NOWOŚCI do poczytania z mojej Dolnośląskiej Biblioteczki! - podsumowanie nowych publikacji regionalistycznych i ciekawostkach na blogu (luty 2021)

Precle, Wielki Post, Dinozaury, Wieloryb, Luter, szwagier Wagnera, lekarz z Kudowy i książę anarchistów, Nietzsche w Karkonoszach, Carl Hauptmann, Weronika – od chusty i herbaty z lasu, niedźwiedzia wróżba, perły Langera. Zapraszam!

Krzeszów: Góra św. Anny - kaplica i widoki na zachód słońca (GALERIA)

Wzgórze z kaplicą i małą architekturą sakralną oraz wspaniałymi widokami. 

Skarby kultury: Muzeum Narodowe we Wrocławiu (GALERIA), cz. II

"Muzeum Narodowe we Wrocławiu – jedno z głównych muzeów Wrocławia i Dolnego Śląska. Po II wojnie światowej siedzibą Muzeum stał się budynek przy obecnym pl. Powstańców Warszawy, zbudowany w stylu neorenesansu niderlandzkiego w latach 1883–1886 według projektu Karla Friedricha Endella, w którym do 1939 znajdowała się siedziba Rejencji Śląskiej. Muzeum otwarto dla publiczności w lipcu 1948" (Wikipedia)

Zdjęcia z kilku wystaw stałych i czasowych (sztuka śląska, sztuka polska, sztuka europejska) plus dziedziniec i rzeźby plenerowe

oficjalna strona: https://mnwr.pl

#Wrocław
(inne atrakcje: muzea, zabytki - w tym kościoły uniwersytet, ratusz, ciekawostki, historia, parki i ogrody)

Muzeum Dawnego Kupiectwa w Świdnicy (GALERIA)

Wśród zabytków związanych z Świdnicą, handlem, piwowarstwem i Piastami! 

Dinozaury i ich mityczni kuzynowie (GALERIA + ciekawostki) – śląskie i sudeckie konteksty: od gada „Ślązaka” po mistykę, legendy i dzieła sztuki

Dinozaury to fascynujące zwierzęta, których panowanie na Ziemi dawno się skończyło. Ich wydobywane od wieków szczątki oraz ślady wciąż rozpalają wyobraźnię. Kiedyś efektem pośmiertnej sławy tych stworzeń były smoki i bazyliszki – dziś parki jurajskie, filmy i gadżety. Wymarłe gady mają swoje miejsce w śląskiej przestrzeni. Polski dinozaur był "Ślązakiem"! Chodzi o Silezaura (Silesaurus opolensis) – rodzaj archozaura. Znane są też opowieści i legendy związane z smokami – mitycznymi kuzynami dinozaurów. 

Zapraszam na spacer śladem wymarłych i mitycznych gadów. Odwiedzimy miasta, muzea i parki. Spotkamy się z legendami, atrakcjami wielu ciekawych miejsc: Świdnicy, Wrocławia, Żmigrodu, Ziębic, Szklarskiej Poręby, Nowej Rudy, Cieplic czy Karłowa. Nie zabraknie poezji, mistyki oraz malarstwa i architektury! 

Zamek w Gorzanowie - perła w odbudowie (GALERIA + mapa + ciekawostki) cz. I

"Zamek w Gorzanowie – zespół zamkowy z XVI wieku we wsi Gorzanów w województwie dolnośląskim. Nowy pałac na obecnym miejscu zaczęto wznosić około 1573 roku, a rozbudowano go do obecnych rozmiarów w latach 1653-1657 pod kierunkiem Wawrzyńca Nicelo, a później Andrei Carove[1]. Ponowna przebudowa nastąpiła w 1735 roku, według daty na wieży zamkowej, po 1900 roku zaś nastąpiło odnowienie całości, szczególnie dekoracji fasad zewnętrznych. Przez prawie 300 lat rodowa siedziba Herbersteinów" (Wikipedia)

bogate wnętrza z dekoracjami: sale, kaplica, teatr dworski, pawilon ogrodowy

#Gorzanów

Katedra św. Marii Magdaleny we Wrocławiu - wnętrza, detale, Mostek Pokutnic (GALERIA)

Jeden z najciekawszych i najstarszych kościołów Wrocławia. Dodatkową at5rakcją jest słynny punkt widokowy - Mostek Pokutnic. 

Post i Wielkanoc – kalendarium kontekstów – ciekawostki i zabytki z Dolnego Śląska i Sudetów (+ GALERIA)

Post, Triduum Paschalne z niedzielą wielkanocną to niemal 50-dniowy okres w kalendarzu liturgicznym Chrześcijan. Z tym wyjątkowym czasem związane są rozmaite obyczaje, historie, ale i dzieła sztuki, literatury oraz muzyki. Także na Dolnym Śląsku i w Sudetach znaleźć można niezwykłe przykłady postnych i wielkanocnych tradycji oraz dóbr kultury, które się z nimi wiążą. Co więcej historia i dziedzictwo regionu związane są z wieloma najsłynniejszymi dokonaniami twórczymi zainspirowanymi omawianym okresem. 

Zapraszam na spotkanie z Świętymi Schodami, Grobem Pańskim, Kalwarią, chustą Weroniki, Całunem, palmami, Pietą, autorami słów do „Pasji” Bacha, a także z dolnośląskim mistrzem, który skomponował niezwykłą kantatę „Stabat Mater”.  Będzie również wagnerowski „Parsifal”, a także... precle. 

Mauzoleum Piastów Śląskich w Legnicy (GALERIA + mapa)

Jedno z najważniejszych mauzoleów piastowskich w Polsce. 

Lubawskie przedwiośnie (w Górach Kruczych: Święta Góra i Kierz) (GALERIA + mapa)

Lubawskie przedwiośnie (w Górach Kruczych: Święta Góra i Kierz)

"Góry Krucze (cz. Vraní hory, niem. Rabengebirge) – zachodnia część Gór Kamiennych, należących do Sudetów Środkowych.  

Kierz (niem. Die Kierze) – dwuwierzchołkowy szczyt w środkowej części Gór Kruczych, pomiędzy Czarnogórą na północy, a Miejską Górką na południu, o wysokości 662 i 650 m n.p.m. Wyższa jest kulminacja zachodnia. 

Święta Góra (701 m n.p.m.) – wzniesienie w południowo-zachodniej Polsce, w Sudetach Środkowych, w Górach Kamiennych, w Górach Kruczych"

(wikipedia)

na zdjęciach:

Widoki na Lubawkę, Śnieżkę w oddali, Krzeszów, Trójgarb, Chełmiec i Góry Suche w oddali 

(w osobnym poście kaplice i kalwaria na Świętej Górze w Lubawce)

#GóryKrucze

Trójgarb zimą (GALERIA + mapa)

Trójgarb zimą (GALERIA)

"Trójgarb (krótko po 1945 Potrójna, niem. Sattelwald) – wzniesienie o trzech wierzchołkach o wysokości 778, 757 i 738 m n.p.m., w południowo-zachodniej Polsce, w Sudetach Środkowych, w paśmie Gór Wałbrzyskich" (wikipedia)

- podejście od strony Witkowa

na zdjęciach: Trójgarb - wieża widokowa, panoramy z wieży 

Wieloryb – dolnośląskie i łużyckie konteksty: zabytki i historia (GALERIA + #ciekawostki)

Wieloryby na Dolnym Śląsku i w okolicach? Tak daleko od mórz i oceanów? Tak! Skoro mamy u siebie Neptuna, syreny, delfiny, dlaczego nie miałoby też być i wielorybów? Zapraszam na poszukiwania wielkich wodnych ssaków. Oczywiście nie spotkamy żywego wieloryba – ale natkniemy się na niezwykłe zabytki i pamiątki z przeszłości. 

Gdzie znajdziemy szkielet płetwala, bramę z kości wieloryba, ambonę naśladującą to ogromne stworzenie? Kto nakreślił mapę nieba z Wielorybem, gdzie piło się piwo pod wielorybem i jakie substancje od wieków wykorzystywane przez człowieka związane są z morskimi gigantami? Jakiego proroka pożarł Wieloryb i co to ma wspólnego z Wielkanocą i dolnośląskimi kościołami? Zapraszam! 

Lesista Wielka - zimowe widoki (GALERIA + mapa)

Lesista Wielka - zimowe widoki

"Lesista Wielka (niem. Hohe Heide, 851 m n.p.m.) – najwyższy szczyt w Masywie Dzikowca i Lesistej Wielkiej, w północno-zachodniej części Gór Kamiennych, położonej między przełomową doliną Ścinawki na wschodzie i doliną Grzędzkiego Potoku na zachodzie. " (Wikipedia)

podejście szlakiem czerwonym (Główny Szlak Sudecki - trudne!) z Kowalowej - powrót szlakiem żółtym

widoki z punktów widokowych na zboczach

Luter i kilka ciekawostek oraz zabytków z Dolnego Śląska (GALERIA)

Reformator, jego sympatycy oraz efekty nauk. Wybór kontekstów z Dolnego Śląska. 

Zimowa Borowa (Góry Wałbrzyskie) (GALERIA + mapa)

"Borowa, Góra Czarna (niem. Schwarze-Berg, Schwarzeberg, Schwartzenberg) – najwyższy szczyt Gór Czarnych i całych Gór Wałbrzyskich w Sudetach Środkowych, o wysokości 853,3 m n.p.m. Uważany jest za odrębny masyw lub przypisywany do Rybnickiego Grzbietu. Jest najwyższym (granicznym) punktem w granicach administracyjnych Wałbrzycha, a także w granicach administracyjnych Jedliny-Zdroju. " (wikipedia)

podejście z Wałbrzycha

na zdjęciach widoki z wieży widokowej i z trasy oraz wieża

Precle – postne pieczywo i symbol piekarzy - zabytki z Dolnego Śląska + historyczny zwyczaj śląskich dzieci związany z niedzielą Wielkiego Postu

Precle i precelki są wdzięcznym tematem kulinarnym i kulturalnym. Od średniowiecza stanowią symbol piekarzy, a przede wszystkim przekąskę, którą można podawać na różne sposoby. Już stare przepisy mówią o preclach solonych, z cukrem, z migdałami czy nadzieniem. Wypiek ten podaje się też w polewie np. czekoladowej. Precle można spożywać łączone z daniami wytrawnymi (jako panierkę czy w sałatkach – jak grzanki) oraz z deserami (lodami, ciastami). Ten wszechstronny supełek z prostego cista był przez wieki kojarzony z Wielkim Postem! Stał się nawet symbolem tego okresu. Wykształciły się w kulturze tradycje związane z preclami. Dotyczą one również Śląska! 

Przygotowałem przegląd wybranych zabytków związanych z preclem z dolnośląskich miast i muzeów – to głównie dekoracje budynków i przedmiotów kojarzonych z cechami piekarzy. Do tego zebrałem kilka ciekawostek dotyczących zwyczaju związanego z IV niedzielą adwentu. O śląskim postnym „kolędowaniu” z preclami pisało wielu badaczy. Co więcej zachowała się pieśń spisana przez wybitnego wrocławskiego poetę. 

Kowary nocą (GALERIA)

"Kowary (niem. Schmiedeberg) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie karkonoskim, na pograniczu Karkonoszy, Rudaw Janowickich i Kotliny Jeleniogórskiej w Sudetach Zachodnich. Założenie i rozwój miasta Kowary związany jest głównie z wydobyciem rud żelaza oraz z kowalstwem. 4 września 1513 król Czech i Węgier Władysław Jagiellończyk nadał Kowarom prawa miejskie" (Wikipedia) 

nocny, zimowy spacer po urokliwym mieście pełnym zabytków i ciekawej małej architektury 

na zdjęciach m.in. figura św. Nepomucena, ratusz, kamienice, kościół parafialny pw. NMP, ośrodek WY.SPA, Dom tradycji

#Kowary

polecam również:

 Gdy noc króluje... (piękno Dolnego Śląska i ciekawostki) (GALERIA)

Mroźny poranek w Kamiennej Górze (z widokiem na ośnieżone Sudety) (GALERIA)

Mroźny poranek w Kamiennej Górze (z widokiem na ośnieżone Sudety)

Bajkowe krajobrazy - widoki z Góry Zamkowej (Góry Kamienne) w Kamiennej Górze - panorama na miasto oraz Rudawy Janowickie i Karkonosze ze Śnieżką 

Takie cuda namalował lutowy poranny przymrozek ponad -20 C

#KamiennaGóra

polecam również:

ciekawe punkty widokowe w Sudetach:

Ale widoki! - naturalne punkty widokowe w polskich Sudetach (GALERIA- wybór)

zima w Sudetach i na Dolnym Śląsku:

Biała i pełna wrażeń – zima: Dolny Śląsk, Sudety (GALERIA)

Marbach z Jawora – szwagier Wagnera, który zainspirował Nietzschego (#ciekawostka)

Pochodzący z Jawora na Dolnym Śląsku badacz literatury, tłumacz i filozof, ale też wpływowy mason - Gotthard Oswald Marbach – był mężem siostry Richarda Wagnera. Na tym nie kończy się jego związek z słynnym kompozytorem i reformatorem sztuki. Marbach był jednym z popularyzatorów idei i dzieł Wagnera. Zainspirował również powstanie słynnego dzieła Fryderyka Nietzschego, które także było jednym z najważniejszych traktatów dotyczących wagnerowskiej estetyki. 

Twórcza aktywność jaworskiego pisarza sprawiła, że jego nazwisko wiąże się z biografiami dwóch wielkich, wpływowych XIX-wiecznych niemieckich autorów. 

Wikingowie we Wrocławiu ("Truso. Legenda Bałtyku") (GALERIA)

Fotorelacja z wystawy czasowej (2020/21): "Truso. Legenda Bałtyku" w Muzeum Archeologicznym we Wrocławiu (oddział Muzeum Miejskiego Wrocławia)

 "Truso – wikiński port, miejsce handlu i rzemiosła, wczesne miasto. Bardzo ważny i intrygujący zarazem swoją indywidualnością element historii Europy. Na wzór antycznych emporiów, było jednym z tych miejsc obok Hedeby, Birki, Wolina czy Starej Ładogi, które umożliwiło wprowadzenie „barbarzyńskiej” Europy na nowe, integrujące drogi rozwoju – w IX-X wieku Truso stanowiło istotny składnik nadbałtyckiej strefy gospodarczej. Odkrycie i badania Truso wyjaśniły nie tylko kwestię obecności skandynawskiej w rejonie ujścia Wisły. Wykazały zwłaszcza jego wieloetniczny charakter w zakresie kontaktów handlowych. " za: https://muzeum.miejskie.wroclaw.pl/exhibition/truso-legenda-baltyku/

relacja z innych wystaw w tym muzeum: TUTAJ

polecam również:

#Wrocław 

#muzea 

Jelenia Góra pod śniegiem (GALERIA)

"Jelenia Góra (łac. Cervimontium, Mons Cervi, niem. Hirschberg im Riesengebirge, cz. Jelení Hora, dawniej Hiršberk, Hornšperk) — miasto na prawach powiatu w południowo-zachodniej Polsce, w województwie dolnośląskim, w śródgórskiej Kotlinie Jeleniogórskiej, nad rzeką Bóbr. Miasto otaczają od zachodu Góry Izerskie i Pogórze Izerskie, od północy Góry Kaczawskie, od wschodu Rudawy Janowickie, a od południa Karkonosze. Prawdopodobnie na terenie miasta istniał nieznany z nazwy słowiański gród, którego założenie polska tradycja przypisuje Bolesławowi III Krzywoustemu w latach 1108–1112" (Wikipedia)

#JeleniaGóra

na zdjęciach: widoki z baszty, rynek, fontanna Neptuna, brama miejska, pomnik Europy porywanej przez byka, kaplice grobowe przy dawnym Kościele Łaski, Cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła 

polecam również:

Biała i pełna wrażeń – zima: Dolny Śląsk, Sudety (GALERIA) 

Podwójne życie niezwykłego lekarza z Kudowy: leczył księcia anarchistów i wybitnych noblistów (Raphael Friedeberg – między sudeckim uzdrowiskiem a alpejską komuną na „Górze Prawdy”)

Na jego nazwisko można natrafić między innymi w międzywojennych książkach adresowych Hrabstwa Kłodzkiego, ale też w biografiach takich osób, jak Hermann Hesse czy Piotr Kropotkin. Bez Friedeberga nie ma też poważnej literatury na temat działalności ruchu Lebensreform i komuny w szwajcarskiej Asconie w Alpach Lombardzkich. Chodzi o wyjątkową osadę Monte Verità, którą odwiedzali słynni pisarze, muzycy, artyści, naukowcy, myśliciele i działacze na początku XX wieku. Ta oaza „odmieńców” zapowiadała nadejście ruchu hippisowskiego kilkadziesiąt lat później! 

Przez 20 lat Friedeberg mieszkał i działał w dwóch skrajnie odmiennych rzeczywistościach! O niezwykłym życiu i kontaktach lekarza z Kudowy. 

Dłużyna - Wołowiec - Kozioł (zima w Górach Wałbrzyskich z widokami) (GALERIA + mapa)

Góry Czarne – północno-wschodni człon Gór Wałbrzyskich w Sudetach Środkowych:

- Dłużyna (685 m n.p.m.) (platforma widokowa)

- Wołowiec (776 m n.p.m.)

- Kozioł (774 m n.p.m.)

szlak na Borową trawersujący zboczem wymienionych szczytów 

piękne widoki w kierunku Wałbrzycha (Podgórze), w oddali Karkonosze ze Śnieżką, oraz Góry Kamienne. 

A gdyby tak w Karkonosze? – jak Nietzsche z przyjaciółmi planował urlop w Cieplicach (uczennica Freuda, autor koncepcji nadczłowieka i teoretyk moralności w „pitagorejskim trójkącie”)

Młoda kobieta na wozie ciągniętym przez dwóch filozofów. To zdjęcie przeszło do historii. Był rok 1882. Kwitła krótka, ale intensywna i burzliwa relacja w niezwykłym trójkącie miłosno-przyjacielskim. Widzimy Lou Andreas-Salomé, która została później cenioną wychowanicą samego Freuda, przed nią Fryderyk Nietzsche, jeden z kultowych filozofów, oraz Paul Rée, lekarz próbujący swoich sił w filozofii moralności. 

Zbliżało się lato. Wyjątkowe. Grupa przyjaciół znajdowała się w kręgu wielbicieli Wagnera, który przygotowywał II festiwal swojej twórczości. Na afiszu znalazło się najnowsze – i jak się okazało ostatnie – dzieło kontrowersyjnego kompozytora. Ale festiwal w Bayreuth to nie wszystko. Gdzie można spędzić spokojnie czas, zanim gwar doniosłego wydarzenia kulturalnego pochłonie towarzystwo? Wybór padł na „urokliwe, wygodne... i tanie”(!) górskie uzdrowisko. Cieplice w Karkonoszach. 

W cieniu brata: Carl Hauptmann (z wizytą w Szczawnie, Szklarskiej Porębie, spotkanie z Karkonoszem i „kwestia reymontowska”)

Był 4 lata straszy od słynnego brata, laureata nagrody Nobla. Zmarł za to młodziej. Gerhart żył przeszło 20 lat dłużej, ciesząc się sławą i majątkiem. Pozostający w cieniu wielkiego brata, Carl był osobą wszechstronną i nie mniej interesującą! Warto poznać jego ciekawy dorobek literacki i naukowy, wybrać się w miejsca związane z tym śląskim, sudeckim badaczem i twórcą. Wokół jego życia narosło też wiele mitów. 

Kilka słów na ten temat i zdjęcia z wybranych miejsc.