Boska Komedia i Dante - dolnośląskie konteksty literackie i artystyczne oraz recepcja dzieła (GALERIA i wybór ciekawostek)

Wielkie literackie dzieło końca średniowiecza i interesujące konteksty dolnośląskie! 

O tym nie uczą w szkołach. Zapraszam.  

POLONEZ – kompozycje wydane na Dolnym Śląsku i twórcy polonezów związani z Dolnym Śląskiem – wybór ciekawostek dotyczących NIEMATERIALNEGO DZIEDZICTWA KULTUROWEGO LUDZKOŚCI UNESCO (utwory do posłuchania, historyczne partytury)

Polonez to tradycyjny polski taniec, który zachwycił Europę i od setek lat jest muzycznym znakiem rozpoznawczym polskiej kultury. Charakterystyczny rytm „chodzonego” zainspirował wielkich mistrzów kompozycji. Nie tylko Chopin, Moniuszko, Ogiński, Wieniawski czy Kilar skomponowali polonezy. Swoją własną wizję polskiego tańca mieli także inni mistrzowie muzyki poważnej od baroku z Bachem, Telemannem i Haendlem po romantyków z Lisztem, Wagnerem czy Czajkowskim. Współcześnie polonez króluje na studniówkach! 

W grudniu 2023 roku taniec został wpisany na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO. To szósta polska tradycja, która została w ten sposób wyróżniona. Warto zaznaczyć, że polonezy komponowali również mieszkańcy dawnego Dolnego Śląska, były one wydawane m.in. w wydawnictwach muzycznych we Wrocławiu oraz grywane podczas koncertów. Na Dolnym Śląsku gościli również wybitni kompozytorzy, którzy skomponowali polonezy. Właśnie o tym będzie ten wpis! 

Zespół klasztorny poaugustiański w Żaganiu - Pomnik Historii (GALERIA)

Niezwykły klasztor z wspaniałym kościołem, biblioteką, mauzoleum i bogatym, cennym wyposażeniem. 

Tausig – cudowny pianista z Warszawy i jego występy na Dolnym Śląsku – o uczniu Liszta, pupilu Wagnera, który występował we Wrocławiu i Lwówku Śląskim

Żył tylko 29 lat. Zapowiadał się na największego pianistę w dziejach. Jego styl i technika zachwycały nawet największych wirtuozów XIX wieku. Już w młodzieńczych kompozycjach objawiał bardzo nowatorskie podejście do muzyki. Wiersz poety z Dolnego Śląska przeobraził w muzykę, która zaskakuje niesamowitym klimatem i poziomem trudności! 

Chciał być współtwórcą festiwalu wagnerowskiego. Razem z hrabiną „Mimi” – przyjaciółką Wagnera, którą kompozytor poznał we Wrocławiu w 1863 roku – założył towarzystwo na rzecz festiwalu w Bayreuth. Nie dożył otwarcia  tego wydarzenia. 

Sophie Menter – karierę zaczynała w Lwówku Śląskim, była przyjaciółką Liszta i Czajkowskiego, grała władcom, jej portret namalował Riepin, brylowała na okładce ważnej gazety, zachwyciła grą laureata Nobla i Oscara (ciekawostki)

Utalentowana, piękna, sławna. To bez wątpienia epitety, które nasuwają się, kiedy analizujemy biografię wybitnej pianistki przełomu XIX i XX wieku. Laureat Oscara i Nobla – George Bernard Shaw – zestawił jej wirtuozerską grę z Paderewskim. Sportretował ją Ilji Riepin, znany choćby z takiego słynnego arcydzieła jak „Car Iwan Groźny i jego syn Iwan”. Swoje kompozycje dedykowali jej Czajkowski i Wieniawski. W wieku 22 lat została nadworną pianistką księcia Konstantyna w Lwówku Śląskim. Dwadzieścia lat później jej twarz znalazła się na okładce „Neue Musik-Zeitung” – jednego z najważniejszych pism muzycznych Europy. 

Gwiazda muzyki związana z Dolnym Śląskiem. 

Bülow – uczeń Liszta i Wagnera – mistrz pianistyki i dyrygentury na Dolnym Śląsku i z Dolnoślązakami (ciekawostki związane ze słynnym muzykiem z XIX wieku)

Jego dokonania i dorobek wzbudzają szacunek, podziw. Jego życie prywatne było tematem plotek, skandali. Nazywał się tak samo jak żyjący w jego czasach generał, wywodził się z wpływowej szlachty, ale chciał zostać romantycznym czarodziejem dźwięków, jak ci, których podziwiał najbardziej. W pamięci potomnych zapisał się jako jeden z największych dyrygentów w dziejach. Często koncertował na Dolnym Śląsku, grając kompozycje Liszta, Chopina czy Beethovena, we Wrocławiu wydał kilka swoich własnych dzieł. Na tym nie kończą się ciekawostki związane z jego życiem, twórczością w kontekście Dolnego Śląska i Dolnoślązaków. 

Wybór interesujących związków. 

Hrabina Mimi – wrocławska przyjaciółka Wagnera, muza literatów i kompozytorów, aktywna przeciwniczka Bismarcka – o niezwykłej kobiecie związanej z Dolnym Śląskiem

Marie von Buch, von Schleinitz, von Wolkenstein, zwana potocznie jako Mimi, była osobą nietuzinkową – jej salon artystyczno-literacki słynął nie tylko jako miejsce spotkań wielkich twórców, ale też kuluary politycznego życia ówczesnych Niemiec. Zdeklarowana liberałka była przeciwniczką konserwatywnego kanclerza. Wspierała za to Wagnera, którego poznała jeszcze jako panienka we Wrocławiu. Była jedną z inicjatorek powstania festiwalu w Bayreuth – najstarszej muzycznej cyklicznej imprezy w Europie! 

Kilka słów o niezwykłej damie, której muzycy dedykowali swoje kompozycje i z której opinią liczyli się najwięksi politycy świata! Wagner nazwał ją we Wrocławiu "promieniem światła z lepszego świata", Bismarck jej nienawidził. 

Lisztomania – wielki wirtuoz i Dolny Śląsk (Liszt i jego związki z Wrocławiem, Lwówkiem Śląskim, Legnicą, Głogowem czy Lubawką, Nysa, Brzeg, Krzyżanowice i inne śląskie ciekawostki)

Ferenc Liszt jest postacią wręcz kultową! Za życia wywoływał wielkie emocje, jako wirtuoz – pianista. Po śmierci stał się bohaterem nie tylko dla melomanów, ale i popkultury. Świadczyć może o tym choćby „Lisztomania” – brytyjski film z 1975 roku w reżyserii Kena Russella. Sam termin lisztomiania znany był już w połowie XIX wieku! Określano tak masową euforię, która ogarniała widownię podczas koncertów Liszta. Może to przypominać dzisiejsze sceny z występów gwiazd muzyki POP. Wielki muzyk koncertował także na Dolnym Śląsku. Tutaj odbyła się nawet prapremiera jednej z jego kompozycji. Liszt sięgał jako pieśniarz po lirykę poetów związanych z Śląskiem. Również jego uczniowie mieli związek z omawianym regionem. 

Ciekawostki na temat Liszta oraz Dolnego Śląska (i nie tylko). Zapraszam! 

Trzy orkiestrowe perły, które światową premierę miały we Wrocławiu! (muzyka Brahmsa, Liszta i Wagnera w stolicy Dolnego Śląska)

Wrocław bez dwóch zdań od wieków jest miastem znaczącym na muzycznej mapie Europy. Tutejsze zespoły i soliści wykonywali muzykę najważniejszych mistrzów, na krok nie odstępując wiodącym ośrodkom w wielu stolicach – prawdziwym artystycznym metropoliom. Co więcej – Wrocław często był wręcz pionierem. Nie bez powodu zjeżdżali do niego najwybitniejsi kompozytorzy, dziś klasycy sal filharmonicznych: od Webera i Chopina po Straussa. 

We Wrocławiu gościli również Liszt, Wagner i Brahms, bez których trudno sobie wyobrazić repertuary dobrych orkiestr i solistów. Co ciekawe w dolnośląskiej stolicy odbyły się prapremiery koncertowe dzieł tych romantycznych mistrzów! 

W krainie ukojenia – miejsca snu wiecznego (zabytki z Dolnego Śląska i muzyka)

Wyjątkowy czas kontemplacji nad życiem i śmiercią – początek listopada. Melancholia. Z drzew opadają liście, wieszcząc nieuchronny koniec sezonowej wegetacji, koniec roku... Czy jest bardziej refleksyjna pora na egzystencjalne rozmyślania i zadumę?

Kilka zdjęć na tę okazję i muzyka wprowadzająca w ten podniosły klimat. Wszystko z dolnośląskim kontekstem.

Paganini i Dolny Śląsk! – koncert, tajniki gry i biografia (ciekawostki)

W latach 1829 – 1830 nastąpiło niezwykle silne i wielowątkowe powiązanie słynnego wirtuoza z Dolnym Śląskiem i Ślązakami. Paganini nie tylko wystąpił na koncercie we Wrocławiu, ale i przedyktował autoryzowany życiorys swojemu pierwszemu biografowi – absolwentowi Uniwersytetu Wrocławskiego, a także doczekał się cenionej i tłumaczonej publikacji krytycznej dotyczącej jego niezwykłego stylu gry. Autorem tej pracy był kapelmistrz pochodzący z Milicza! 

Jego grą zachwycali się słuchacze i inni muzycy, nawet pianiści, w tym Chopin. Ślązacy bardzo mocno wpisali się w kreację i utrwalenie sławy Paganiniego. 

Ponad szczytami spokój... - czyli noc, góry, poezja i muzyka (sudeckie konteksty)

O wierszu Goethego z górskiej chatki, wizycie w Sudetach, parodiach, malarstwie i pieśniach wielkich romantycznych kompozytorów. Mnóstwo kontekstów i pięknych dzieł oraz ciekawych historii. Do tego regionalne wątki. 

Kwiaty – cuda natury z Dolnego Śląska i Sudetów oraz muzyczne, artystyczne i poetyckie inspiracje (GALERIA)

Kwiaty to prawdziwe cuda natury. Szczególnie cieszą nas wiosną i latem. Kuszą zapachami, zaskakują pięknym wyglądem. Nic dziwnego, że są od wieków inspiracją dla artystów, muzyków i poetów. Są symbolami miłości, niewinności, natury, piękna i ulotności. Służą za ozdobę oraz podarunek. 

Kwiatowy przegląd dla wielbicieli natury i sztuki oraz ciekawych kontekstów. 

Post i Wielkanoc w sztuce na Dolnym Śląsku + 10 utworów kompozytorów związanych z Dolnym Śląskiem (GALERIA + MUZYKA i ciekawostki)

Teologiczną wagę chrześcijańskich wiosennych świąt podkreślają dzieła sztuki. Sceny męki i zmartwychwstania Chrystusa są niezwykle powszechne. Kalwarie, drogi krzyżowe, grupy ukrzyżowania, piety, veraikony... – to tylko część kompozycji i tematów podejmowanych przez artystów. Na Dolnym Śląsku w kościołach oraz muzeach nie brakuje takich dzieł i eksponatów. Są to artystyczne odniesienia do biblijnej sceny śmierci Jezusa i jednoczącej religie chrześcijańskie wiary w zmartwychwstanie Zbawiciela oraz obietnicę zmartwychwstania jego wyznawców. Także muzyka jest pełna postnych i wielkanocnych nawiązań. 

Przedstawiam zestaw zdjęć dzieł sztuki z Dolnego Śląska, uzupełniony 10 kompozycjami, których autorzy byli w różny sposób związani z Dolnym Śląskiem. Do tego fragmenty poetyckie i zabytki językowe. 

Fortepian a Dolny Śląsk – instrument, który zmienił muzykę, sławni pianiści i producenci fortepianów (wybór ciekawostek, muzyka, zdjęcia)

Fortepian jest jednym z najważniejszych instrumentów muzycznych całej kultury Zachodu. Wpłynął na rozwój i popularyzację wielu gatunków muzycznych. Od salonu po salę koncertową – jego obecność od 300 lat ma niesamowite znaczenie. Z historią fortepianu związany jest też Dolny Śląsku. W tym regionie, zwłaszcza w Legnicy, kwitła produkcja instrumentów. Z Dolnego Śląska pochodzili cenieni konstruktorzy fortepianów i pianin. We Wrocławiu i innych miastach koncertowali zaś najwięksi pianiści w dziejach. 

Białe i czarne klawisze fortepianu to jeden z symboli muzyki. 

Z Goethem na Dolnym Śląsku i w Sudetach, cz. III: Kłodzko, Radków, Szczeliniec Wielki, Adršpašskoteplické skály, Krzeszów, Kamienna Góra - GALERIA, ciekawostki + muzyka

Goethe – wielki pisarz, badacz, postać wręcz kultowa dla kultury europejskiej – odwiedził Dolny Śląsk i Sudety w 1790 roku. Podążając śladem jego wędrówki, możemy odkrywać wspaniałości architektoniczne czy przyrodnicze regionu. Proponuję wirtualną podróż w miejsca odwiedzone przez autora „Fausta” i sprawdzenie, co mógł zobaczyć, a co zobaczyłby tam dziś – gdyby miał szansę powtórzyć taką wyprawę. Do tego garść ciekawostek oraz muzyka do słów tego poety. 

Lubań, Gryfów Śląski, Jelenia Góra, Kamienna Góra, Dzierżonów, Wrocław, Świebodzice, Niemcza, Lądek-Zdrój, Radków, Szczeliniec Wielki, Adršpach, Krzeszów, Śnieżka, Wałbrzych, Zgorzelec – to wybrane miejsca, w których poszukamy śladów i kontekstów wiążących Dolny Śląsk i Sudety z Johannem Wolfgangiem Goethem. Zapraszam! 

Królowie/Mędrcy/Magowie czyli Kacper, Melchior i Baltazar w sztuce na Dolnym Śląsku (GALERIA + ciekawostki)

Na ich temat narosło więcej legend niż rzeczywiście wiadomo ze źródeł, choćby Nowego Testamentu. To zagadkowe postaci, które mają ważne miejsce w kulturze. Także na Dolnym Śląsku można spotkać rozmaite dzieła sztuki i artefakty nawiązujące do przybyszów, którzy odwiedzili narodzonego Chrystusa. 

Trudno sobie bez nich wyobrazić szopkę bożonarodzeniową! 

10 kompozytorów od baroku do romantyzmu i Boże Narodzenie w ich twórczości (+ związki autorów z Dolnym Śląskiem) (wybór)

Co ma wspólnego wnuczka fundatora Uniwersytetu Wrocławskiego z bachowskim Bożym Narodzeniem? Ile z Dolnoślązaka miał w sobie autor „Mesjasza”? Która kolęda pobrzmiewa w kompozycji genialnego kuracjusza z Dusznik-Zdroju? Do tego świąteczna kołysanka honorowego doktora wrocławskiej uczelni, święta w twórczości gości pałacu w Lwówku Śląskim i kilka innych smaczków.

Najpiękniejsze święta w roku to wdzięczny temat dla artystów. Do Bożego Narodzenia nawiązują pisarze (na blogu jest już tekst o „Dziadku do Orzechów”) czy malarze i inni artyści plastycy (na ten temat również na blogu). Także muzycy od wieków piszą dzieła inspirowane grudniowym świętem. To nie tylko kolędy, ale i rozmaite kompozycje na głos, orkiestrę czy instrumenty solo. Bożonarodzeniowe dzieła znajdziemy w twórczości mistrzów baroku, z Bachem i Haendlem na czele, ale też i romantyków, od Chopina przez Mendelssohna po Straussa. W moim wpisie bożonarodzeniowe dzieła, a także te kompozycje, które szczególnie popularne są w tym okresie, napisane przez wielkich muzyków w różny sposób związanych z Dolnym Śląskiem i z Dolnoślązakami.

Muzyczny pałac księcia Konstantyna i geniusze w Lwówku Śląskim (#ciekawostka)

Tylko w 1863 roku w budynku, w którym mieści się dziś urząd, melomani usłyszeli Symfonię „Harold w Italii” i "Karnawał Rzymski" Berlioza i słynne preludium do „Tristana” Wagnera – dzieła uważanego wówczas za niewykonalne. Już to było nobilitującym wydarzeniem. W dodatku koncerty te odbyły się z udziałem twórców wymienionych kompozycji -czołowych geniuszy XIX wieku! Słynnej pałacowej orkiestry, która z miasta na granicy Pogórza Izerskiego i Kaczawskiego uczyniła śląski Weimar czy też śląską Ferrarę, słuchali nie tylko możni i władcy, ale i prości ludzie z okolicy,  melomani, którym niezwykły książę sprezentował orkiestrę na miarę europejskiej metropolii. 

Bywali tam Wagner, Liszt czy Berlioz i wielu innych mistrzów. Dziś rezydują... urzędnicy. Lwówek zanim został Agatową Stolicą Polski, był romantyczną Mekką poszukiwaczy nowych brzmień w muzyce.

Przyjaciel Przybyszewskiego z Lubawki – między Lisztem a Furtwänglerem

Nazwiska, jak Stanisław Przybyszewski, Rudolf Steiner, Ferenc Liszt czy Wilhelm Furtwängler zwykle są bardziej lub mniej znane w powszechnym obiegu. A co z Conradem Ansorgem? Tu zaczyna się problem. A jeszcze sto lat temu ten Dolnoślązak był znanym na kilku kontynentach artystą o ciekawych koneksjach. Wspomniany tajemniczy muzyk przyszedł na świat w Bukówce koło Lubawki. Dziś ta wieś kojarzy się głównie z pobliskim jeziorem. Tymczasem pochodził z niej artysta, który grał w domu Wagnera, zachwycał w Ameryce, uczył jednego z dyrygentów wszech czasów i sam był uczniem wirtuoza wszech czasów. Do tego zapisał się w historii jako twórca pieśni do słów słynnego polskiego dekadenta. 

Rok 1886 był dla Ansorgego przełomowy. Zmarł jego nauczyciel – Liszt, przyjaciel i rywal Chopina z czasów młodości. Na świat z kolei przyszedł jego przyszły uczeń -  Furtwängler, kontrowersyjny mistrz batuty. 24-letni Conrad, żegnając zmarłego nagle podczas festiwalu w Bayreuth geniusza fortepianu, nie przypuszczał zapewne, jak potoczą się jego własne artystyczne losy.