Fontanna Perseusza w Poznaniu - dzieło rzeźbiarza z Dolnego Śląska (GALERIA)

Ozdoba Parku Wilsona w Poznaniu ma związek z Lwówkiem Śląskim! 

Wilcze tropy na Śląsku i w Sudetach w naturze i kulturze – od legend i proroctwa po propagandę, medycynę i... łubin (GALERIA, #ciekawostki)

Liczne czarne legendy (nie tylko te literackie, ale i narracja medialna) sprawiły, że wilki nie mają dobrej opinii. Raczej straszy się nimi i to nie tylko w „Czerwonym kapturku”. Wilka można też „dostać”. Chyba każdy wie jak, choć chyba nie do końca wiadomo, na czym to polega. Zła sława ma wręcz wymiar metaforyczny, jest przenośnią agresji i fałszu, stąd: "człowiek człowiekowi wilkiem" i "wilk w owczej skórze". 

Całe mnóstwo wilków znajdziemy na Śląsku i w Sudetach w współczesnych i historycznych nazwach miejscowych oraz w herbach i dziełach sztuki. Wilka znajdziemy też w polu. To łubin! Jego nazwa wywodzi się od łacińskiego określenia zwierzęcia i wielu językach w wersji ludowej przybierała postać „wilczego grochu”. Na jeden z popularnych gatunków wielu przyrodników „patrzy wilkiem” - bo choć piękny – jest rośliną obcą i inwazyjną, wypierającą wiele cennych rodzimych skarbów Flory! 

Karkonosz, czyli Liczyrzepa – Duch Gór z szlaku, literatury, muzyki, sztuki i filmu (GALERIA, ciekawostki - wybór)

Mityczny władca Sudetów jest obecny w kulturze od wieków. Stał się z czasem wręcz lokalnym produktem, który świetnie reklamuje klimat tajemniczości Karkonoszy i innych sudeckich pasm górskich. Znany jest w swojej własnej małej ojczyźnie, ale i przeniknął do kultury popularnej. Ma rozmaite oblicza – każde skrywa w sobie ogromną dawkę inspiracji i znaczeń. 

Mój subiektywny przegląd ciekawych atrakcji, zabytków, dzieł sztuki i pamiątek związanych z Liczyrzepą. Literatura, muzyka, film, sztuki plastyczne, turystyka górska, zielarstwo... numerologia i nie tylko. Zapraszam. 

Dafne, czyli zaginione dzieło ucznia Monteverdiego oraz śląskiego poety (Schütz i Opitz)

Claudio Monteverdi uchodzi za twórcę opery, teatru muzycznego, który żyje i ewoluuje do dziś. Jego "Orfeusz" z 1607 roku określany jest jako pierwszy dojrzały i doskonały przykład gatunku, który narodził się w środowisku włoskich intelektualistów końca XVII wieku. Dwa lata później, w 1609 roku, w czasie wydania partytury dzieła w Wenecji, w słynnym mieście na wodzie pojawił się przybysz z północy, Heinrich Schütz. Niemal ćwierć wieku później napisał on pierwszą niemiecką operę. Za tekst posłużyło mu libretto sporządzone przez poetę z śląskiego Bolesławca!

Już po premierze swojej mitycznej "Dafne"Schütz wrócił do Wenecji. Wówczas spotkał samego Monteverdiego i doskonalił u starszego 18 lat Włocha swoje umiejętności. 

Ego w rozkwicie, czyli o narcyzach i Narcyzie (mit, roślina, sztuka i… psychologia)

Wśród wiosennych roślin nie brakuje ciekawych okazów. Pisałem już o zawilcach czy wawrzynku. Pora na szczególnie dumną ozdobę górskich polan, a w naszym regionie parków, rabatek, działek i ogrodów. Kolor kwiatów jest iście wielkanocny – łączy biel z żółtymi i pomarańczowymi tonami. Narcyz, bo o nim mowa, nosi imię po mitologicznej postaci. Od nieco ponad 100 lat psychologia posługuje się terminem związanym z mitologiczno-botanicznym źródłem. 

Poznajmy ciekawostki na temat kolejnej rośliny, odsłaniając jej obecność w kulturze i oczywiście w naturze. Zdjęcia z dolnośląskich ogrodów (Szczawno-Zdrój) i obrazy z Nysy i Wrocławia oraz inne fotografie. 

Kwiecień – miesiąc kwiatów i bogini miłości (zwiastuny wiosny i bardzo erotyczna Wenus!) (+ dolnośląskie smaczki)

Kwiecień to kolejny ciekawy miesiąc! Będzie o przyrodniczej i religijnej etymologii nazwy miesiąca, ale też o bogini Wenus – patronce tej części roku. Nie zabraknie muzyki... a nawet erotyki. To za sprawą XIX-wiecznej skandalistki, która występowała m.in. we Wrocławiu. Słynna operowa Wenus  była rzekomo autorką... najbardziej perwersyjnej powieści epoki wiktoriańskiej. W poszukiwaniu boskiej Wenery zajrzymy też do Uniwersytetu Wrocławskiego. Towarzyszyć nam będzie sudecka przyroda. 

To będzie gorący kwiecień! 

Gandalf – Karkonosz czy Wanderer? (Tolkien i sudecka legenda)

Dzieła tego kultowego pisarza: "Hobbit" oraz "Władca Pierścieni" zaliczają się do najpoczytniejszych książek świata! Hitami są również ekranizacje tych bestsellerów. Nie ma więc zapewne względnie oczytanej osoby, która nie kojarzyłaby bohaterów sagi. Tolkiena Ciekawą postacią jest Gandalf. Sam pisarz wspominał o dwojakim źródle inspiracji przy tworzeniu tego charakteru. Jednym z tych bodźców miał być wypad w góry i zakup pocztówki z Duchem Gór. Mieszkańcom Karkonoszy ta postać znana jest od wieków jako Liczyrzepa (Rzepiór, Rübezahl, Krakonoš)!

Genezą mógł być też nordycki bóg i... związana z nim opera Wagnera. A Wam, kogo bardziej przypomina opisany przez Tolkiena bohater? Zapraszam do porównań i refleksji! 

Wawrzynek czyli Dafne – wiosenny krzew i dzieła sztuki (GALERIA + ciekawostki)

Dafne - z greckiego Δάφνη (Dáphnē) – to mityczna nimfa, która pojawia się również na kartach Metamorfoz Owidiusza. Linneusz zapisał jej imię jako łacińską nazwę gatunkową dla wawrzynka wilczełyko. Dafne to również bohaterka pierwszych oper, w tym pionierskiej niemieckiej opery, do której libretto napisał genialny poeta z Bolesławca. Inna dolnośląska ciekawostka to wizerunek mitu w reprezentacyjnej sali zamku Książ w Wałbrzychu.  Do tego rozmaite dzieła sztuki, literatury i przykłady badań naukowych śląskich przyrodników. 

Specjalnie z okazji wiosny post kulturalno-przyrodniczy. 

Adonis i Anemon: rośliny, mit, sztuka – konteksty z Dolnego Śląska i Sudetów (GALERIA + ciekawostki)

Łączy je wiosna i mit: zawilce, sasanki i przylaszczki, a do tego miłek. Zdobią wczesnowiosenne polany i łąki. Kultura wiąże te rośliny z mitem o Adonisie – kochanku Afrodyty. Śmierć młodzieńca i pojawienie się kwiatów z jego krwi są pradawną metaforą rytmu pór roku: zimy i nadejścia wiosny. Symbolizują odrodzenie i wegetację. 

W tym wpisie o kilku gatunkach obecnych we Florze Dolnego Śląska i Sudetów, a także w kulturze regionu. Przykłady pięknych roślin – zwiastunów wiosny, historyczne świadectwa ich obecności i wykorzystania (zielnik), oraz konteksty kultury – dzieła inspirowane. 

Miejski Dom Kultury w Zgorzelcu (Oberlausitzer Gedenkhalle) (GALERIA)

Wyjątkowo urodziwa siedziba centrum kultury. Tam podpisano ważne powojenne porozumienie. 

Z lasów i pól, cz. 4 – Różowoliliowa panna, zwiastunka zimy

Choć za oknem wciąż ostatkiem sił ogrzewa nas lato, nieuchronnie zbliża się jesień, a za nią zima... Zwiastunem, jak sama nazwa mówi, chłodnej pory roku jest – zimowit. Wdzięczna ozdoba polan i ogrodów jest też leczniczym zielem (nie zmienia to faktu, że jak wiele tego typu roślin – jednocześnie jest też silnie trująca). Nie na darmo jej łacińską nazwę Colchicum autumnale wywodzi się od krainy Kolchida, gdzie zamieszkiwała słynna Medea, czarodziejka i trucicielka, bohaterka licznych teatralnych i literackich tragedii. W wielu językach, w żargonie zielarskim, zimowit nazywa się zresztą też "nagą panną". Bywa również określany jako jesienny krokus/ szafran, choć zimowit jest z całkowicie innej rodziny. To... liliowiec! 

zimowity z ogrodów działkowych na terenie Sudetów 

zimowity z ogrodów działkowych na terenie Sudetów 

Zapraszam do kolejnego odcinka cyklu prezentującego ciekawe rośliny o kulturowych kontekstach. 

zimowity na polanie na zboczu Wapniarki w Mielniku 

aranżacja z zimowitami z ogrodzie gospodarstwa w Bukowcu w Rudawach Janowickich