Z SUDECKIEJ ŁĄKI [wiersz i zdjęcia]

Zapraszam na spacer po sudeckiej łące skąpanej w blasku letniego słońca. 

Muzyczny doktor Uniwersytetu Wrocławskiego + poeta z Wrocławia = miniaturowy erotyk o pierwszej miłości z pąkiem czerwonej róży i ptaszkiem, który nań leci!

Johannes Brahms był jednym z najważniejszych kompozytorów późnego romantyzmu. Nigdy się nie ożenił. Ale często pisał o miłości! Został doktorem honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego. Grywał w stolicy Dolnego Śląska i podziękował za zaszczytny tytuł Uwerturą Akademicką napisaną dla Wrocławia. Komponował również pieśni do słów poetów związanych z Wrocławiem (jak Joseph von Eichendorff, Willibald Alexis, Heinrich Hoffmann von Fallersleben, Max Kalbeck, August Kopisch). Sięgnął również po poezje wydane przez mniej znanego liryka  urodzonego we Wrocławiu. Hugo Conrat, w rzeczywistości Hugo Cohn, brat wybitnego mikrobiologa z Uniwersytetu Wrocławskiego, wydał  tłumaczone na niemiecki pieśni cygańskie. Brahms napisał muzykę do kilku z nich, publikując dwa cykle pieśni z tekstami Conrata. Jedną z pieśni jest erotyczna miniatura o pączkach róży. 

Współpraca Brahmsa z pochodzącym z Wrocławia  Hugo Conratem była wręcz pokoleniowa. Córka poety - Ilse Twardowski-Conrat, ceniona rzeźbiarka, wykonała nagrobek Brahmsa, który do dziś znajduje się na cmentarzu w Wiedniu. 

Głogów w Kamiennej Górze czyli gaj pełen głogu na zboczu Góry Widok w Kotlinie Kamiennogórskiej (GALERIA)

Rozmach wiosny w krajobrazie Sudetów. 

„A jako zstępuje deszcz i śnieg z nieba". Pastor-poeta związany z Żarami, Żaganiem i Kożuchowem oraz kantata J.S.Bacha (muzyczna ciekawostka z poezją śląsko-łużyckiego pogranicza)

Bach wielokrotnie sięgał po twórczość poetycką liryków z Dolnego Śląska, o czym pisałem na blogu i mówiłem na moich wykładach. Tym razem chciałbym napisać kilka słów o jednej z moich ulubionych kantat mistrza z Lipska. Słowa do tego dzieła napisał pastor związany z Żarami na Łużycach Dolnych, związany również z dolnośląskimi miastami Żaganiem i Kożuchowem. Kantata odwołuje się do izajaszowej metafory, którą Bach przekomponował w niezwykły świat dźwiękowy. W sinfonii usłyszeć można padający deszcz i śnieg! 

Na tropie kontekstów związanych z geniuszem baroku. 

CAŁUJCIE SIĘ, gdy pada! Pieśniarska porada poety z Wrocławia i muzyka doktora Uniwersytetu Wrocławskiego („Kiedy pada” Kopisch – Brahms)

Deszcz jest ważny. Woda to przecież życie. Często jednak ulewa krzyżuje nam plany... Ale nie zawsze! Ta romantyczna pieśń pokazuje, że deszczowa aura to czas miłości! Mała liryczna perełka z XIX wieku to dzieło Johannesa Brahmsa, jednego z najważniejszych kompozytorów epoki, a zarazem doktora honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego. Słowa napisał... urodzony we Wrocławiu mistrz słowa i pędzla! 

A więc, całujcie się, gdy pada! Zapraszam do lektury ciekawostek i wysłuchania pięknej kompozycji. 

Drabina Jakubowa – o śnie, który inspiruje. Sztuka Dolnego Śląska i konteksty (GALERIA, ciekawostki)

Drabina Jakubowa to jeden z wielu  tematów w sztuce, który został zaczerpnięty ze Starego Testamentu. Temat bardzo wdzięczny, bo niezwykle fantastyczny! Opisuje sen, w którym Jakub ujrzał przeprawę z Ziemi do Nieba! Co więcej po drabinie czy też schodach "podróżują" Aniołowie. Biblijna opowieść stała się tematem ikonograficznym. Interesujące przedstawienia artystyczne można zobaczyć w dolnośląskich kościołach i muzeach. 

Unikatowa kantata Bacha do słów poety z Dolnego Śląska! Tekst został opublikowany we Wrocławiu w 1630 roku, muzyka powstała w Lipsku w 1724 roku

Jan Sebastian Bach w 1723 roku został kantorem w Lipsku. Jego pierwszym szefem był… profesor Ludovici, konrektor pochodzący z Kamiennej Góry na Dolnym Śląsku. Wielki barokowy kompozytor napisał w Lipsku wiele swoich najznakomitszych dzieł. Niektóre z nich mają intrygujący związek z Dolnym Śląskiem! To m.in. kantaty, chorały, arie napisane do tekstów, które stworzyli poeci dolnośląscy. Tak właśnie jest z kantatą „Was willst du dich betrüben”, która w całości napisana jest do tekstu hymnu opublikowanego we Wrocławiu w 1630. 

Autorem słów do utworu Bacha był poeta związany z Wrocławiem, Brzegiem, a także Rudną i Chobienią. 

Śmierć, pożoga i żałoba – śląska poezja z XVII wieku w kantacie ostrzegającej przed wojną i nazizmem! (Gryphius 1648 – Hartmann 1936)

Przerażające obrazy wojny – śmierci, krzywdy, zniszczenia, cierpienia, choroby, głodu – zostały spisane przez wielkiego śląskiego poetę w czasie wojny trzydziestoletniej w XVII wieku. Andreas Gryphius z Głogowa w wielu utworach lirycznych zawarł ból i niemoc człowieka wobec straszliwego konfliktu. Jego słowa poruszyły Karla Amadeusa Hartmanna – bawarskiego kompozytora, który sprzeciwiał się nazistowskiej polityce III Rzeszy. Wykluczony z życia społecznego muzyk napisał niezwykłą kompozycję – ostrzeżenie. Jego kantata na sopran, chór i fortepian z 1936 roku wołała o pokój i słowami sprzed wieków opisywała tragizm wojny. 

Wojna wybuchła niedługo później, a dzieło, choć zdobyło nagrodę w Wiedniu, zostało wykonane dopiero w latach 50. Jedną z pierwszych wykonawczyń kompozycji była sopranistka z Kłodzka – wybitna śpiewaczka. Zachowało się nagranie antywojennego dzieła Hartmanna do słów Gryphiusa w wykonaniu  Annelies Kupper. Dzieło zaśpiewała również Renée Fleming, jedna z najwybitniejszych śpiewaczek przełomu XX i XXI wieku! 

Nocna świeca – kwiatami odlicza czas najkrótszych letnich nocy! O wiesiołku, który przybył z Ameryki w baroku i zamieszkał na Dolnym Śląsku, stając się ozdobą ogrodów i… warzywem.

W takich śląskich publikacjach przyrodniczych jak „Flora Silesiaca, oder Verzeichniß der in Schlesien wildwachsenden Pflanzen” z XVIII wieku czy „Botanisches Taschenbuch, welches die in Schlesien einheimischen Pflanzen onthält” z XIX wieku roślina nazywana była Nachtkerze – nocna świeca. Podobną nazwę spotyka się w polskim piśmiennictwie tamtych czasów. Tajemnicze określenie odnosi się do specyficznego kwitnienia wiesiołka. Roślina, która przybyła do nas w XVII wieku, otwiera swoje kwiaty w letnie noce i przyciąga nimi ćmy. Każdy kwiat trwa w zasadzie dobę. Ten rytm kwitnienia odmierza czas nocami, niczym świeca! Roślina miała też inne określenia. Oprócz funkcji ozdobnej, stanowi przysmak kulinarny (wspominał o niej Goethe!) i zioło lecznicze. 

W tym wpisie o ciekawej letniej roślinie, która od około 400 lat obecna jest w naszej przyrodzie i kulturze. 

"Jutro znów zaświeci słońce..." Szkocki anarchista z kolonii artystycznej w Szklarskiej Porębie i słynna pieśń Straussa!

Szkocko-niemiecki pisarz, anarchista, John Henry Mackay był na początku XX wieku związany z kolonią artystyczną w Szklarskiej Porębie. Do czasu wielkiego kryzysu w latach 20. wakacje i każdą wolną chwilę chętnie spędzał w swoim górskim domku, nazwanym "Wolność". Był rówieśnikiem wielkiego kompozytora - Richarda Straussa. W 1894 roku muzyk napisał 2 pieśni do słów Mackaya i podarował je żonie, jako prezent ślubny! 

Boska Komedia i Dante - dolnośląskie konteksty literackie i artystyczne oraz recepcja dzieła (GALERIA i wybór ciekawostek)

Wielkie literackie dzieło końca średniowiecza i interesujące konteksty dolnośląskie! 

O tym nie uczą w szkołach. Zapraszam.  

Wiersze slawisty z Uniwersytetu Wroclawskiego z muzyką kompozytora zabitego w Oświęcimiu (Čelakovský - Haas)

W 1841 roku František Ladislav Čelakovský sprowadził się do Wrocławia. Rok wcześniej we Wrocławiu ukazały się jego wiersze ludowe w tłumaczeniu na język polski. 100 lat później, w 1940 roku Pavel Haas napisał do siedmiu z tych wierszy muzykę. Rok później kompozytor został osadzony w obozie koncentracyjnym... 

Nagrania pieśni Čelakovskýego z muzyką Haasa podjęła się w 2008 roku wybitna szwedzka śpiewaczka,  laureatka Grammy, Anne Sofie Von Otter. 

Pieśń poety z Legnicy z muzyką Bacha czyli „Z serca dar na Nowy Rok” - kantata na Nowy Rok z 1726 roku

Bach napisał kilka kantat do słów poety z Legnicy! Jedna z nich to uroczyste przywitanie Nowego Roku. Piękna, podniosła muzyka ściśle wiąże się z tekstem przedwcześnie zmarłego mistrza z Dolnego Śląska. Zapraszam do lektury ciekawostek i wysłuchania wyjątkowego utworu, który swoją premierę miał w Lipsku.  

Kantata „Herr Gott, dich loben wir” nosi numer BWV 16. Bach po raz pierwszy wykonał ten utwór 1 stycznia 1726 roku w Lipsku, gdzie mieszkał i pracował od 1723 roku (co ciekawe pierwsze dwa lata jego szefem był Christian Ludovici z Kamiennej Góry!).

O życiu i śmierci... - muzyka, słowa: Clytus Gottwald ze Szczawna-Zdroju i jego chóralna perła do słów Eichendroffa z kultową melodią Mahlera

Upamiętnienie wielkiego artysty. Wyjątkowa pieśń i śląskie konteksty. 

Romantyczny... – czyli jaki? Dolny Śląsk, Łużyce, Sudety – w poszukiwaniu kontekstów, śladów – subiektywna podróż (GALERIA + ciekawostki)

Kiedy myślimy o czymś romantycznym, chodzi nam zwykle o…? No właśnie. To coś związanego z miłością, zakochaniem? A może miejsce, rzecz, nastrój tajemniczy, a zarazem nostalgiczny? Czy jest to raczej "coś" przenikające historię lub naturę, w jakiś sposób oddziałujące na nas? Romantyczność jest złożona, podobnie jak sam romantyzm, który trudno dokładnie osadzić w ramach czasowych i stylistycznych. Dolny Śląsk i okolice także stanowiły bardzo ważny region... romantyzujący. Tutaj romantycy tworzyli, stąd czerpano romantyczne wątki. Nam pozostały do dziś m.in. romantyczne ruiny i romantyczne parki, a także romantyczna liryka i muzyka. 

Zapraszam do mojego subiektywnego przeglądu wybranych romantycznych ciekawostek. O romantykach na Dolnym Śląsku i w okolicy, o romantycznych tendencjach w architekturze i kulturze regionu, a także o Dolnym Śląsku w twórczości wielkich romantyków.  

Wędrowcy wśród Muz – wyjątkowy spacer poetycki po Kamiennej Górze (GALERIA)

Cytaty z m.in. „Fausta” Goethego, „Cherubinowego wędrowca” Angelusa Silesiusa, „Starego wodza” Holteia – czyli gości ziemi kamiennogórskiej w przeszłość, oraz słowa zaczerpnięte z twórczość współczesnych poetów i poetek Kamiennej Góry pojawiły się na chodnikach miasta za sprawą akcji sprejowania. Spacer połączony z nanoszeniem myśli lirycznych był finałową częścią mojego autorskiego projektu #POETYZOWANE – liryczna czasoprzestrzeń Kamiennej Góry.

Uczestnicy nie tylko wykonali kilkanaście „nadruków” w różnych częściach miasta, ale też przeszli poetycką trasę, śladem wizyt mistrzów słowa. Efektem całego projektu była integracja oraz powstanie m.in. prelekcji z prezentacją multimedialną z wieloma odkrywczymi wiadomościami na temat historii Kamiennej Góry, powstanie szablonów poetyckich i „nadruków” na chodnikach, wydanie dwóch „minipublikacji” w formie druków ulotnych „Liryczny bufet” i „Wędrowcy wśród Muz”, nagranie materiałów telewizyjnych dokumentujących wykład, warsztaty i spacer oraz prowadzenie fanpage promującego ciekawostki. 

Liryka spod nożyka (#wydarzenie)

Inspirujące fragmenty wierszy poetów dawnych i współczesnych ponownie połączyły mieszkańców i gości Kamiennej Góry. W piątek 4 sierpnia w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Kamiennej Górze odbyły się warsztaty „Życie słów” – drugie spotkanie w ramach inicjatywy „#Poetyzowane – liryczna czasoprzestrzeń Kamiennej Góry”. To mój autorski projekt realizowany w ramach konkursu ze środków Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa. Blog Welthellsicht, który tworzę, jest partnerem i patronem działań. 

#Poetyzowane – czyli spotkanie z poezją, poetami i historią w Kamiennej Górze

W ramach czytelniczego projektu przygotowałem wykład z prezentacją multimedialną opartą na moich badaniach i odkryciach, a także scenariusz zajęć dla mieszkańców miasta! Dodatkowo przetłumaczyłem kilka wierszy i odszukałem pieśni znakomitych kompozytorów do słów liryków, którzy odwiedzili Kamienną Górę. Pierwsze spotkanie w ramach mojego autorskiego projektu #Poetyzowane odbyło się 13 lipca w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Kamiennej Górze. W wykładzie wzięli udział m.in. lokalni twórcy, nauczyciele, regionaliści, a także media. 

Pora na poziomki! - refleksje z dolnośląskiej łąki i poezji prof. Uniwersytetu Wrocławskiego

Wiosenno-letnia łąka to gotowy piknik! 

Salamandra – przyroda Sudetów, pieśń doktora Uniwersytetu Wrocławskiego, legenda z Lubania, studencki toast, mistyczne słowa i wiele innych kontekstów (GALERIA + ciekawostki)

Płaz z mitów, legend i naszych gór. Ciekawe stworzenie, które inspirowało swoją naturą i nadal jest symbolem! Kilka ciekawostek na temat salamandry – którą można spotkać w Sudetach na spacerze, a także w wierszach, legendach i pieśniach oraz przysłowiach. Przygotowałem wybór ciekawostek związanych z Dolnym Śląskiem i Łużycami. 

Będzie o miejscach, w których salamandra występuje, instytucjach i miejscach, które o niej uczą lub ją upamiętniają, o doktorze Uniwersytetu Wrocławskiego i jego pieśni, a także o salamandrze z… studenckiego toastu i wierszy, w tym mistycznych!