39. Konkurs Tradycyjnych Potraw Wielkanocnych "Mała Wielkanoc" w Lubawce (GALERIA)

Kultywowanie tradycji w najlepszym (i najsmaczniejszym!) wydaniu! 

XXXVIII Konkurs MAŁA WIELKANOC 2025/ Miejsko Gminny Ośrodek Kultury w Lubawce (GALERIA)

Regionalny przegląd tradycji wielkanocnych to wydarzenie piękne i cenne!

Pfefferkuchenmuseum - muzeum piernikarstwa w Pulsnitz (GALERIA)

Świat korzennego ciasta w muzeum, które prezentuje foremki, puszki, maszyny i inne ciekawostki! 

Muzeum a Galerie Orlických Hor (GALERIA)

Muzeum upamiętnia bogactwo historyczne i kulturowe Gór Orlickich i Pogórza Orlickiego. 

XXXVII Mała Wielkanoc w Lubawce - byłem jurorem dolnośląskiego Konkursu Tradycyjnych Potraw Wielkanocnych (GALERIA)

W niedzielę 14 kwietnia 2024 roku miałem przyjemność pracować w jury konkursu Mała Wielkanoc. To wspaniałe dolnośląskie wydarzenie, organizowane od prawie 40 lat! Poznałem wiele twórczych, utalentowanych, pracowitych i kapitalnych osób. Wielkie brawa dla ludowych artystów, artystek, twórców rękodzieła, wytwórców domowych wyrobów!

Muzeum Wina - ekspozycja w Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze (GALERIA)

Wystawa na temat tradycji winiarskich. Zielona Góra to historyczne tereny Śląska i Dolnego Śląska, obecnie w województwie lubuskim, stąd nazwa muzeum. 

Pora na poziomki! - refleksje z dolnośląskiej łąki i poezji prof. Uniwersytetu Wrocławskiego

Wiosenno-letnia łąka to gotowy piknik! 

Mała Wielkanoc - wielka tradycja - o ludowych perłach na przeglądzie w Lubawce (GALERIA)

Czy Wielkanoc ma swoją stolicę? Tak, jest nią Gmina Lubawka! W niedzielę 16 kwietnia 2023 roku byłem gościem i jurorem niezwykłego wydarzenia. Była to 36. Mała Wielkanoc w Lubawce. Piękne spotkanie ludowych twórców zorganizował Dom Kultury w Lubawce. 

Swoje rzemieślnicze dania i ozdoby zaprezentowały zespoły ludowe, stowarzyszenia oraz koła gospodyń z Dolnego Śląska, m.in. z powiatów kamiennogórskiego, złotoryjskiego, lwóweckiego, bolesławieckiego. Sami zobaczcie, jakie cudeńka wyczarowali ludowi artyści! 

Królewskie kąski - przysmak Marii Leszczyńskiej, królowej Francji, która urodziła się w Trzebnicy!

Szukacie pomysłu na świetną przystawkę, która zaskoczy gości, dopieści podniebienia, a także nawiąże do historii? Mam ciekawą inspirację! To bouchée à la reine - kąski królowej - nazwane na cześć polskiej smakoszki na dworze w Wersalu. Królewna polska i zarazem królowa Francji urodziła się na Dolnym Śląsku! Znała Woltera, Mozarta i Farinelliego. Jej przekąska trafiła na stoły świata! 

Historia Piernikarskiego Rzemiosła w Muzeum Karkonoskim w Jeleniej Górze (GALERIA z wystawy)

Fantastyczne formy piernikarskie do wyciskania korzennego ciasta, zabytki związane z piernikarstwem i cechami piekarskimi i piernikarskimi, dokumenty, druki, rękopisy dotyczące wyrabiania pierników i fachu, opakowania, puszki na ciastka, dużo historii na temat składników, jarmarków, wytwarzania foremek i ciastek oraz znaczenia pierników. 

„Alte Pfefferküchlerei“ w Weißenberg - czyli muzeum rzemieślniczego piernikarstwa pachnące świętami! (GALERIA)

Łużycka perełka w małym miasteczku. Stara piernikarnia w kamieniczce na klimatycznym ryneczku przy Via Regia. Przez wieki służyła pokoleniom piernikarzy, dziś upamiętnia ich rzemiosło! 

Jelenia Góra – kraina cydrem płynąca! i Häusler - wynalazca niemieckiego szampana – ciekawostka historyczna o pionierze z Karkonoszy z XIX wieku

Carl Samuel Haeusler, kupiec i przedsiębiorca z Jeleniej Góry, opisywany był jako Apfelweinfabrikant lub Champagnerfabrikant – producent cydru i szampana. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie to, że wytwarzanie tych napojów alkoholowych na skalę przemysłową było wówczas w Niemczech nowatorskie! Zapewniło to Jeleniej Górze miejsce na kartach historii winiarstwa europejskiego. Choć głośniej o pionierskiej roli Zielonej Góry, to z karkonoskiej Jeleniej Góry pochodził pomysłodawca zmieniania śląskiego moszczu winnego i soku jabłkowego w bąbelkowy (i „procentowy”) napój dla dorosłych koneserów! 

Produkty Haeuslera rozsławiły Jelenią Górę nie tylko w ówczesnych Niemczech, ale i w innych miejscach świata. Promowane były na wystawach i targach w odległych zakątkach globu. 

"Zabytkowe lody" i Górne Łużyce oraz dawny Dolny Śląsk czyli niezwykły książę i kultowy deser ( Fürst-Pückler-Eis i pan Mużakowa)

Z wspomnianymi w tytule regionami wiążą się rozmaite smakołyki, o których już na blogu pisałem, jak pierniki, czekolada, precle, pączki, cukier, kawa... Z kolei z łużyckim zamkiem księcia Pücklera, czyli majątkiem który przez ponad 100 lat znajdował się na Dolnym Śląsku, związane są… lody! Od lat 30. XIX wieku po całym świecie krążą różne wersje przepisu na chłodny deser na bazie śmietanki i owoców. Został on nazwany na cześć Hermanna von Pückler-Muskau, miłośnika sztuki, mecenasa artystów, podróżnika i ogrodnika. 

Kulinarne niezwykłości z dawnej księgi! (prelekcja w muzeum w Kamiennej Górze w ramach Europejskich Dni Dziedzictwa)

Aptekarska księga, którą badam od 2018 roku, była tematem prelekcji zorganizowanej w ramach Europejskich Dni Dziedzictwa! W Muzeum Tkactwa w Kamiennej Górze, w którym pracuję jako przewodnik, przedstawiłem wybór dawnych ciekawostek związanych z jedzeniem i dodatkami spożywczymi. Opisał je barokowy aptekarz żyjący w Kamiennej Górze w II połowie XVII wieku. Jego pionierska księga farmakologiczna była już po raz trzeci tematem mojego publicznego wstąpienia. Spotkaniu towarzyszyła degustacja czekolady (o której aptekarz jako pierwszy Niemiec napisał w swoim języku!), a także naparu z różeńca górskiego, niezwykłej rośliny, która podnosi odporność organizmu. 

Dzierżoniów Śląski... dworzec pachnący piernikami! - miasteczko piernikowe na stacji PKP (GALERIA)

"Dzierżoniów Śląski (niem. Reichenbach) – stacja kolejowa w Dzierżoniowie. Stację otwarto w 1855 roku, niedługo potem też budynek dworca Reichenbach. Tę nazwę nosiła do 1945 roku, kiedy to zmieniono nazwę na Rychbach, a w 1947 na Dzierżoniów Śląski. 4 lutego 2019 roku na terenie dworca zostało otwarte Sowiogórskie Centrum Komunikacyjne" (wikipedia) 

W budynku dworca znajduje się wystawa - makieta Dzierżoniowa wykonana z pierników!

Lwi ząb z kapłańską łysiną… czyli mniszek lekarski (Sudety, Śląsk i nie tylko): od sałatki i majowego miodku po fontanny i „Pana Mlecza”, który leczył sokiem z mniszka zdobywcę Śląska

„Lwi ząb [Löwenzahn]. - Nie znam tej rośliny. - Rośnie wiosną na wszystkich łąkach, królu” – to fragment dialogu przywołanego przez doktora Zimmermanna w jego książce „Ueber Friedrich den Grossen und meine Unterredungen im Ihm kurz vor seinem Tode” na temat opieki medycznej nad królem Fryderykiem Wielkim, zdobywcą Śląska. Rzecz tyczy się terapii sokiem z mniszka lekarskiego, zwanego mleczem, którego dawna łacińska nazwa Leontodon związana jest z... lwimi zębami! Niezwykła roślina ma wiele zaskakujących nazw, ciekawych związków nie tylko z medycyną, ale i sztuką, kulturą oraz… zastosowaniem kulinarnym! 

Wiosną kwitnący masowo mniszek sprawia, że łąki i nieużytki stają się żółte, a następnie - po jego przekwitnięciu - na mement białe. Jest to jedna z roślin, które mają nad wyraz interesujący związek z obyczajami, kulturą i historią. 

Osłodzić życie – dolnośląscy pionierzy i zasłużeni specjaliści od cukru (#ciekawostki)

Czas mija, zacierając początki wielu dziedzin czy elementów życia codziennego. Niektóre wydają się nam dziś oczywiste, a niegdyś stanowiły pionierskie zagadnienia i wyzwania dla ambitnych prekursorów. Samo hasło „cukier krzepi” w 2021 roku miało już 90 lat! Jeszcze więcej minęło od założenia pierwszej europejskiej cukrowni, która pozwalała otrzymać tańszy i miejscowy cukier buraczany – dziś towar powszechny (według niektórych nawet za bardzo), dawniej luksusowy. Żeby reklamy w latach 30. XX wieku mogły zachęcać do słodkich zakupów słynnym sloganem, musiała powstać pionierska fabryka sacharozy. A powstała ona... na Dolnym Śląsku na samym początku XIX wieku! Początki - jak zwykle bywa - wcale nie były słodkie. 

O aptekarskim wierszu z barokowej Kamiennej Góry, o eksperymentalnych cukrowniach w Jeleniej Górze i Konarach, które zmieniły historię przemysłu spożywczego, o tym jak w Krajnie koło Strzelina powstała nie tylko kolejna cukrownia, ale i niezwykle interesujący podręcznik o produkcji słodkiego kryształu, a także o hrabiach – cukrowniczych potentatach Ziemi Kłodzkiej i o śląskich chemiku, światowym autorytecie, współtwórcy Instytutu Przemysłu Cukrowniczego! 

Jaworskie pierniki - Muzeum Regionalne w Jaworze (wystawa) (GALERIA)

Jaworskie pierniki - Muzeum Regionalne w Jaworze (wystawa/kawiarenka/kuchnia warsztatowa) 

formy piernikarskie i rekonstrukcje historycznych śląskich pierników figuralnych 

UWAGA: tradycje piernikarskie w dawnym księstwie świdnicko-jaworskim sięgały XIII wieku! Udokumentowana wzmianka o piernikarstwie pochodzi z Świdnicy z końca XIII wieku i jest jednym z najstarszych tego typu śladów w Europie 

Precle – postne pieczywo i symbol piekarzy - zabytki z Dolnego Śląska + historyczny zwyczaj śląskich dzieci związany z niedzielą Wielkiego Postu

Precle i precelki są wdzięcznym tematem kulinarnym i kulturalnym. Od średniowiecza stanowią symbol piekarzy, a przede wszystkim przekąskę, którą można podawać na różne sposoby. Już stare przepisy mówią o preclach solonych, z cukrem, z migdałami czy nadzieniem. Wypiek ten podaje się też w polewie np. czekoladowej. Precle można spożywać łączone z daniami wytrawnymi (jako panierkę czy w sałatkach – jak grzanki) oraz z deserami (lodami, ciastami). Ten wszechstronny supełek z prostego cista był przez wieki kojarzony z Wielkim Postem! Stał się nawet symbolem tego okresu. Wykształciły się w kulturze tradycje związane z preclami. Dotyczą one również Śląska! 

Przygotowałem przegląd wybranych zabytków związanych z preclem z dolnośląskich miast i muzeów – to głównie dekoracje budynków i przedmiotów kojarzonych z cechami piekarzy. Do tego zebrałem kilka ciekawostek dotyczących zwyczaju związanego z IV niedzielą adwentu. O śląskim postnym „kolędowaniu” z preclami pisało wielu badaczy. Co więcej zachowała się pieśń spisana przez wybitnego wrocławskiego poetę. 

Weronika – od świętej z chustą po surogat herbaty z naszych lasów (zabytki z Dolnego Śląska i botaniczna ciekawostka)

Spopularyzowana przez tradycję chrześcijańską epizodyczna bohaterka drogi krzyżowej jest związana nie tylko z niezwykłą relikwią obecną w sztuce, ale i ze światem Flory! Zapraszam na spotkanie z Weroniką – świętą od „prawdziwego wizerunku” Chrystusa (vera icona) i „prawdziwego leku” z lasów (vera unica). Poznamy dzieła sztuki z kościołów i muzeów na Dolnym Śląsku oraz rośliny – rodzaj przetaczników – które pięknie kwitną w dolnośląskich i sudeckich lasach i na polach. To niepozorne i urokliwe zioło (czasem chwast) od wieków nazywane było... europejską herbatą. 

Oto kolejny odcinek mojego cyklu, w którym światy kultury, sztuki, mistyki i przyrody przenikają się, tworząc ciekawe konteksty.