🔶Ciekawostki historyczne, przyrodnicze i kulturalne. NIE TYLKO dolnośląskie i sudeckie (gdzie mnie poniesie w ŚWIAT!).
🔶 Autorskie galerie zdjęć i artykuły. ZERO reklam i TS
🔶Obserwuj Z Dolnego Śląska w świat - moje podróże
🔶Miłośników historii i ciekawostek zapraszam do autorskiego kalendarium: >> KALENDARIUM MIESIĘCZNE (daty dzienne)
Nazwisko Mozarta to wręcz muzyczny symbol. Jego opery, symfonie, koncerty i inne kompozycje stanowią jeden z najcenniejszych skarbów kultury i nadal są podstawą repertuarów. Mozart to także źródło natchnienia i kontekstów. Wiele ciekawych wątków łączy tego wybitnego muzyka z Dolnoślązakami! Byli to wykonawcy, poeci, biografowie i inni artyści, którzy znali się z Mozartem lub też uczestniczyli w promowaniu jego twórczości. Z kolei w czasie II wojny światowej na Dolnym Śląsku ukryte zostały rękopisy dzieł mistrza! Oto kilka mniej lub bardziej znanych i zapomnianych Mozartowskich niezwykłości z Dolnym Śląskiem w tle.
Postanowiłem zebrać w kilku punktach rozmaite ciekawostki odnalezione przeze mnie podczas poszukiwań dotyczących Mozarta.
estakada kolejowa po remoncie, baszta z murami, widoki na bazylikę, fontanna - miejsce zagospodarowane w ramach programu "Przebudowa i zagospodarowanie przestrzeni publicznej na terenie Grabiny i Starego Miasta w Strzegomiu wraz z renowacją zabytkowych murów obronnych"
Precle i precelki są wdzięcznym tematem kulinarnym i kulturalnym. Od średniowiecza stanowią symbol piekarzy, a przede wszystkim przekąskę, którą można podawać na różne sposoby. Już stare przepisy mówią o preclach solonych, z cukrem, z migdałami czy nadzieniem. Wypiek ten podaje się też w polewie np. czekoladowej. Precle można spożywać łączone z daniami wytrawnymi (jako panierkę czy w sałatkach – jak grzanki) oraz z deserami (lodami, ciastami). Ten wszechstronny supełek z prostego cista był przez wieki kojarzony z Wielkim Postem! Stał się nawet symbolem tego okresu. Wykształciły się w kulturze tradycje związane z preclami. Dotyczą one również Śląska!
Przygotowałem przegląd wybranych zabytków związanych z preclem z dolnośląskich miast i muzeów – to głównie dekoracje budynków i przedmiotów kojarzonych z cechami piekarzy. Do tego zebrałem kilka ciekawostek dotyczących zwyczaju związanego z IV niedzielą adwentu. O śląskim postnym „kolędowaniu” z preclami pisało wielu badaczy. Co więcej zachowała się pieśń spisana przez wybitnego wrocławskiego poetę.
"Bazylika kolegiacka Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Strzegomiu – gotycki kościół znajdujący się w dekanacie strzegomskim w diecezji świdnickiej na Dolnym Śląsku. Początkowo kościół należał do zakonu rycerskiego joannitów, zaś parafia przy tym kościele została erygowana w XVI w. Od 2002 świątynia jest bazyliką mniejszą a od 13 kwietnia 2017 podniesiona do rangi kolegiaty 22 października 2012 roku obiekt został wpisany na listę pomników historii. Bogaty w cenne dzieła rzeźby architektonicznej oraz rzemiosła artystycznego głównie z XIV-XV w. " (wikipedia)
na zdjęciach: bazylika z zewnątrz + detale (tympanon), wnętrza + detale (ołtarz, ambona, sakramentarium, epitafia)
Nazwisko Mozart kojarzy się zwykle od razu z słynnym Wolfgangiem Amadeuszem, genialnym kompozytorem, pianistą, mistrzem opery, Klasykiem Wiedeńskim. Tymczasem w historii muzyki zapisali się też inni członkowie rodu: Leopold – ojciec, Maria Anna – siostra, Franz Xaver (lwowski Mozart) i Karl Thomas – synowie. Właśnie senior rodu miał ciekawe związki z artystami śląskimi.
W 2019 roku minęła 300. rocznica urodzin ojca, pierwszego nauczyciela i managera genialnego Amadeusza. Kilka ciekawostek na jego temat.
"Strzegom (łac. Stregovia, niem. Striegau, cz. Střihom) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Strzegom. Duży ośrodek kamieniarski – liczne kopalnie granitu strzegomskiego." (wikipedia)
na zdjęciach:
Kościół Najświętszego Zbawiciela Świata i Matki Boskiej Szkaplerznej z Góry Karmel
Bazylika Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Strzegomiu
"Początkowo kościół należał do joannitów – zakonu rycerskiego, zaś parafia przy tym kościele została erygowana w XVI w. Od 2002 r. świątynia jest bazyliką mniejszą. Najcenniejszy zabytek miasta, jeden z największych kościołów na Dolnym Śląsku (długość nawy 76 metrów, wysokość do 26 metrów, szerokość korpusu 26 metrów). Przykład architektury gotyckiej w Polsce i na Śląsku. Kościół ten jest bogaty w cenne dzieła rzeźby architektonicznej oraz rzemiosła artystycznego głównie z XIV-XV w. 22 października 2012 roku obiekt został wpisany na listę Pomników historii" (Wikipedia)
bazylika z zewnątrz, wnętrza: ambona, epitafia, ołtarze, kamienne sakramentarium w kształcie wieży
Bazylika Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Strzegomiu
"Początkowo kościół należał do joannitów – zakonu rycerskiego, zaś parafia przy tym kościele została erygowana w XVI w. Od 2002 r. świątynia jest bazyliką mniejszą. Najcenniejszy zabytek miasta, jeden z największych kościołów na Dolnym Śląsku (długość nawy 76 metrów, wysokość do 26 metrów, szerokość korpusu 26 metrów). Przykład architektury gotyckiej w Polsce i na Śląsku. Kościół ten jest bogaty w cenne dzieła rzeźby architektonicznej oraz rzemiosła artystycznego głównie z XIV-XV w. 22 października 2012 roku obiekt został wpisany na listę Pomników historii" (Wikipedia)
bazylika z zewnątrz, wnętrza: ambona, epitafia, ołtarze, kamienne sakramentarium w kształcie wieży
Bazylika Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Strzegomiu
"Początkowo kościół należał do joannitów – zakonu rycerskiego, zaś parafia przy tym kościele została erygowana w XVI w. Od 2002 r. świątynia jest bazyliką mniejszą. Najcenniejszy zabytek miasta, jeden z największych kościołów na Dolnym Śląsku (długość nawy 76 metrów, wysokość do 26 metrów, szerokość korpusu 26 metrów). Przykład architektury gotyckiej w Polsce i na Śląsku. Kościół ten jest bogaty w cenne dzieła rzeźby architektonicznej oraz rzemiosła artystycznego głównie z XIV-XV w. 22 października 2012 roku obiekt został wpisany na listę Pomników historii" (Wikipedia)
bazylika z zewnątrz, wnętrza: ambona, epitafia, ołtarze, kamienne sakramentarium w kształcie wieży
Dawna sztuka często zaskakuje. Nie tylko pomysłami na przedstawienie pewnych symboli czy idei, nie tylko z powodu widocznej czasami nieporadności twórców. Są dzieła, które stanowią popis rzemiosła i artyzmu twórcy... jednak zastanawiamy się, o co chodzi? Na przykład z... rogami Mojżesza.
Podczas moich wędrówek natrafiłem na sporo posągów czy wizerunków wielkiego starotestamentowego proroka. Wiele z nich miało wspólną cechę. Głowa przywódcy Izraelitów zwieńczona jest lokami czy też promieniami, które dość mocno kojarzą się z rogami. Takimi wręcz diabelskimi! Skąd taka dziwna maniera twórców? Zobaczymy dzieła sztuki z Kamiennej Góry, Legnicy, Krzeszowa czy Brzegu. Do tego słynny posąg Michała Anioła z Rzymu.
Po raz kolejny na blogu ciekawy kontekst łączący Dolnoślązaka i dolnośląską twórczość z wielkim artystycznym światem. Tym razem o poezji Johanna Christiana Günthera w muzyce Georga Philippa Telemanna. Spotkanie liryki zwiastującej Goethego (i cenionej przez niego) z późnym barokiem. To również podróż w czasie i przestrzeni. Zajrzymy do kilku śląskich i łużyckich miast oraz poznamy związki autorów muzyki i poezji z innymi ciekawymi osobami.
Zdaniem historyków i kontynuatorów tradycji osławionego zgromadzenia rycerskiego Zakon Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona powstał w 1119 roku, 900 lat temu. W styczniu 890 lat temu, podczas synodu w Troyes, duchowieństwo ostatecznie uprawomocniło działalność templariuszy. Rycerze-zakonnicy podejrzewani później o kontakty z samym diabłem, jak i posiadanie Graala (i licznych skarbów) byli także obecni na Dolnym Śląsku. Majątki w okolicach Oławy dał im sam książę Henryk Brodaty.
Legendy i podania wiążą templariuszy z wieloma miejscami i budowlami. To oprócz znanych komandorii (Oleśnica Mała) lokalizacje na pół mityczne. Dotyczą m.in. zamków w Lipie koło Bolkowa, Karpnik w Rudawach Janowickich (jak i samych gór), ale też np. Strzegomia.
333. rocznica urodzin Haendla (Händela) oraz 270. rocznica Pokoju w Akwizgranie to w kontekście nadchodzącego (zwykle wybuchowego) finału roku okazja, by przypomnieć o „Ogniach Sztucznych” – mistrzowskiej barokowej suicie. Powstała właśnie z okazji zakończenia konfliktu nazywanego wojną o sukcesję austriacką. Była ona o tyle istotna, że w wyniku tego wieloletniego ścierania się mocarstw Śląsk stał się pruską prowincją.
Coraz popularniejsza staje się idea rezygnacji ze szkodliwych dla zwierząt pokazów pirotechnicznych z okazji sylwestra. Może zatem muzyczna alternatywa? Zwłaszcza, że jest historyczny kontekst.
Góra Krzyżowa (Kromole, Kromoła, Boża Męka, Krzyżna Góra, niem. Spitz Berg, Kreutz-Berg) – szczyt o wysokości 358 m n.p.m. w południowo-zachodniej Polsce na Przedgórzu Sudeckim na Wzgórzach Strzegomskich. Należy do Korony Sudetów Polskich (wikipedia)
Wzniesienie nad Strzegomiem. Na szczycie krzyż. W pobliżu góry 4 czerwca 1745 roku miała miejsce jedna z bitew wojen śląskich, bitwa pod Dobromierzem - między innymi do tego wydarzenia nawiązuje krzyż.
Należy do Obszaru Chronionego Krajobrazu Kopuły Chełmca, Trójgarbu i Krzyżowej Góry koło Strzegomia
21 maja kościół wspomina św. Jana Nepomucena (zmarł 20 marca 1393 w Pradze). Z tej okazji przegląd figur i wizerunków tego średniowiecznego królewskiego spowiednika i męczennika. Święty stał się tak popularny, że w wielu miejscach można znaleźć jego posągi. W tym wpisie przyjrzymy się różnym dziełom nawiązującym do żywota świętego z Pragi. Lokalizacje z Polski i Czech.
Tak zwane nepomuki to pamiątki po bardzo silnym kulcie świętego Jana Nepomucena na Śląsku i w Czechach. Figury tego świętego znaleźć można w niemal każdej wsi w tej części Europy. Oczywiście nie brakuje ich też w miastach w Czechach, Polsce, Austrii czy w Niemczech. Są też okazjonalnie w wielu innych krajach. Jak podają źródła kult św.Jana Nepomucena rozwijali głównie jezuici. Nepomucen został beatyfikowany w 1721 roku przez papieża Innocentego XIII. Natomiast jego kanonizacja jest datowana na 19 marca 1729 roku.
Wspaniałe zabytki Śląska, ale też skarby w pobliżu granicy w Czechach i w Niemczech. Od Krzeszowa, przez Świdnicę po Wrocław zahaczając o Drezno i Kuks. Ciekawostki z okazji Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków – 18 kwietnia. Obiekty z list UNESCO, Pomników Historii oraz Národní kulturní památka České republiky. Również obiekty wyróżnione i laureaci konkursu Zabytek Zadbany i EU Prize for Cultural Heritage.
Specjalnie z okazji wyjątkowego międzynarodowego święta zabytków przegląd wybranych pamiątek historii, z których relacje można znaleźć na blogu Welthellsicht.
Zaczynamy od tego, co najbliżej, czyli Dolny Śląsk. Ta część Polski obfituje w skarby kultury. Było już o tym przy okazji raportu o stanie zabytków. Warto zwrócić uwagę, że to właśnie województwo dolnośląskie cieszy się bogactwem kilku zabytków klasy UNESCO i szeregiem Pomników Historii. Co więcej, odnośnie tej ostatniej kategorii, na Dolnym Śląsku są aż dwa miasta, w których znajduje się więcej niż jeden zabytek z listy.
Encyclopædia Britannica nazywa go „jednym z najważniejszych niemieckojęzycznych poetów okresu między średniowieczem a wczesnym Goethem”. Miał burzliwe i krótkie życie. Swój ślad zostawił w wielu śląskich miastach. Johann Christian Günther przyszedł na świat 8 kwietnia 1695 roku w Strzegomiu. 10 lat młodszy od Bacha starał się, jak słynny kompozytor, o posadę u króla Polski.
Czy był geniuszem? Na pewno nie wymienia się go dziś w jednym rzędzie obok słynnych poetów. W Niemczech jego twórczość jest jednak wciąż czytana. Nic dziwnego. Pochlebnie pisał o nim sam Goethe. Mozart napisał do jego słów muzykę. Wszystko jednak po przedwczesnej tragicznej śmierci niespokojnego ducha ze Śląska. Często nawet nie znając jego nazwiska czy twórczości mamy z nią styczność. O tym nieco dalej.
Dziś (27 stycznia) obchodzimy rocznicę urodzin wielkiego wiedeńskiego klasyka. Kiedy Mozart, genialny kompozytor i wirtuoz, przyszedł na świat od przedwczesnej śmierci Johanna Christiana Günthera mijały już 33 lata. Poeta ze Strzegomia był jednak u szczytu sławy.
Muzykę do jego utworów
lirycznych pisali zarówno kompozytorzy barokowi (Telemann), jak i
klasycy. W 1772 lub 1773 Wolfgang Amadeusz miał również sięgnąć po wiersze
utalentowanego mistrza rymów ze Śląska. W katalogu dzieł Mozarta
(Köchelverzeichnis) pod numerami 149 i 150 znajdują się pieśni
"Geheime Liebe" oraz "Die grossmütige Gelassenheit"
do słów Günthera. Obecnie uważa się, że autorem kompozycji był
jednak ojciec mistrza, Leopold. Warto przy tym dodać, że liryka ze
Strzegomia bardzo cenił sam Goethe. Wiele pochlebnych słów o swoim
poprzedniku napisał w dziele „Dichtung und Wahrheit”.
Gunther urodził się w Strzegomiu, ale mieszkał też w wielu innych miastach. Tuż przed śmiercią próbował znaleźć szczęście w Kamiennej Górze. Pamiątką po tym jest tablica umieszczona na jednej z kamienic w rynku.
Opiekę
nad nim sprawował bogaty kupiec Elias von Beuchel. Do dziś w Muzeum
Tkactwa, które również znajduje się w rynku, można podziwiać
portret tego mecenasa. Przetrwał list, opublikowany w pośmiertnym
tomie pism Günthera, który poeta kieruje do swojego dobrodzieja,
będąc na leczeniu w słynnym szpitalu Kuks w Czechach koło
Trutnova.
Günther zmarł w Jenie i tam na cmentarzu św. Jana,
gdzie w 1723 roku został pochowany, również znajduje się
bliźniacza tablica upamiętniająca nieszczęśliwego barokowego
poetę ze Śląska.
*** Zdjęcia ze Strzegomia, Kuksu oraz
Kamiennej Góry można znaleźć w galeriach na
welthellsicht.blogspot.com
W.A .Mozart -
Aria: "Wspaniałomyślny spokój" KV 149 napisy polskie
