BOŻONARODZENIOWA FLORA z Dolnego Śląska i nie tylko – kulturowe, przyrodnicze i historyczne konteksty (ciemiernik, jodła, cyklamen, jemioła, poinsecja)

Są rośliny, które szczególnie kojarzą się z Bożym Narodzeniem. Oto niektóre z nich. Mój wybór zawiera szereg ciekawostek kulturowych, artystycznych i historycznych łączących świat natury z obyczajowością. 

Zapraszam do etnobotanicznego przewodnika po wybranych bożonarodzeniowych roślinach. Część z nich jest związana z florą Dolnego Śląska. Inne trafiły do nas wraz z globalizacją i komercjalizacją świątecznych obyczajów – co nie znaczy, że nic nie wiąże ich z naszym regionem i jego bogatą historią! 

Z Meksyku przez zielnik Humboldta na świąteczne dekoracje – jak miłośnik Sudetów sprowadził do Europy „Gwiazdę Betlejemską”! (poinsecja a naukowiec związany z Sokołowskiem, Bukowcem i górą Różanka)

Poinsecja czyli wilczomlecz nadobny, kwiat nazywany gwiazdą betlejemską – jest jedną z najpopularniejszych roślin doniczkowych świata! Ze świętami Bożego Narodzenia aztecka roślina kojarzona jest od ponad 150 lat. Prawdopodobnie pierwszy zbadany naukowo w Europie egzemplarz został zebrany w Meksyku w 1803 roku przez Aleksandra von Humboldta. Naukowiec ten gościł na Dolnym Śląsku na przełomie 1792/1793 roku - przez kilka tygodni był gościem hrabiego Redena we Wrocławiu i Bukowcu. W historii Śląska badacz i uczestnik ekspedycji zamorskich zapisał się jako patron dra Brehmera, dzięki któremu powstało sanatorium w Sokołowsku (za co został uhonorowany pawilonem w kurorcie)! Dla Sudetów Humboldt ważny jest również anegdotycznie, jako rzekomy autor zestawienia najpiękniejszych punktów widokowych świata z trzema lokalizacjami na terenie Dolnego Śląska! 

Już w XIX wieku uprawiano ten egzotyczny kwiat w naszych warunkach klimatycznych, o czym mogą świadczyć porady, których na łamach prasy ogrodniczej w 1895 roku udzielił niejaki F. Markus, ogrodnik z Sycowa. Do dziś w Muzeum Ogrodu Botanicznego w Berlinie przechowywany jest egzemplarz „gwiazdy” z zielnika Humboldta. Na podstawie tej rośliny miała zostać dokonana naukowa klasyfikacja gatunku w 1834 roku. 

Słynni i… wolni – znani „single” i dolnośląskie konteksty (Chopin, Brahms, Schopenhauer i Humboldt)

Sława nie zawsze wiąże się z partnerstwem i bujnym życiem osobistym. Wielu znanych nigdy nie znalazło swojej „drugiej połowy” i nie miało potomstwa. Dziś znamy ich dzieła: książki, odkrycia, muzykę. Wybrałem kilka niezwykle interesujących i wpływowych postaci kultury i nauki europejskiej, które Dolny Śląsk odwiedziły, a region ten stanowił ważną bądź osobistą i interesującą część ich życia i twórczości. Wielu z nich zostało tam upamiętnionych w różny sposób. 

W tym artykule o tych, którzy walentynki spędzali by zapewne samotnie. 

Tajemnicze zakątki wiosennego Sokołowska

Sokołowsko (niem. Görbersdorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wałbrzyskim, w gminie Mieroszów, w Górach Suchych

pawilon Humboldta (Humboldt Tempel)

Pawilon Flüggego - źródło (nympheum)

grota Hermana 

cerkiew 

leśne źródło 

sanatorium Biały Orzeł i figury w parku

Kościół Matki Bożej Królowej Świata (dawny kościół ewangelicki)

Alexander von Humboldt – nowy Arystoteles (związki z Sokołowskiem, Różanką i nie tylko)

Alexander von Humboldt - fascynująca osoba! Był podróżnikiem, odkrywcą, badaczem wielu dziedzin nauki, prawdziwym humanistą. Jemu przypisuje się zainicjowanie ochrony natury i stworzenie pojęcia Pomnika Przyrody. Warto też podkreślić związki współpatrona uniwersytetu w Berlinie z Śląskiem. Naukowiec odwiedzał region i miał też swój udział w budowie pionierskiego uzdrowiska w Sokołowsku. Żona założyciela sanatorium była nawet krewną matki Humboldta. Nie bez powodu pawilon jego imienia zdobił park w sudeckiej lecznicy gruźlicy. 

Humboldta uznaje się za geniusza. Interesowały go rozmaite dziedziny nauki, od astronomii po botanikę i geologię. Jego „Kosmos” był prawdziwym bestsellerem czytanym nie tylko przez ludzi nauki, ale i artystów oraz pisarzy. Nie ma przesady w nazywaniu słynnego berlińczyka nowym Arystotelesem.