Cmentarz w Lądku-Zdroju z grobem dra Ostrowicza - ciekawostka

Grób polskiego doktora z czasów przedwojennych. Ostrowicz napisał polskojęzyczny przewodnik po wówczas niemieckim uzdrowisku Landeck. 

"O! Ossolineum. Skarbiec pod Kopułą" - wystawa Narodowej Biblioteki Ossolineum oraz Muzeum Książąt Lubomirskich we Wrocławiu (GALERIA)

Interesujące zbiory słynnej wrocławskiej instytucji. 

Villa Quo Vadis - przedwojenny polski ślad w dolnośląskim uzdrowisku (ciekawostki)

Nazwa willi w Szczawnie-Zdroju nie jest jednym z powojennych zabiegów polonizacyjnych "ziem odzyskanych". To nazwa nadana temu miejscu ponad 100 lat temu! 

Basilica di Santa Croce we Florencji - niesamowite polichromie i panteon wielkich (GALERIA)

Zachwycający kościół we Florencji! 

Jesionik/ Lázně Jeseník- sanatorium Vincenza Priessnitza (GALERIA)

Twórcy tego pionierskiego ośrodka leczniczego zawdzięczamy nazwę "prysznic"! 

Kościół św. Maurycego we Wrocławiu - polskie akcenty! (GALERIA)

Ciekawy kościół z polskimi akcentami. Zachowała się tablica nagrobna prof. Cybulskiego*, który wykładał w XIX wieku. Jest też epitafium upamiętniające Aleksandra Fredrę! 

"Polskie akcenty z Niederschlesien” – wykład na Uniwersytecie Trzeciego Wieku w Czarnym Borze

W Dniu Seniora, 14 listopada 2023 roku, miałem przyjemność po raz drugi gościć w pięknym gmachu instytucji Biblioteka+ Centrum Kultury w Czarnym Borze. Słuchaczom i Słuchaczkom UTW w tej gminie zaprezentowałem moją autorską prezentację "Polskie akcenty z Niederschlesien”, dotyczącą aktywności osób pochodzenia polskiego lub krzewiących polską kulturę i dziedzictwo na Dolnym Śląsku między XVII wiekiem a 1945 rokiem. Wybrałem 22 osoby, które mieszkały, studiowały, pracowały lub urodziły się np. we Wrocławiu, Oławie, Trzebnicy, Sokołowsku, Kamiennej Górze, Lądku-Zdroju, Cieplicach-Zdroju. 

Wykład był kontynuacją opowieści o ciekawych osobach, które przed II wojną światową związane były z naszymi okolicami. Mój pierwszy wykład dla Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Czarnym Borze dotyczył >> gości dolnośląskich (sudeckich) uzdrowisk, w tym Polaków. 

Romantyczny... – czyli jaki? Dolny Śląsk, Łużyce, Sudety – w poszukiwaniu kontekstów, śladów – subiektywna podróż (GALERIA + ciekawostki)

Kiedy myślimy o czymś romantycznym, chodzi nam zwykle o…? No właśnie. To coś związanego z miłością, zakochaniem? A może miejsce, rzecz, nastrój tajemniczy, a zarazem nostalgiczny? Czy jest to raczej "coś" przenikające historię lub naturę, w jakiś sposób oddziałujące na nas? Romantyczność jest złożona, podobnie jak sam romantyzm, który trudno dokładnie osadzić w ramach czasowych i stylistycznych. Dolny Śląsk i okolice także stanowiły bardzo ważny region... romantyzujący. Tutaj romantycy tworzyli, stąd czerpano romantyczne wątki. Nam pozostały do dziś m.in. romantyczne ruiny i romantyczne parki, a także romantyczna liryka i muzyka. 

Zapraszam do mojego subiektywnego przeglądu wybranych romantycznych ciekawostek. O romantykach na Dolnym Śląsku i w okolicy, o romantycznych tendencjach w architekturze i kulturze regionu, a także o Dolnym Śląsku w twórczości wielkich romantyków.  

Tropem Napoleona – spacer po Kamiennej Górze – od ulicy Napoleońskiej po pomnik pogromców cesarza (GALERIA i CIEKAWOSTKI)

Tuż przed 210. rocznicą Bitwy Narodów pod Lipskiem i kilka tygodni przed premierą „Napoleona”  Ridleya Scotta - 13 października 2023 roku - miałem przyjemność poprowadzić spacer napoleoński po Kamiennej Górze. Mieszkańcom zainteresowanym kontekstami historycznymi  przedstawiłem wiele mało znanych i nieznanych, odkrytych przeze mnie, ciekawostek z czasów wojen napoleońskich. Rozprawiłem się też z kilkoma mitami, które dotyczą naszego regionu i zabytków. Także dla mnie ta podróż w czasie była niezwykłą przygodą! 

Kościół św. Anny w Wałbrzychu + ciekawy cmentarz (GALERIA)

Wałbrzyska dzielnica Szczawienko może pochwalić się ukrytą sakralną perłą. To kościół przy którym pochowany jest polski generał czasów napoleońskich, brat słynnej Pani Walewskiej! 

Średniowieczna poezja erotyczna z Wrocławia!

W starym rękopisie ktoś próbował wymazać tę wstydliwą, erotyczną piosenkę, pokrywając tekst plamą atramentu. Pełna aluzji przyśpiewka średniowieczna przetrwała jednak próbę czasu i cenzury. Przez jednych badaczy wiersz uznawany jest za polski, przez innych za czeski. Rękopis został spisany w XV wieku i zachowany na Śląsku. Odnaleziony we Wrocławiu. Odkrył go w XIX wieku.... autor słów hymnu Niemiec. 

"Imprimatur. Drukarnia akademicka we Wrocławiu 1726-1804" - wystawa w Sali pod Filarem (dawnej drukarni) w gmachu Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego (GALERIA)

Niezwykła wystawa czasowa w wyjątkowym miejscu!

„Najbardziej polska kolęda”, jej twórcy i Wrocław w XIX wieku, czyli co łączy „Pieśń o Narodzeniu Pańskim” ze stolicą Dolnego Śląska?

Jedna z teorii mówi, że melodia kolędy została zapożyczona z poloneza koronacyjnego, co dodatkowo sprawia, że jej podniosły charakter nabiera kolorytu „złotych czasów”.  Tradycja przypisuje autorstwo muzyki Karolowi Kurpińskiemu, kompozytorowi, który karierę zrobił już pod zaborami. W czasie swoich podróży artystycznych zawitał we Wrocławiu! Trzy lata później, w 1826 roku, również we Wrocławiu ukazało się pierwsze pośmiertne zbiorowe wydanie dzieł Franciszka Karpińskiego, autora słów kolędy „Bóg się rodzi”. Pieśń z 1792 roku znajduje się w tomie I opublikowanym w słynnym wydawnictwie Kornów we Wrocławiu. Tym sposobem, w pruskim wówczas Breslau, 200 lat temu, spotkały się ścieżki twórcze związane z autorami królowej polskich pieśni bożonarodzeniowych! 

Wieszcz Wyspiański i dolnośląskie ciekawostki: odwiedziny w Legnicy i Wrocławiu w 1890 oraz witraż i rapsod o księciu Henryku Pobożnym + eksponaty w muzeach i mural (GALERIA + informacje)

„Czwarty wieszcz” - Stanisław Wyspiański, artysta wszechstronny. Autor sztuk, inscenizacji oraz malarstwa i innych dzieł plastycznych. Przedwcześnie zmarły twórca uważany jest za jednego z ważniejszych modernistycznych reformatorów sztuki i teatru. Znany dziś szczególnie dzięki dramatom, jak choćby „Wesele” (Narodowe Czytanie 2017), ale też dzięki: pastelom, freskom czy witrażom. Jako młody podróżnik odwiedził też Dolny Śląsk: był w Legnicy i Wrocławiu. Echem spotkania z historią i duchem regionu był projekt witraża i rapsod o Henryku Pobożnym i bitwie pod Legnicą. 

Na Dolnym Śląsku można też natrafić na inne ślady mistrza, choćby pod postacią zbiorów muzealnych i różnych form upamiętnienia. 

Stary Cmentarz Katolicki w Dreźnie – groby wielkich artystów i Polaków! (GALERIA)

Niezwykłe miejsce na mapie Drezna. Nekropolia pamiętająca czasy XVIII wieku i króla Polski, Augusta Mocnego. 

„Pod kasztanami” - polska opowieść z Szczawna-Zdroju z XIX wieku! Romantyczna historia uzdrowiskowa z polskimi wątkami (upadek powstania, Polonia w śląskich zdrojach) – opowiadanie młodego literata-skandalisty! (TEKST z 1865 roku plus historyczne widoki i dzieła sztuki)

Karol Cieszewski miał 32 lata, kiedy przyjechał do Szczawna (wówczas Salzbrunn), celem podratowania zdrowia. Był znanym lwowskim literatem, który miał już na koncie nie tylko publikacje wierszy, opowiadań, powieści i sztuk teatralnych, ale też... odsiadkę w więzieniu za „zdradę” (czyli oznaki polskiego patriotyzmu pod zaborami) oraz śmiertelne ranienie przyjaciela podczas pojedynku z powodu miłości! Niestety szczawieński epizod nie zmienił fatum młodego twórcy. Cieszewski zmarł półtora roku po pobycie w sudeckim zdroju. Zostawił jednak po sobie ciekawe opowiadanie, które w intrygujący sposób pokazuje świat Polaków jeżdżących „do wód” na ówczesne ziemie pruskie. 

Niezwykła historia literata, który w krótkim życiu przeżył bardzo nietypowe przygody. Zdążył napisać krótką historię, która świetnie dokumentuje udział Polaków w życiu uzdrowisk na Dolnym Śląsku w czasach niemieckich. 

Löwenfeld – slawista po wrocławskiej uczelni, badacz Kochanowskiego i Górnickiego, tłumacz Sienkiewicza

Wrocławska slawistyka w XIX wieku znana była dzięki takim wykładowcom, jak prof. Cybulski czy Nehring. Uczeń tego ostatniego znawcy literatury polskiej obronił na Dolnym Śląsku doktorat o Kochanowskim, a następnie był tłumaczem dzieł naszego noblisty – Henryka Sienkiewicza. O Raphaelu Löwenfeldzie i jego związkach z literaturą polską pisały polskojęzyczne czasopisma na przełomie XIX i XX wieku. Jego nazwisko pojawia się w biografiach i opracowaniach dzieł autorów „Trenów” i „Pana Wołodyjowskiego”. Co ciekawe o pisarstwie Sienkiewicza doktor z Wrocławia dyskutował z Tołstojem, kultowym pisarzem, 19 razy nominowanym do literackiego Nobla.  Wkład absolwenta dolnośląskiej uczelni w promowanie polskiej literatury wydaje się dziś zapomnianym, a ciekawym zagadnieniem! 

Do Wrocławia przybył z Poznania, później związał się z Berlinem. Zmarł kilka tygodni po swoim ulubionym autorze. 

Wrocławski pisarz, kamiennogórska gazeta i opowieść o Kościuszce! – o Juliuszu Krebsie, który w 1827 roku założył gazetę w Kamiennej Górze, a w 1832 wydał nowelę o polskim wojowniku niepodległościowym!

Urodził się we Wrocławiu. Nie miał 25 lat, kiedy założył wydawnictwo i gazetę w Kamiennej Górze w Sudetach. Przed 30. urodzinami opublikował nowelę na temat Kościuszki, insurekcji i emigracji polskiego bohatera. Dzieło pod tytułem „Der Polnische Phozion” ukazywało się w odcinkach na łamach saksońskiej gazety, a w 1834 wyszło drukiem we Wrocławiu. To literacka ciekawostka, o której wspominają takie opracowania, jak „Tadeusz Kościuszko w literaturze narodów Europy i Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej” czy „Powstania polskie w niemieckiej beletrystyce XIX wieku”. 

Nie tylko „Panorama Racławicka” jest łącznikiem między Dolnym Śląskiem a Kościuszką. Są też starsze, jeszcze niemieckie, XIX-wieczne intrygujące pamiątki! Zapomniany polski wątek pojawił się m.in. w opowieści pisarza, który żył i tworzył na śląskiej ziemi. Kościuszko zmarł, kiedy ów autor był nastolatkiem. 

Śnieżka – góra niezwykłości! (turystyka, przyroda, historia, kultura – karkonoska królowa w archiwalnych opisach i przewodnikach, pieśniach i na pocztówkach) (GALERIA i wybór ciekawych kontekstów)

Śnieżka jest jednym z najpopularniejszych celów turystycznych na Dolnym Śląsku. I nie jest to żadna nowość. Góra otoczona jest legendą i sławą od dawna. Zdobywali ją znani podróżnicy, artyści, koronowane głowy. W ślad za nimi szli tam bardziej anonimowi wędrowcy. Na Śnieżce był Johann Wolfgang Goethe, Arthur Schopenhauer, Karl May, John Quincy Adams, ale i książę Michał Kazimierz Radziwiłł, Kornel Ujejski, Wincenty Pol oraz Józef Wybicki, twórca polskiego Hymnu! Na temat Śnieżki powstawały utwory poetyckie, dramatyczne i muzyczne. Artyści utrwalali jej uroki na płótnie i papierze. 

Śnieżka to Karkonosze, Śnieżka to spotkanie Czech i Śląska, Śnieżka to zabytki, to niezwykły klimat, wielowiekowe tradycje turystyczne i fantastyczne konteksty kulturowe. Śnieżka to odwieczny dom Liczyrzepy! 

„Witaj, majowa jutrzenko!” - jak Dolnoślązak z Saksończykiem w XIX wieku zafascynowali się polską konstytucją, jej obrońcami oraz trzeciomajową pieśnią (historyczne i kulturalne ciekawostki)

Urodzony w Szprotawie pisarz Henryk Laube w swojej książce „Reisenovellen” w rozdziale „Die Flucht durch's Gebirge” opisał podróż przez Sudety, z Świdnicy do Frýdlantu. W jego narracji, między Szczawnem-Zdrojem a Kamienną Górą pojawia się dość zaskakująca dygresja. Autor wspomina polskiego powstańca i bitwę pod Ostrołęką. Laube już wcześniej napisał swój publicystyczny debiut „Polen”, gdzie dokonał m.in. analizy konstytucji majowej, jak i powieść o powstaniu listopadowym „Die Krieger”. Właśnie pod Ostrołęką w 1831 roku walczył m.in. twórca Mazurka 3 Maja oraz hrabia, który zainspirował Wagnera do napisania uwertury „Polonia” z cytatem z tej samej pieśni! Jakby tego było mało Wagner i Laube spotkali się tuż po upadku powstania i chcieli wspólnie napisać operę o Kościuszce, największym obrońcy konstytucji!