Oranżeria Krasickiego w Lidzbarku Warmińskim (GALERIA)

Urokliwy budynek mieści w sobie bibliotekę. 

Friedhof Radebeul-Ost - cmentarz z grobem Karla Maya (GALERIA)

Niedaleko Drezna pochowany jest jeden z najpopularniejszych niemieckich powieściopisarzy.

Kafka i 3 sudeckie uzdrowiska

Franz Kafka to jeden z najważniejszych powieściopisarzy początku XX wieku. Chorował na gruźlicę, która spowodowała jego przedwczesną śmierć. Autor takich książek, jak "Proces", "Zamek", "Ameryka" szukał ratunku w uzdrowiskach, także w Sudetach!

Muzeum Josepha Wittiga w Nowej Rudzie - Słupcu (GALERIA)

Muzeum upamiętnia niezwykłego teologa i miłośnika ziemi kłodzkiej. Kolekcja znajduje się w domu Wittiga. 

Zapomniany horror Dolnoślązaka! Książka, która straszyła w Anglii i zwróciła uwagę Jane Austen!

 „Tym, którym podobają się opowieści mrożące krew w żyłach i wstrząsające niegodziwością, Nekromanta sprawi rozkoszną ucztę! […] Szczegółowość okropnych opisów dla czytelników o delikatnych nerwach może być zbyt niebezpieczna!” – to fragment recenzji z 1795 roku zamieszczonej na łamach londyńskiego „The Analytical Review”. Dotyczy powieści grozy "The Necromancer - Or, The Tale of the Black Forest", będącej angielską adaptacją "Der Geisterbanner. Wundergeschichte". Książkę napisał i wydał pod pseudonimem urzędnik z Dolnego Śląska! Karl Friedrich Kahlert urodził się we Wrocławiu, pracował i zmarł w Głogowie. 

Jego największy sukces literacki wpłynął na rozwój brytyjskiej literatury grozy! 

Rodný domek Aloise Jiráska - czyli dom rodzinny czeskiego pisarza nominowanego do nagrody Nobla (GALERIA)

Alois Jirásek był czeskim odpowiednikiem Sienkiewicza. W latach 1918 - 1930 był 6 razy nominowany do literackiej nagrody Nobla, jednak nigdy jej nie dostał. Wiele jego powieści historycznych dotyczy sudeckiego pogranicza śląsko - czeskiego. 

List ze Szczawna-Zdroju, za który groziła kara śmierci! Zarówno autorowi, jak i jego czytelnikom – w tym młodemu Dostojewskiemu! O rosyjskim krytyku literackim, który skarcił dawnego pupila za podlizywanie się władzy.

Na Dolnym Śląsku powstało wiele niezwykłych listów. Pisałem już o korespondencji amerykańskiego prezydenta Adamsa, o listach Fryderyka II do Voltaire’a, czy też listach Brehmera do Darwina. W uzdrowiskowym Szczawnie powstał natomiast jeden z najsłynniejszych listów związanych z krytyką literacką! Przebywający na kuracji, ciężko chory Wissarion Bielinski, napisał do Nikołaja Gogola gorzki list, który stał się kultowym aktem nie tylko estetycznej, ale i politycznej oraz społecznej walki. Na tyle wymownym, że cenzura ścigała zarówno autora, jak i czytelników sławetnego pisma z dolnośląskiego kurortu. Odczyty tego listu mogły doprowadzić Dostojewskiego do śmierci! 

Karl May – autor „Winnetou” na Dolnym Śląsku (pobyt w Szczawnie-Zdroju, wycieczki do Książa i na Śnieżkę, wiersz pamiątkowy + dolnośląscy poeci o powieściopisarzu i aktor z Jeleniej Góry w pierwszej dźwiękowej ekranizacji powieści Maya!)

Jeden z najpoczytniejszych niemieckich pisarzy wszech czasów gościł na Dolnym Śląsku i w Sudetach! 5 lat przed śmiercią przybył na kurację do Szczawna-Zdroju. Zwiedzał okolicę. Zatrzymał się też na kilka dni w Szklarskiej Porębie, Vrchlabí i karkonoskim kurorcie Janské Lázně. Pobyt na Śląsku pisarz upamiętnił wierszem! Co ciekawe jego osobę i twórczość upamiętnili w poezji twórcy i wielbiciele z Dolnego Śląska. Co więcej, aktor z Jeleniej Góry zagrał główną rolę w pierwszej dźwiękowej ekranizacji powieści pisarza! Bohaterem książki jest alter ego samego Karla Maya. Z kolei autor z Głogowa stworzył słuchowisko radiowe oparte na powieści „Der Schatz im Silbersee”. 

Kilka ciekawostek dotyczących znanego na całym świecie pisarza. 

Krasińskiego dolnośląskie ślady: Szczawno-Zdrój, Książ, Wrocław (GALERIA + ciekawostki)

Jeden z romantycznych polskich wielkich pisarzy, wieszcz, Zygmunt Krasiński kilkukrotnie odwiedził Dolny Śląsk. We Wrocławiu wydał swoją powieść, a w Szczawnie-Zdroju zwiedzał i.... romansował! Opisy jego pobytu, w tym ciekawych miejsc, które odwiedził – znaleźć można w listach pisarza. 

Oto wybór rozmaitych ciekawostek związanych z autorem „Nie-Boskiej komedii”. 

Jutrzenka nowej poezji: Christian Morgenstern na Dolnym Śląsku - antropozof-futurysta bawiący się nonsensem i dowcipem (#ciekawostka, #poezja, #muzyka)

Pochodził z rodziny o artystycznych korzeniach. Malarzami byli jego dziadkowie i ojciec, który związał się z Karkonoszami. Christian zajął się poezją. Ale w nowoczesny sposób. Był prekursorem. Tworzył zaskakujące wiersze utrzymane w kierunku poezji konkretnej, łączące słowo z aspektem wizualnym i dźwiękowym. Przykładem może być chociażby kultowa „Nocna pieśń ryb”, będąca rodzajem eksperymentu z formą i treścią, nawiązująca zarazem w nonsensowny sposób do klasycznego dziedzictwa Goethego. Morgenstern był poetą wędrującym, który w czasie 56-letnie życia przerwanego przez gruźlicę, nieustannie podróżował i szukał inspiracji. Kilka miejsc na Dolnym Śląsku ma związek z biografią tego niezwykłego literata. 

Zapraszam do lektury wpisu o nietuzinkowym twórcy i jego dziełach. Christian Morgenstern był związany z Śląskiem, gdzie wychowywał się, edukował, leczył i wypoczywał, a także tworzył. Jego ojciec malował Karkonosze, on eksperymentował z językiem. Do dziś po wiersze tego pisarza sięgają kompozytorzy. Dzięki Morgensternowi można w fascynujący sposób zagłębić się w świat sztuki: od malarstwa, przez literaturę po muzykę! W dodatku zahaczając o kilka interesujących miejsc na mapie regionu. 

W cieniu brata: Carl Hauptmann (z wizytą w Szczawnie, Szklarskiej Porębie, spotkanie z Karkonoszem i „kwestia reymontowska”)

Był 4 lata straszy od słynnego brata, laureata nagrody Nobla. Zmarł za to młodziej. Gerhart żył przeszło 20 lat dłużej, ciesząc się sławą i majątkiem. Pozostający w cieniu wielkiego brata, Carl był osobą wszechstronną i nie mniej interesującą! Warto poznać jego ciekawy dorobek literacki i naukowy, wybrać się w miejsca związane z tym śląskim, sudeckim badaczem i twórcą. Wokół jego życia narosło też wiele mitów. 

Kilka słów na ten temat i zdjęcia z wybranych miejsc. 

Muzeum Dom Carla i Gerharta Hauptmannów - Szklarska Poręba (GALERIA), cz. II.

Muzeum Dom Carla i Gerharta Hauptmannów w Szklarskiej Porębie - oddział Muzeum Karkonoskiego w Jeleniej Górze.

Dom od końca XIX wieku był własnością braci Carla i Gerharta Hauptmannów - pisarzy

Ludzie pióra - wybór ciekawostek dolnośląskich, sudeckich (+ GALERIA)

Pisarze i pisarki: poeci, noweliści, dramatopisarze, eseiści, powieściopisarze, libreciści, scenarzyści, krytycy, biografowie, pamiętnikarze, reportażyści, dziennikarze, tłumacze i inni literaci. Od wieków piszą, korzystając z różnych form przekazu. Utrwalają prawdziwe i zmyślone historie, przekazują idee i opisy. Dzięki nim mamy skarbnice wiedzy oraz inteligentną rozrywkę, jakże ważne elementy kultury.

Na blogu pojawiło się już sporo postów związanych z mniej lub bardziej znanymi pisarzami różnych epok. To twórcy literatury rozmaitych gatunków. Niektórzy związani są z Dolnym Śląskiem i Sudetami. To także sławy, laureaci nagrody Nobla. 

Baśniowy Dziadek do Orzechów i Bracia Serafiońscy na Dolnym Śląsku (Cieplice, Książ + Dziadki z dolnośląskich muzeów)

Niezwykła wigilijna baśniowa historia ma już 200 lat! „Dziadek do Orzechów” - opowiadanie geniusza romantyzmu, E.T.A. Hoffmanna, ukazało się w 1819 roku w I tomie zbioru „Bracia Serafiońscy”. Po jego publikacji autor udał się na wypoczynek... do Cieplic Śląskich-Zdroju! Co ciekawe narratorami opowiadań w jego książce są postaci wzorowane na przyjaciołach artysty z jego kręgu nazywanego również Braćmi Serafiońskimi. W tym gronie skupiło się kilku artystów, w tym pisarze z Wrocławia i Jeleniej Góry. Wiele lat po śmierci Hoffmanna pierwowzór bohatera jego opowiadania został architektem, a jeden z jego projektów związany jest z Zamkiem Książ! 

Opowiadanie Hoffmanna stało się szybko jednym z najważniejszych dzieł literackich związanych ze świętami Bożego Narodzenia. Jeszcze w XIX wieku Czajkowski napisał balet oparty na hoffmannowskiej historii. W XX i XXI wieku opowiadanie romantyka było też wielokrotnie ekranizowane. 

Hermann Hesse i Calw - śladem noblisty, pacyfisty... nudysty i wielbiciela łużyckiego mistyka

"Calw – miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w rejencji Karlsruhe, w regionie Nordschwarzwald, siedziba powiatu Calw, oraz wspólnoty administracyjnej Calw. Leży w północnym Schwarzwaldzie, nad rzeką Nagold, ok. 30 km na zachód od Stuttgartu" (Wikipedia)

"Muzeum Hermanna Hesse w Calw dokumentuje życie i twórczość pisarza i laureata Nagrody Nobla Hermanna Hessego " (wikipedia)

"Hermann Karl Hesse, ps. Emil Sinclair (ur. 2 lipca 1877 w Calw, zm. 9 sierpnia 1962 w Montagnoli w kantonie Ticino) – prozaik, poeta i eseista niemiecki o poglądach pacyfistycznych. Okazjonalnie również rysownik i malarz. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1946 r. " (Wikipedia)

na zdjęciach:

- wystawy muzealne (życie, twórczość i podróże Hessego): m.in. ciekawostki na temat jego nudyzmu (chodził po górach i plażował nago) oraz dotyczące lektury (opisanego na bogu) łużyckiego mistyka, Jakoba Böhmego

- źródełko Hessego (fontanna na Hermann-Hesse-Platz)

-pomnik Hessego na moście Nikolausbrücke

Nobliści i nominowani: Dolny Śląsk i Sudety – mieszkańcy, badacze, konteksty (mnóstwo ciekawostek)

Na stronie mojego bloga kilkukrotnie moi Czytelnicy mogli zetknąć się z wzmiankami dotyczącymi  noblistów oraz osób nominowanych do tej najwyższej nagrody w dziedzinie nauk, literatury czy też promowania pokoju. Były to osoby związane z Dolnym Śląskiem i Sudetami – urodzone tam czy też mieszkające i tworzące. Są to też osoby, których nazwiska w szczególny sposób związały się z kulturą regionu. 

Ponad 20 osób - badacze, literaci, w tym takie nazwiska, jak: Born, Stern, London, Haber, Bergius, Koch, Buchner, Neisser, Nocht, Sauerbruch, Domagk, Lenard, Lummer, Ehrlich, Dehmelt, Foerster, Hirszfeld, Tokarczuk, Hauptmann, Zamenhof, Gerlach, Blobel, Selten...

Wielki romantyk, jego żona Polka i sudeckie uzdrowiska (twórca „Dziadka do orzechów”, Cieplice i nie tylko)

W XIX wieku uzdrowiska górskie w Sudetach cieszyły się wielką popularnością. Sławy szukały w Szczawnie, Dusznikach, Cieplicach, Lądku czy Świeradowie ratunku w chorobie. Uzdrawiająca moc wód dawała relaks i ulgę malarzom, muzykom czy pisarzom. Wszystkie te dziedziny sztuki w jednej osobie łączył E.T.A. Hoffmann, znaczący twórca romantyzmu, pionier powieści grozy i fantasy, karykaturzysta, nietuzinkowy urzędnik. Autor „Dziadka do Orzechów” czy „Diablich eliksirów” odbył turnus w sudeckich uzdrowiskach. W Cieplicach zmarła jego żona, urodzona w Poznaniu Polka. 

Hydroterapia i balneoterapia to dziedziny rozwijane od wieków, związane z miejscowościami uzdrowiskowymi. Takich nie brakuje w śląskich Sudetach. Z ich dóbr korzystało wielu ciekawych ludzi. Ich pobyt w kurortach stanowił często ważny element biografii twórców i ciekawą pamiątkę kulturalną w regionie. 

Pisarka, emancypantka, warszawianka, kuracjuszka... Żmichowska w Szczawnie-Zdroju

4 marca 2019 roku przypadła 200. rocznica urodzin autorki „Poganki”. Słynna XIX-wieczna skandalistka była gościem sudeckiego uzdrowiska 160 lat temu. W 2018 roku w Hali Spacerowej zawisła tablica pamiątkowa poświęcona tej nietuzinkowej postaci.

tablica pamiątkowa w Szczawnie-Zdroju 

Noblista z uzdrowiska (kilka ciekawostek i dolnośląskich atrakcji związanych z Hauptmannem)

Szczawno-Zdrój może się poszczycić słynnym synem miasta. W uzdrowisku przyszedł na świat ceniony noblista. Kilka słów o Gerharcie Hauptmannie. 

Miejsca z nim związane i literackie oraz artystyczne konteksty.