POLONEZ – kompozycje wydane na Dolnym Śląsku i twórcy polonezów związani z Dolnym Śląskiem – wybór ciekawostek dotyczących NIEMATERIALNEGO DZIEDZICTWA KULTUROWEGO LUDZKOŚCI UNESCO (utwory do posłuchania, historyczne partytury)

Polonez to tradycyjny polski taniec, który zachwycił Europę i od setek lat jest muzycznym znakiem rozpoznawczym polskiej kultury. Charakterystyczny rytm „chodzonego” zainspirował wielkich mistrzów kompozycji. Nie tylko Chopin, Moniuszko, Ogiński, Wieniawski czy Kilar skomponowali polonezy. Swoją własną wizję polskiego tańca mieli także inni mistrzowie muzyki poważnej od baroku z Bachem, Telemannem i Haendlem po romantyków z Lisztem, Wagnerem czy Czajkowskim. Współcześnie polonez króluje na studniówkach! 

W grudniu 2023 roku taniec został wpisany na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO. To szósta polska tradycja, która została w ten sposób wyróżniona. Warto zaznaczyć, że polonezy komponowali również mieszkańcy dawnego Dolnego Śląska, były one wydawane m.in. w wydawnictwach muzycznych we Wrocławiu oraz grywane podczas koncertów. Na Dolnym Śląsku gościli również wybitni kompozytorzy, którzy skomponowali polonezy. Właśnie o tym będzie ten wpis! 

Tańce w twórczości kompozytorów z Dolnego Śląska (ciekawostki muzyczne)

Wybrałem trzy taneczne kompozycje, które powstały w XIX wieku – w epoce, kiedy w salonach Europy królowały polonezy, walce, polki. Wówczas wielu światowej sławy muzyków sięgało po taneczne inspiracje w utworach symfonicznych czy operach. Postanowiłem przedstawić dzieła trzech twórców związanych z historycznym Dolnym Śląskiem. Ich muzyka wciąż jest wykonywana oraz nagrywana przez muzyków na całym świecie. 

Taniec od zawsze był ważną częścią kultury. Także na Dolnym Śląsku. Warto nadmienić, że z regionem związana była słynna Barbara "La Barberina" Campanini – wielka balerina czasów Fryderyka Wielkiego, która zmarła 7 czerwca 1799 roku w swej posiadłości w Barszowie koło Polkowic.

Sudety jako Arkadia na barokowym weselu margrabiego z frankońskiego Bayreuth (góry, ciekawostka, muzyka)

W 1671 roku w Bayreuth – mieście leżącym ponad 250 km na południowy-zachód od krańca Sudetów – wystawiono balet o intrygującym tytule "Sudetische Frülings-Lust" (Rozkosze sudeckiej wiosny). Okazja była niezwykle ważna: na dwór wrócił margraf Christian Ernst von Brandenburg-Bayreuth z poślubioną w Stuttgarcie żoną, Sophie Luise von Württemberg. Były to więc miejscowe uroczystości związane z ponownymi zaślubinami młodo owdowiałego władcy. Nowa małżonka zapewniła upragnione potomstwo – następcę, a nawet córkę, która została żoną króla Polski. 

W sudeckim, mitycznym lesie baletowym pojawiają się nimfy, bogowie greccy. Z druku tekstu wiadomo, że role te wykonali wybitni tancerze tamtych czasów. Jedną z epizodycznych postaci zagrał artysta określony mianem „Mohr” - co znaczy tyle co „Murzyn”. Był to faktycznie Czarny dworzanin margrafów Bayreuth, ceniony za muzyczne zdolności.

Giselle – czyli jak słowiańska rusałka i śląski książę znaleźli się w francuskim balecie i angielskiej operze

„Na afiszu jest teraz niemiecki balet; akcja jest grana, a raczej tańczona na Śląsku, niedaleko Wrocławia, na ten pomysł wpadł niemiecki poeta Heinrich Heine” - donosił z Paryża latem 1841 roku młody Ryszard Wagner. Chodzi o „Giselle ou Les Willis” – balet romantyczny w 2 aktach – do dziś uznawany za arcydzieło w klasycznym kanonie spektaklu baletowego. 

Teatralna ciekawostka dotycząca Śląska. 

Od swojskiego poloneza po orientalny striptease – 5 tanecznych stylizacji w utworach mistrzów muzyki związanych z Dolnym Śląskiem (wybór) + sztuka

Taniec – wyrafinowana forma ruchu ciała w rytm muzyki – to jeden z ciekawych elementów kultury. Sztuka tańca stała się w dziejach naszej cywilizacji istotnym elementem życia społecznego oraz kultury. Bale, balety – świadczą o tym, że tańczyć lubimy i kochamy też tańczących ludzi oglądać. Wielu kompozytorów w ciekawy sposób nawiązywało do tanecznych upodobań, komponując dzieła koncertowe lub sceniczne, w których usłyszymy rytmy zachęcające do pląsów. 

Wybrałem kilka ciekawych kompozycji, które stworzyli mistrzowie z różnych epok i w różny sposób związani z Dolnym Śląskiem – mieszkali w tym regionie, odwiedzali go, koncertowali lub też pochodziły stąd ich rodziny. Także część wspomnianych utworów ma ciekawe dolnośląskie konteksty. 

Polonez z zaskoczenia (polskie rytmy w niemieckiej muzyce związanej z Biblią i mitami!)

Maturzyści znają go ze studniówki oraz popularnych w rozmaitych dolnośląskich miastach plenerowych pokazów (dla Fredry na wrocławskim rynku). Polonez – wiekowy taniec, który rozsławił polską muzykę na świecie. W moim tekście o kilku dość zaskakujących użyciach korowodowego tańca z dworów Rzeczpospolitej. Poznamy niezwykłe polonezy z twórczości Bacha czy Wagnera.

International Dance Day, czyli Międzynarodowy Dzień Tańca to święto obchodzone od lat 80. ubiegłego wieku regularnie 29 kwietnia pod auspicjami UNESCO. Z tej okazji garść ciekawostek o wyjątkowym polskim tańcu, ale poza Polską.