniknął ze starożytnych mitów Południa do przestrzeni miast nowożytnej i współczesnej Europy Środkowej i Północnej. Na Dolnym Śląsku można znaleźć ślady takich kontekstów m.in. w historycznych miastach kupieckich i przemysłowych. Wszędzie tam, gdzie dawne bóstwo traktowane było jako „marka” sukcesu i rozwoju oraz patron... alchemii i nauk tajemnych (hermetycznych). Hermes był też mieszkańcem Wrocławia, dokładnie Johann Timotheus Hermes – do jego słów muzykę napisał Mozart!

Kilka ciekawostek artystycznych i nie tylko (m.in. ze Świdnicy, Legnicy, Wrocławia, Jeleniej Góry, Kamiennej Góry, Lubania). Zapraszam.

Mały alchemik z ogrodu i łąki oraz wielcy alchemicy ze Śląska

Przywrotnik pospolity to ciekawa roślina, której łacińska nazwa nasuwa – całkiem słuszne - skojarzenia z nauką tajemną. Ten „mały alchemik” czyli alchemilla zaskakuje kroplami zebranymi w liściach dzięki wyjaśnionemu już naukowo efektowi lotosu. W czasach historycznych nie tylko ten botaniczny alchemik zamieszkiwał Śląsk. Wielu słynnych poszukiwaczy wiedzy tajemnej, kamienia filozoficznego i metody na transmutację złota pochodziło i zamieszkiwało region! 

Przywrotnika możemy podziwiać wciąż. Ślady po śląskich tropicielach wiedzy na pograniczu nauki i metafizyki znajdziemy już tylko na kartach ksiąg. 

Kruche piękno. Białe Złoto z polsko-saksońskiego dworu (+ Wałbrzych)

15 stycznia 1708 roku, 28 marca 1709 roku oraz  23 stycznia i 6 czerwca 1710 roku – to ważne daty określające początki europejskiej porcelany. Wynalazek alchemików z Drezna pozwolił na kopiowanie dalekowschodnich kunsztownych dzieł sztuki. Na Starym Kontynencie nastąpiła nowa epoka w dziedzinie sztuki użytkowej. Jedna po drugiej rozkwitały manufaktury. Słynne stały się też te dolnośląskie. 

Za twórców Białego Złota uznaje się Johanna Friedricha Böttgera i Ehrenfrieda Walthera von Tschirnhausa (pochodził z Łużyc, obecnie na polskim Dolnym Śląsku), którzy pracowali na zlecenie króla Augusta II Mocnego. Nie bez powodu jego syna, Augusta III, Matejko przedstawił na portrecie z filiżanką w dłoni. 

Czekolada i śląski pionier – aptekarz z Kamiennej Góry sporządził w XVII wieku pierwszy niemiecki opis słynnego deseru! (#ciekawostka)

Miejsce akcji: rynek w Kamiennej Górze, jedna z najstarszych na Śląsku aptek. Czas: barok, a dokładnie rok 1676 . Bohater: Christoph Vielheuer. Cel: czekolada! 

Niezwykła historyczna ciekawostka farmaceutyczno-kulinarna związana z Dolnym Śląskiem. 

Odkrywam kamiennogórską księgę – cz. VI: wszystkie „straszne” dodatki „e” i co jeszcze w baroku było znane?

W tym odcinku sprawdzamy składy specyfików z drogerii i sklepowych półek. Następnie zajrzymy do barokowego starodruku, by sprawdzić, czego współcześnie używamy w farmacji, produkcji spożywczej czy kosmetologii! W starej aptecznej księdze z Kamiennej Góry znajdziemy m.in. substancje ukrywające się w składach pod kodami E 120, E 132, E 170 czy E 414. Ale też mannę z nieba, mleko księżycowe z jaskini czy masę perłową. To i jeszcze więcej ciekawostek! 

(karta tytułowa „Gründliche Beschreibung fremder Materialien und Specereyen Ursprung”)*

Przyznam osobiście, że ta część odkrywania była – poza pracą nad czekoladą, gdzie potrzebowałem poszukiwań w zbiorach amerykańskich, niezwykłych zbiegów okoliczności oraz pomocy lipskiej biblioteki uniwersyteckiej (serdecznie dziękuję!) – najbardziej pasjonująca i pouczająca. Mam nadzieję, że spodoba się też moim Czytelnikom! Uważam ją za pewnego rodzaju pomost pomiędzy czasami Vielheuera a naszymi.

Odkrywam kamiennogórską księgę – cz. V – ASTROLOGIA

Niezwykłe, barokowe dzieło kamiennogórskiego aptekarza aż kipi ciekawymi kontekstami. Kolejną część poznawania „Gründliche Beschreibung fremder Materialien und Specereyen Ursprung” poświęcimy... z okazji równonocy wiosennej i Międzynarodowego Dnia Astrologii właśnie tej ciekawej dziedzinie. Będzie o 7 planetach i ich metalach oraz tym, jakimi roślinami „rządzą”. 


* Pierwsza część, dotycząca CZEKOLADY – TUTAJ
** część dotycząca JEDNOROŻCÓW – TUTAJ 
*** część dotycząca POMARAŃCZY, TYTONIU I MUMII – TUTAJ 
**** AKCENTY POLSKIE, ŚLĄSKIE I KARKONOSKIE – TUTAJ 

W 5. części tego autorskiego opracowania zapoznamy się z kolejną porcją ciekawostek prosto z barokowego starodruku. Książka opublikowana przez kamiennogórskiego aptekarza bez mała 350 lat temu ma kilka interesujących śladów alchemicznych. Nic w tym dziwnego. Tajemną nauką z pogranicza magii i chemii miał się zajmować słynny barokowy inżynier i filozof Leibniz, ale też  jego rówieśnik, odkrywca – Newton.

Złoto – z alchemicznym symbolem słońca *


Kilka słów przypomnienia
Wracamy do tego, z czym w ogóle mamy do czynienia. „Gründliche Beschreibung fremder Materialien und Specereyen Ursprung...” jest ciekawą pamiątką minionych czasów. Pełny tytuł dzieła to iście barokowa finezja składająca się z około 30 słów na okładce i ponad 60, w pełnej wersji, na karcie tytułowej! Na prośbę czytelników i dzięki pomocy specjalistów germanistów przedstawiam jego pełną tłumaczoną wersję! Oto ona:

"Gruntowny opis rzadkich substancji i przypraw. Proweniencja, wzrost, pochodzenie i ich natura i właściwości: jak również, której planecie każda z nich podlega, do tego różne uwagi, co ten czy inny olej destylowany czy ekstrahowany daje, wraz z przedziwnymi rzeczami historycznej natury, starannie zebrane od uczonych i wiarygodnych autorów, podzielone na trzy części, pierwsza traktuje o metalach i minerałach etc., druga o ziołach, korzeniach i kwiatach etc., trzecia część o zwierzętach i co od nich pochodzi. Dla wszystkich miłośników medykamentów dla dobra zebrane i do druku przekazane przez Christopera Vielheuera”.