Na fali popularności twórczości dolnośląskiego pisarza, Gerharta Hauptmanna, na przełomie XIX i XX wieku powstało wiele adaptacji muzycznych jego dzieł. Nad operą „La cloche engloutie” pracował również od 1906 roku francuski znakomity kompozytor, Maurice Ravel, autor kultowego „Bolero”!
Zapraszam do lektury wpisu na temat ciekawostki ze świata teatru i muzyki.
Wybitny kompozytor i dyrygent pochodzący z uzdrowiska w Sudetach zapisał się w historii muzyki i kina!
Jego kompozycje i aranżacje można usłyszeć w hicie SF, a także na wielkich festiwalach.
Znalazłem ponad 20 dzieł teatru muzycznego, których akcja dzieje się w okolicach Śnieżki, Łaby, Chojnika czy Jeleniej Góry! Są to opery, które powstały w ciągu około stu lat, od końca XVIII wieku do początku XX wieku wieku. Muzykę do tych kompozycji scenicznych napisali m.in. twórcy niemieccy i czescy. Prapremiery karkonoskich oper odbywały się m.in. we Wrocławiu, Berlinie, Pradze, Dreźnie, Królewcu – czyli na najlepszych scenach muzycznych Europy w tamtych czasach!
Miała 18 lat, kiedy spotkała pięć lat starszego Hauptmanna, początkującego pisarza. W wieku 26 lat, będąc pod wrażaniem słynnych „Tkaczy” śląskiego pisarza, zaczęła tworzyć swój przełomowy cykl grafik „Ein Weberaufstand”, który wstrząsnął Wielką Berlińską Wystawą Sztuki. Käthe Kollwitz i Gerharta Hauptmanna łączyła pasja w ukazywaniu ludzkiego dramatu, naturalistyczne odzieranie cierpienia z sentymentu romantycznego. Korespondowali ze sobą. W 1923 roku Kollwitz, jako matka okaleczona śmiercią syna na wojnie, wydała cykl „Abschied und Tod” (Pożegnanie i śmierć). Hauptmann, wówczas Noblista literacki, napisał do tej publikacji wstęp pod tytułem „Das heilige Leid” (Święte cierpienie).
Maria Konopnicka znana jest jako wybitna a zarazem kontrowersyjna postać polskiego świata literatury i kultury pod zaborami. Pamiętamy ją jako autorkę pozytywistycznych nowel, patriotycznej „Roty” czy wierszy, baśni i opowiadań dla dzieci, jak choćby „O krasnoludkach i o sierotce Marysi”, „Na jagody!”, „Jak to ze lnem było”. Pisarka nie tylko wydawała własne dzieła, ale też zajmowała się krytyką i publicystyką oraz tłumaczeniami. Jej aktywność na tym polu wiąże się m.in. z pisarstwem wielkiego śląskiego literata, laureata Nobla – Gerharta Hauptmanna.
W świecie kultury od wieków zdominowanym przez mężczyzn obecność kobiet z perspektywy historycznej jest bardzo zmarginalizowana. Mało kto potrafi wymienić nazwiska kompozytorek żyjących i tworzących w XVIII, XIX a nawet XX wieku. Tymczasem panie również, mimo trudności przebicia się ze swoją twórczością, komponowały. Pisałem na blogu choćby o Klarze Schumann, która koncertowała na Dolnym Śląsku wielokrotnie, ale też sama komponowała.
"Die versunkene Glocke. Ein deutsches Märchendrama in 5 Aufzügen” to symbolistyczny, neoromantyczny dramat śląskiego pisarza Gerharta Hauptmanna. Jeden z najwybitniejszych pisarzy żyjących w Sudetach, Noblista, napisał to dzieło pod koniec XIX wieku. Sztuka szybko stała się jednym z najczęściej granych utworów Hauptmanna i prawdziwym teatralnym „towarem eksportowym” Niemiec. Tuż po prapremierze, dzieło na polski przetłumaczył Jan Kasprowicz, były student Uniwersytetu Wrocławskiego. W 1899 roku dzieło zostało adaptowane na operę! Swoją wersję stworzył również włoski impresjonistyczny mistrz Respighi, a nad własną operą na podstawie baśni dramatycznej Hauptmanna pracował nawet Ravel!
Geniusz Krzysztofa Pendereckiego był powszechnie doceniany za jego życia. Kompozytor był laureatem licznych nagród (w tym czterech statuetek Grammy), odznaczeń i tytułów naukowych. Jego muzyka – grana w filharmoniach i operach na całym świecie – przyjęła się również jako ścieżka dźwiękowa w kinie i telewizji w wybitnych i kultowych filmach oraz serialach. Warto pamiętać, że przodek wybitnego polskiego twórcy pochodził z Wrocławia. Z kolei jedna z czterech oper kompozytora związana jest z dolnośląskim miastem. Penderecki sięgał również po twórczość śląskich pisarzy związanych z Wrocławiem i Sudetami.
Mann i Hauptmann - łączy ich nie tylko pisarstwo i podobne nazwiska. 6 czerwca 1875 roku urodził się Tomasz Mann, pisarz, eseista, Noblista, a 6 czerwca 1946 roku w Jagniątkowie w Karkonoszach zmarł Gerhart Hauptmann, dolnośląski pisarz, dramatopisarz. To Hauptmann jako pierwszy nominował Manna do zaszczytnej nagrody! Tego samego roku zdążył się mocno posprzeczać z autorem kultowej „Czarodziejskiej góry”. Nieświadomy nominacji młodszy kolega po fachu... okrutnie sparodiował sudeckiego mistrza w swojej powieści! Autor „Tkaczy” skarżył się wydawcy, a Mann grubo się tłumaczył i przepraszał....
Wiosną 1908 roku młody austriacki kompozytor Alban Berg ukończył pieśń „Nacht” (Noc) do słów Carla Hauptmanna, pisarza pochodzącego z Szczawna-Zdroju, związanego z Szklarską Porębą. Utwór ten otwiera cykl „Sieben frühe Lieder” (Siedmiu wczesnych pieśni). To jeden z najpiękniejszych i najpopularniejszych zbiorów pieśniarskich, po które sięgają gwiazdy wokalistyki! Górska pieśń opisująca magię nocy jest niezwykle ciekawym przykładem tego, jak w muzyce na początku XX wieku przenikały się tradycje romantyczne i nowoczesne tendencje.
Specjalnie dla Was przygotowałem tłumaczenie liryki brata Noblisty oraz wybrałem kilka ciekawych nagrań wspomnianej pieśni. Do tego garść ciekawostek. Zapraszam!
Na jego nazwisko można natrafić między innymi w międzywojennych książkach adresowych Hrabstwa Kłodzkiego, ale też w biografiach takich osób, jak Hermann Hesse czy Piotr Kropotkin. Bez Friedeberga nie ma też poważnej literatury na temat działalności ruchu Lebensreform i komuny w szwajcarskiej Asconie w Alpach Lombardzkich. Chodzi o wyjątkową osadę Monte Verità, którą odwiedzali słynni pisarze, muzycy, artyści, naukowcy, myśliciele i działacze na początku XX wieku. Ta oaza „odmieńców” zapowiadała nadejście ruchu hippisowskiego kilkadziesiąt lat później!
Był 4 lata straszy od słynnego brata, laureata nagrody Nobla. Zmarł za to młodziej. Gerhart żył przeszło 20 lat dłużej, ciesząc się sławą i majątkiem. Pozostający w cieniu wielkiego brata, Carl był osobą wszechstronną i nie mniej interesującą! Warto poznać jego ciekawy dorobek literacki i naukowy, wybrać się w miejsca związane z tym śląskim, sudeckim badaczem i twórcą. Wokół jego życia narosło też wiele mitów.
Kilka słów na ten temat i zdjęcia z wybranych miejsc.
